του Άκη Γαβριηλίδη

Θεωρώ ήττα το ότι ο δήμαρχος Νίκαιας – Αγ. Ιωάννη Ρέντη υποχώρησε στις πιέσεις και τις διαμαρτυρίες των πατριωτών και δεν θα προχωρήσει στη μετονομασία της οδού Μάρκου Μπότσαρη σε οδό Γιώργου Μαζωνάκη.

Δεν υπήρξα ποτέ θαυμαστής του μακαρίτη όσο ζούσε. Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα. Δεν είναι αυτός ο λόγος. Θεωρώ απλώς ότι μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε μια ευοίωνη απομάκρυνση από την σοβαροφάνεια και την ιερότητα που περιβάλλει την ονοματοδοσία οδών, πλατειών και συναφών χώρων στην Ελλάδα. Μια πρακτική στην οποία η πρώτη, για να μην πούμε η μοναδική, πηγή άντλησης λύσεων είναι μια δεξαμενή στην οποία έχουν συσσωρευθεί διάφοροι μεγάλοι άνδρες –και ελάχιστες γυναίκες- του έθνους, σχεδόν όλοι πολεμιστές –κατά προτίμηση ηρωικώς πεσόντες-  ή πολιτικοί, βασιλιάδες ή βασίλισσες, άντε και μερικοί ποιητές (μέχρι όμως το πρώτο μισό του 20ού αιώνα). Με αποτέλεσμα έναν πρωτοφανή πληθωρισμό, καθότι η χωρητικότητα της δεξαμενής αυτής είναι πεπερασμένη.

Φυσικά αλλοδαποί αποκλείονται· οι τιμώμενοι πρέπει να είναι αποκλειστικά Έλληνες . Ή έστω φιλέλληνες, για κάποιους δρόμους στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας (που και αυτών τα ονόματα έχουν ελληνοποιηθεί τόσο που σχεδόν δεν αναγνωρίζονται). Δρόμοι που να έχουν πάρει ονόματα καλλιτεχνών γενικώς, και λαϊκών τραγουδιστών ειδικότερα, είναι μετρημένοι στα δάχτυλα. Ακόμη και όταν συμβαίνει αυτό, τα ονόματα –ιδίως τα μικρά- υφίστανται μία γλωσσοκάθαρση προς το πιο καθαρευουσιάνικο: π.χ. υπάρχουν αρκετές οδοί «Γεωργίου Σεφέρη», αλλά και τουλάχιστον μία οδός –όπως και μία στάση λεωφορείου- «Γεωργίου Ζαμπέτα» (!), ενώ κανείς εκ των δύο δεν υπέγραφε με αυτό το όνομα το καλλιτεχνικό του έργο.

«Τι έχει προσφέρει στο έθνος ο Μπότσαρης και τι ο Μαζωνάκης; Είναι ιεροσυλία να τα συγκρίνουμε», σφυροκοπεί η ηθικολογική-φρονηματιστική κλάψα με την οποία κατακεραύνωσαν οι επικριτές τη σκέψη του δημάρχου. Το επιχείρημα αυτό φαίνεται ακαταμάχητο. Πλην όμως: εξαρτάται τι κριτήριο επιλέγουμε. Η δράση του Μάρκου δεν είχε καμία σχέση με τη Νίκαια, στην οποία ούτε που πάτησε το πόδι του όσο ζούσε. (Άλλωστε η Νίκαια δεν υπήρχε τότε, δημιουργήθηκε έναν αιώνα μετά τον θάνατό του). Σε αντίθεση με τον Μαζωνάκη, ο οποίος γεννήθηκε εκεί και διατήρησε δεσμούς με την περιοχή.

Υπάρχει ακόμη ένα επιχείρημα. Τα ονόματα στις οδούς δίνονται (μεταξύ άλλων και) για έναν πρακτικό σκοπό: για να βοηθούν τους χρήστες της πόλης να προσανατολίζονται. Εάν ένα όνομα έχει δοθεί σε οδούς σε όλους τους δήμους της Ελλάδας, όπως εν προκειμένω, προφανώς χάνει την διακριτική του δύναμη. Αν βάλει κανείς στο Google maps «οδός Μάρκου Μπότσαρη», βγαίνουν δεκάδες χιτ, από τα οποία ενίοτε είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς ποια είναι εκείνη που ψάχνει … Υπάρχει στη Νίκαια, αλλά υπάρχει και στον Κορυδαλλό, στο Αιγάλεω, στη Σαλαμίνα, στα Βριλήσσια … Φυσικά και στη Θεσσαλονίκη. Με τα μέρη αυτά επίσης δεν είχε καμία σχέση ο Μάρκος Μπότσαρης· μερικών ούτε που είχε ακούσει τα ονόματά τους.

Οδός Γιώργου Μαζωνάκη δεν υπάρχει καμία. Αν οριζόταν τώρα μία, θα ήταν η μόνη, άρα πιο εύκολο να εντοπιστεί. Προς αποφυγήν συγχύσεων.