Archive

Monthly Archives: Μαΐου 2016

του Άκη Γαβριηλίδη

«Μονάχα όποιος εγείρει αξιώσεις ισχύος σπεύδει να συστήσει τη συμμόρφωση με ένα Δέον. Κάθε τέτοια σύσταση συνεπάγεται ότι όποιος την κάνει εμφανίζεται ταυτόχρονα ως γνώστης του καλού και του κακού και άξιος ηγέτης των ανθρώπων».
Π. Κονδύλης, Ισχύς και απόφαση
(εκδ. Στιγμή, Αθήνα 1991, σ. 228-229)

 

Στον ενδιάμεσο χώρο της εκλαϊκευμένης θεωρητικής ανάλυσης, το σημαντικότερο γεγονός των τελευταίων εβδομάδων[1] υπήρξε αναμφίβολα η παρέμβαση του Παναγιώτη Κονδύλη στη νεοελληνική ιδεολογική συγκυρία, μέσω της προδημοσίευσης στο «Βήμα» του επιμέτρου από την ελληνική μετάφραση του παλαιότερου έργου του «Θεωρία του πολέμου». Ο σχολιασμός του επιμέτρου αυτού και, πολύ περισσότερο, του βιβλίου είναι κάτι που παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον, αλλά προφανώς δεν μπορεί να γίνει σε ένα σημείωμα στην «Εποχή». Εδώ θα ασχοληθώ με μία κατά τη γνώμη μου εξίσου ενδιαφέρουσα πτυχή της παρέμβασης αυτής, με το κείμενο «Ιδεολογίες και εθνική στρατηγική» που ο Κονδύλης δημοσίευσε επίσης στο «Βήμα» (4.1.98), αφού είχαν σημειωθεί οι πρώτες αντιδράσεις στην παρέμβασή του και ως απάντηση σε αυτές. Οι φράσεις σε εισαγωγικά, όπου δεν αναφέρεται αλλιώς, προέρχονται από το εν λόγω κείμενο.

 

Από τη ματαιοδοξία στην ισχύ

Το άρθρο του Κονδύλη προσφέρεται ιδιαιτέρως για να μελετήσει κανείς πώς ένας στοχαστής αποφασίζει να παρέμβει, με τα όπλα της θεωρίας του, σε μια ιδεολογική συζήτηση και σε ποιους μετασχηματισμούς υποβάλλει τη θεωρία του για τις ανάγκες της παρέμβασης αυτής. Διότι, κατ’ αρχάς, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κανείς ότι, με όσα λέει στα προαναφερθέντα κείμενά του, ο Κονδύλης φαίνεται να εγκαταλείπει, σιωπηρώς αλλά σαφώς, το έδαφος της «περιγραφικής θεωρίας της απόφασης», όπως ο ίδιος προσδιορίζει τη θεωρία του και όπως την εκθέτει π.χ. στο «Ισχύς και Read More

του Laurent de Sutter

H ανάρτηση που ακολουθεί περιλαμβάνει επιλεγμένα αποσπάσματα από το βιβλίο τού Λωράν ντε Σύττερ Théorie du kamikaze, PUF, 2016. O συγγραφέας διδάσκει θεωρία, κοινωνιολογία και φιλοσοφία δικαίου στο Vrije Universiteit Brussel. Επιλογή-μετάφραση Α.Γ.

 

Πανικός στο Σαιν Ντενί

Παρίσι, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2015, 9 και 20 το βράδυ. Ο αγώνας ποδοσφαίρου ανάμεσα στη Γερμανία και τη Γαλλία είχε αρχίσει πριν από κανένα τέταρτο, χωρίς καμία σημαντική φάση μέχρι στιγμής, όταν αντήχησε μία ισχυρή έκρηξη. Σύντομα ακολούθησαν δύο ακόμα. Αμέσως μετά την πρώτη έκρηξη, οι σωματοφύλακες απομάκρυναν τον πρόεδρο της δημοκρατίας Φρανσουά Ολλάντ, ενώ το ματς συνεχίστηκε και τελικά νίκησε η Γαλλία με 2-0. Αν και οι θεατές δεν το αντιλήφθηκαν, οι τρεις εκρήξεις αποτελούσαν την εναρκτήρια στιγμή για ένα κύμα επιθέσεων σε διάφορα σημεία της πόλης. Αυτές όμως που έγιναν στο Σταντ ντε Φρανς χρησιμοποίησαν τις γνωστές ζώνες με εκρηκτικά που έχουν γίνει διάσημες από τις τόσες επιθέσεις αυτοκτονίας στη Μέση Ανατολή. Τρεις άνθρωποι τινάχτηκαν στον αέρα, προσπαθώντας να πάρουν μαζί τους στο θάνατο όσους είχαν την ατυχία να βρεθούν γύρω τους στις κερκίδες –οι οποίοι όμως ήταν ολιγάριθμοι τη στιγμή εκείνη. Οι τρεις επιθέσεις αυτοκτονίας προκάλεσαν το θάνατο ενός μόνο ατόμου πέρα από τους τρεις δράστες, και τον τραυματισμό δέκα άλλων, πράγμα που προκάλεσε την δυσπιστία των παρατηρητών. Το στάδιο ήταν υπεπλήρες, στις κερκίδες των επισήμων καθόταν ο πρόεδρος Ολλάντ· γιατί οι τρεις τρομοκράτες πυροδότησαν τη βόμβα τους σε ένα σημείο και σε μια στιγμή όπου δεν ήταν πιθανό να προκαλούσαν ουσιαστική βλάβη; Οι έρευνες δεν έδωσαν απάντηση, ενώ από δημοσιογράφους και εμπειρογνώμονες διατυπώθηκαν διάφορες ευφάνταστες θεωρίες. Το μόνο σίγουρο, και για τους μεν και για τους δε, ήταν ότι το όνομα που θα έπρεπε να δώσουμε στους Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

