του Άκη Γαβριηλίδη

Όποιος παρακολουθεί διεθνείς αθλητικούς αγώνες τα τελευταία χρόνια, διαπιστώνει ότι τα ονόματα των αθλητ(ρι)ών με ελληνικό διαβατήριο, στις φανέλες τους, στους σχετικούς πίνακες των τηλεοράσεων και γενικά όπου αλλού συντρέχει περίπτωση, μεταγράφονται στα λατινικά με έναν τρόπο παράλογο και διεστραμμένο, ο οποίος δεν αντιστοιχεί προς αυτό που προφέρουν οι ομιλητές της ελληνικής και, συχνά, δεν αντιστοιχεί προς κάτι που να μπορεί να προφέρει ο ομιλητής οποιασδήποτε γλώσσας χωρίς να στραμπουλήξει τη γλώσσα του.

Το φαινόμενο αυτό νομίζω ότι είναι συνδυσμένο αποτέλεσμα δύο διαφορετικών διαδικασιών. Η μία αφορά την ομιλούμενη και η άλλη την γραπτή γλώσσα.

• Τα τελευταία χρόνια, ιδίως στην Αθήνα και την υπόλοιπη νότια Ελλάδα, υπάρχει η τάση να προφέρονται όλα τα ντ ως d, όλα τα μπ ως b και όλα τα γγ, γκ ως g[1].

Αυτό δεν συνέβαινε πάντοτε, και δεν συμβαίνει παντού όπου μιλιούνται τα ελληνικά. Για να πειστούμε περί αυτού, αρκεί να ακούσουμε κάποια παλιότερα τραγούδια όπου οι τραγουδιστές και οι Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Από μία νεκρολογία των τελευταίων ημερών, πληροφορήθηκα ότι εκλιπών το 1993 είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο με τον τίτλο «‘Τζαμπατζήδες’ στη χώρα των θαυμάτων. Περί Ελλήνων στην Ελλάδα’».

Κουίζ, για όσους/-ες δεν γνωρίζουν το άρθρο και βαριούνται να ψάξουν την απάντηση στο Γκουγκλ:

Ποιος ήταν αυτός;

Ο Στέλιος Ράμφος, ο Στέφανος Μάνος ή ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς;

Με βάση τον τίτλο, ταιριάζουν και οι τρεις.

Καθώς και αρκετοί άλλοι. Θα έλεγα άπειροι.

Ας βοηθήσω λίγο: το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε, όχι στο Κλικ ή στο Liberal (που δεν υπήρχε ακόμη τότε), αλλά στην Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης. Συνέχεια →

της Σελίν Παριζό

Οι δολοφονίες γυναικών σε οικογενειακό περιβάλλον πληθαίνουν. Οι προβολείς δικαίως στρέφονται αυτή τη στιγμή προς αυτή την μακάβρια πραγματικότητα, καθώς κανείς δεν μπορεί να αποδεχτεί ως αναπότρεπτη μοίρα τις δολοφονίες αυτών των γυναικών από όσους μοιράζονται ή μοιράστηκαν τη ζωή τους μαζί τους. Είναι σήμερα το γαλλικό ποινικό δίκαιο στο ύψος των περιστάσεων; Ή μήπως πρέπει να έρθει να συμπληρώσει το νομικό μας οπλοστάσιο ο όρος «γυναικοκτονία»;

Η λέξη αυτή, που μπήκε πρόσφατα στο καθημερινό λεξιλόγιο, δεν έχει έναν ομόφωνα αποδεκτό ορισμό και δεν αναγνωρίζεται από την Γαλλική Ακαδημία. Η αμερικανίδα κοινωνιολόγος Diana E. H. Russell πρότεινε τον ακόλουθο ορισμό: «Η δολοφονία μιας γυναίκας επειδή είναι γυναίκα».

του Ακρίτα Καϊδατζή

Ι.

Με τις διατάξεις της παραγράφου 1.5 («Περιορισμοί») του άρθρου 8 («Βασική και Εφαρμοσμένη Έρευνα») του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας του Ε.Μ.Π. τίθενται μια σειρά από περιορισμούς στην έρευνα που διεξάγεται στο ίδρυμα, οι οποίοι απαριθμούνται στις περιπτώσεις α΄ έως στ΄. Μεταξύ πολλών άλλων είναι και ο προβλεπόμενος στην περίπτ. α΄ περιορισμός ότι στο Ε.Μ.Π. «δεν αναλαμβάνονται έρευνες με χρηματοδότηση από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς» (εδάφιο β΄ in fine). Η ratio της ρύθμισης προκύπτει από την εισαγωγική περίοδο της διάταξης όπου, εν είδει αιτιολογίας, αναφέρεται: «Η ιστορία του Ιδρύματος είναι συνδεδεμένη με αγώνες για την ελευθερία και την ειρήνη» (εδάφιο α΄)[1].

Η διάταξη ισχύει από το 2000, οπότε εγκρίθηκε και τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός^[2], χωρίς ποτέ μέχρι τώρα να έχει απασχολήσει οποιονδήποτε. Και ευλόγως. Είναι ένας απολύτως συνήθης, σχεδόν κοινότοπος, περιορισμός που τίθεται στην έρευνα για λόγους ηθικής και δεοντολογίας. Το προφανές που πρέπει να παρατηρηθεί είναι πως η διάταξη δεν απαγορεύει κανένα πεδίο και κανένα είδος έρευνας. Απαγορεύει μόνο τη χρηματοδότηση της (όποιας) έρευνας από ορισμένη κατηγορία φορέων: τους διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς. Η ίδια έρευνα μπορεί ανεμπόδιστα να χρηματοδοτηθεί από οποιονδήποτε άλλο φορέα^[3].

του Μετίν Μποσνάκ

Περίληψη

Το έργο τού Mάρτιν Μπερνάλ Black Athena (1987–2006) συζητείται παγίως ως μια ενική πρόκληση, μια επίθεση στο κατεστημένο των κλασικών σπουδών από κάποιον εκτός. Το παρόν άρθρο αντιθέτως υποστηρίζει ότι το έργο του Μπερνάλ βασίστηκε σε μια αντίπαλη παράδοση μεσογειακής υβριδικότητας που είχε επιμείνει να υπάρχει, σε περιθωριοποιημένες αλλά αναγνωρίσιμες μορφές, από την αρχαιότητα έως τα τέλη του εικοστού αιώνα –και την ενίσχυσε θεαματικά. Αναπτύσσοντας την έννοια των «υποταγμένων γνώσεων» του Φουκώ και την κοινωνιολογία της ακαδημαϊκής αίρεσης του Berlinerblau, το άρθρο προσδιορίζει τρία διακριτά νήματα μέσα σε αυτήν την εναλλακτική παράδοση: την οικουμενιστική συγκριτική προσέγγιση, που εκπροσωπείται από το The Golden Bough (1890–1915) του James George Frazer· την προσέγγιση της διάχυσης στις σημιτικές σπουδές, που εκπροσωπείται από το Before the Bible (1962) του Cyrus H. Gordon και το Hellenosemitica (1965) του Michael C. Astour· και την προσέγγιση της μέτρησης στις ανατολικές σπουδές, που εκπροσωπείται από το The Orientalizing Revolution του Walter Burkert (1984/1992). Κάθε νήμα αμφισβήτησε πτυχές του «άριου μοντέλου» το οποίο παρουσίαζε τον ελληνικό πολιτισμό ως ένα αυτόχθονο ινδοευρωπαϊκό επίτευγμα, αλλά κάθε μια υπέκειτο σε καταναγκασμούς από τις νόρμες του επιστημονικού της κλάδου, από θεσμικές πιέσεις ή επιστημολογικά πλαίσια που περιόριζαν την ανατρεπτική της δύναμη. Η πρωτοτυπία του Μπερνάλ δεν έγκειται στην ανακάλυψη ανατολικών επιρροών στην Ελλάδα –αυτές ήταν γνωστές από την αρχαιότητα- αλλά στη συγχώνευση και πολιτικοποίηση αυτών των τριών νημάτων σε μια ολοκληρωμένη ιστοριογραφική κριτική που ανάγκασε τον κλάδο να αντιμετωπίσει τα δικά του ιδεολογικά θεμέλια. Το άρθρο ανασυνθέτει αυτή τη γενεαλογία αποδίδοντας προσοχή στους μηχανισμούς περιθωριοποίησης, τις επιστημολογικές διαφορές μεταξύ των νημάτων και τις επιπτώσεις της για σύγχρονες συζητήσεις σχετικά με την απο-αποικιοποίηση των κλασικών σπουδών.

του Μάριο Τραμπούκκο ντέλλα Τορρέττα

Το έγκλημά μου είναι να πιστεύω ότι οι ζωφόροι του Παρθενώνα είναι εξίσου βρετανικές όσο είναι και ελληνικές.