Πώς είναι σωστό να γράφεται στα ελληνικά η λέξη ορθοπεδικός; Με ε, όπως εδώ, ή με αι;

Το ερώτημα αυτό είναι αδύνατο να απαντηθεί κατά τρόπο πλήρως ικανοποιητικό, χωρίς υπόλοιπα. Και αυτή η αδυνατότητα καταρρίπτει τον μύθο που έχει χτιστεί τα τελευταία χρόνια, και που φέτος κατέληξε να γίνει το σλόγκαν μιας νέας εθνικής (και διασπορικής) εορτής, ότι «όλος ο κόσμος μιλά ελληνικά». Καθώς και μια σειρά άλλων μύθων που πολύ συχνά συνοδεύουν και στηρίζουν τον πρώτο, όπως ότι οι μαθητές είναι χρήσιμο να διδάσκονται αρχαία διότι με αυτό τον τρόπο εξοικειώνονται με την ετυμολογία των λέξεων, και «η ετυμολογία μπορεί να αποδειχθεί μια αποτελεσματική μέθοδος για καλύτερη γνώση τής γλώσσας μας».

Εν προκειμένω, τι γνώση μπορεί να μας προσκομίσει η ετυμολογία για το νόημα και την ορθο-γραφία της ορθο-πε[αι]δικής; Απολύτως καμία. Πράγμα που γίνεται φανερό από το ότι και οι δύο πλευρές Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

Από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, στο εκπαιδευτικό του σύστημα διδάσκεται συστηματικά ένα μάθημα που αποκαλείται «αρχαία ελληνική γλώσσα». Η διδασκαλία αυτή εμφανίζεται υπό το μανδύα της απόλυτης γνησιότητας, και μάλιστα αναδεικνύεται η ίδια ως μέτρο και ως η βασιλική οδός πρόσβασης προς τη γνησιότητα ως τέτοια: απόλυτη προϋπόθεση της λειτουργίας της είναι η πεποίθηση ότι αναπαριστά το πράγμα το ίδιο, (έστω και αν αυτό το «πράγμα» είναι μία γλώσσα), χωρίς μεσολαβήσεις, ότι ξαναφέρνει μπροστά στα μάτια και τα αυτιά των μαθητών, και κάθε άλλου αποδέκτη, τη γλώσσα των αρχαίων ως είχε τότε.

Έτσι διατυπωμένος, ο στόχος της πρακτικής αυτής δείχνει ήδη τη θεατρική και ταυτόχρονα τη θρησκευτική/ φαντασματική διάστασή του: πρόκειται για μία (ανα)παράσταση, μία επιτέλεση, και Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Η νίκη της Ουκρανίας στο διαγωνισμό τραγουδιού της Γιουροβίζιον, πυροδότησε μία εθνική ομοψυχία που θυμίζει λίγο την αλήστου μνήμης «παραδοσιακή ελληνοσερβική φιλία» η οποία είχε επινοηθεί εν μια νυκτί τη δεκαετία του 90 και βάσει της οποίας σύσσωμο το ελληνικό πολιτικό φάσμα –με ελάχιστες τιμητικές εξαιρέσεις- εξανίστατο για τον καημένο τον Μιλόσεβιτς, τον Κάρατζιτς και τον Μλάντιτς που η σατανική Νέα Τάξη δεν τους αφήνει να ολοκληρώσουν κι αυτοί τη γενοκτονιούλα τους σαν άνθρωποι.