Είμαι κλασικός αρχαιολόγος που έχει αφιερώσει πολλά χρόνια στη μελέτη της Ελλάδας και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Έζησα επίσης στην Αθήνα για τέσσερα χρόνια, απολαμβάνοντας τη ζεστασιά τόσο του καιρού όσο και των ανθρώπων της. Ωστόσο, στα μάτια των Ελλήνων εθνικιστών, είμαι ένοχος για ένα από τα χειρότερα δυνατά εγκλήματα: δεν πιστεύω ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα πρέπει να επιστρέψουν στην Αθήνα. Και γι’ αυτό το λόγο έχω φάει «άκυρο».

Όλα ξεκίνησαν το 2021, όταν το αρχαιολογικό μουσείο της γενέτειράς μου, του Παλέρμο στη Σικελία, αποφάσισε να παρακάμψει ολόκληρο το νομικό πλαίσιο στο οποίο βασίζεται η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ιταλία και να στείλει στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα ένα μικρό τμήμα της ζωφόρου του Παρθενώνα, το οποίο αποτελούσε μέρος της συλλογής της Σικελίας για σχεδόν 200 χρόνια.

του Άκη Γαβριηλίδη

Συνήθως προσπαθώ να αποφύγω διατυπώσεις του τύπου «η κοινωνία μας έχει εξαχρειωθεί», «πιάσαμε πάτο» και άλλα τέτοια καταστροφολογικά. Διαβάζοντας όμως την απίστευτη ανακοίνωση της Ένωσης Συλλόγων Γονέων Ηλιούπολης, μένω πραγματικά άναυδος μπροστά στην αθλιότητα και τον κυνισμό της και πρέπει να καταβάλω ιδιαίτερα μεγάλη προσπάθεια για να βρω κάτι άλλο να πω.

Αναφέρομαι φυσικά στην τελευταία παράγραφο της ανακοίνωσης, η οποία –διαψεύδοντας και γελοιοποιώντας όλα όσα δακρύβρεκτα διατυμπανίζονται με υποκριτικό θράσος στο υπόλοιπο κείμενο- μας πληροφορεί ότι:

Η Ένωση Συλλόγων Γονέων Ηλιούπολης με έγγραφα προς το υπουργείο Παιδείας και συνάντηση που θα επιδιώξει με τους αρμόδιους φορείς του υπουργείου θα θέσει εκ νέου την ανάγκη για ουσιαστική και διαρκής [sic] υποστήριξη των παιδιών με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς καθώς και την εξέταση [sic] αιτήματος σχετικά με ποσόστωση ή και μοριοδότηση για τα παιδιά που δίνουν πανελλαδικές εξετάσεις, υπέρ της σχολικής κοινότητας της Ηλιούπολης.

του Άκη Γαβριηλίδη

Στη σειρά Ταξιδεύοντας του Νίκου Καζαντζάκη, και ειδικότερα στον τόμο με τον υπότιτλο Ιταλία-Αίγυπτος, Σινά-Ιερουσαλήμ, Κύπρος-ο Μοριάς, υπάρχει και η καταγραφή μίας συνάντησής του με τον Κωνσταντίνο Καβάφη στην Αλεξάνδρεια. Το σχετικό χωρίο φαίνεται ότι έχει προκαλέσει μια σχετική εντύπωση στους διαπλέοντες το διαδίκτυο, διότι έχει αρκετές αναδημοσιεύσεις και χρησιμοποιείται τακτικά σε επετείους και συναφείς περιστάσεις όπου πρέπει κανείς να κάνει κάποια δημοσίευση για κάποιον εκ των δύο.

Οι αναδημοσιεύσεις αυτές περιλαμβάνουν μόνο το σχετικό κείμενο. Όσο έχω δει, δεν συνοδεύονται από κανένα σχόλιο όπου οι ενδιαφερόμενοι/-ες να εξηγούν για ποιο λόγο τους έκανε εντύπωση αυτό το απόσπασμα, και τι είδους εντύπωση.

Ξαναδιαβάζοντάς το χθες με αφορμή την επέτειο της γέννησης (και του θανάτου –είναι την ίδια μέρα) του ΚΠΚ, σκέφτηκα ό,τι και τις προηγούμενες φορές: πρόκειται για ένα κείμενο άθλιο. Είναι από ηθική άποψη Συνέχεια →