Κατά τον ίδιο τρόπο, τώρα, σύσσωμος ο ελληνόφωνος κυβερνοχώρος εξεγείρεται κατά της «υποκριτικής απόφασης των ισχυρών της γης» (για τους Εβραίους δεν ακούσαμε ακόμα κάτι, αλλά είμαι σίγουρος ότι θα βρεθεί κάποιος να διακρίνει τον δάκτυλό τους πίσω απ’ όλα αυτά) να τιμήσουν ένα τραγούδι που θρηνεί για τα βάσανα των Τατάρων της Κριμαίας. Τόσο ακροδεξιά όσο και ακροαριστερά σάιτ (άλλωστε δεν είναι πάντα εύκολο να τα ξεχωρίσει κανείς) ξεσπαθώνουν υπέρ του «θεμιτού δικαιώματος του Στάλιν» να τιμωρήσει συλλογικά τους Τατάρους διά εκτοπισμού για τη Read More

 

του Ζακ Ντερριντά

 

Τι είναι αυτό που πρέπει να είπε ο Θεός στον Αβραάμ; Τι του σήμανε αναγκαία τη στιγμή που του έδωσε την εντολή να ανέβει στο όρος Μοριά συνοδευόμενος από τον Ισαάκ και τον γάιδαρό του, εν όψει της χειρότερης «θυσίας» (όπως λέμε συνήθως, μεταφράζοντας κατά τρόπο εσφαλμένο τη λέξη κορμπάν); Οι βιβλιοθήκες βρίθουν από φιλολογίες και ερμηνείες για το ανήκουστο αυτό γεγονός, γι’ αυτό που έλαβε χώρα χωρίς να λάβει χώρα σ’ αυτή τη χώρα. Θα αφήσω προσωρινά κατά μέρος, αφελώς, αυτές τις εικασίες. Μπορούμε όμως να ισχυριστούμε με κάθε βεβαιότητα, χωρίς να γνωρίζουμε τίποτε άλλο, ότι θα πρέπει να του σήμανε κάτι που θα συνόψιζα ως εξής: «Προπαντός, όχι δημοσιογράφους!».

Ας μεταφράσουμε: «Αυτό που συμβαίνει εδώ, η κλήση μου, η επιταγή μου και η απάντησή σου, η ευθύνη σου («Ιδού εγώ!»), όλο αυτό πρέπει να μείνει απολύτως μυστικό: μεταξύ μας. Πρέπει να Read More

 

Συνέντευξη τού ακτιβιστή τού Nuit Debout Baki Yousoufou στον Paolo Gerbaudo, με θέμα τη κινητήρια δύναμη πίσω από τη κοινωνική κινητοποίηση και την αποκλειστικότητα του κινήματος.

 

Ποια είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από το κίνημα; Η εργατική νομοθεσία; ή μήπως είναι κάτι ευρύτερο από αυτό;

 Νομίζω πως ο εργασιακός νόμος είναι ο λόγος που ώθησε τους ανθρώπους να ενταχθούν στο κίνημα. Αλλά από μιαν άποψη ήταν απλά το αρχικό πρόσχημα για την κινητοποίηση. Οι πλείστοι έρχονται εδώ πέρα γιατί πιστεύουν πως υπάρχει πρόβλημα δημοκρατίας στη Γαλλία.

Υπάρχουν δύο λόγοι γι’ αυτό το αίσθημα. Πρώτα απ’ όλα το νομοσχέδιο Ελ-Κομρί[i] αποδεικνύει πως δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ αριστερών και δεξιών κομμάτων. Προτάθηκε από το Σοσιαλιστικό Κόμμα αλλά ουσιαστικά δεν διαφέρει από ένα δεξιό νομοσχέδιο. Κατά δεύτερον, οι πολίτες συνειδητοποίησαν πως τα μέτρα ασφαλείας που εισήχθησαν την επαύριο της τρομοκρατικής επίθεσης στις 13 Νοεμβρίου απειλούν τις αστικές ελευθερίες. H κυβέρνηση χρησιμοποίησε ως δικαιολογία τις τρομοκρατικές επιθέσεις για να περιορίσει τίς ελευθερίες μας.

 

Το Nuit Debout φαίνεται να μοιάζει πολύ με τα κινήματα πλατειών τού 2011. Επίσης διαφαίνονται κάποιες αλλαγές στην τακτική. Για παράδειγμα, αντί μιας σταθερής παραμονής, στήνονται αντίσκηνα κάθε μέρα και μαζεύονται κάθε βράδυ. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Το Nuit Debout δεν έχει τα χαρακτηριστικά κατάληψης, γιατί πιστεύουμε πώς τα κινήματα του 2011 νικήθηκαν ακριβώς γιατί λειτουργούσαν ως καταλήψεις. Tο πρόβλημα όταν καταλαμβάνεις μια πλατεία, είναι πως ο στρατός ή η αστυνομία μπορούν ανά πάσα στιγμή να σε αποβάλουν από εκεί. Όταν ξεκινήσαμε αυτό το κίνημα είχαμε πει πως δεν θα καταλάβουμε τον χώρο. Δεν καταλαμβάνουμε τον χώρο, απλά μένουμε εδώ, χρησιμοποιούμε το χώρο για να συζητήσουμε. Δέν θέτουμε δομές στο χώρο, δεν θέτουμε σύνορα [ή φράγματα].

 

Πως αντέδρασε η αστυνομία σε αυτό;

Δεν ξέρουν τι ακριβώς να κάνουν, γιατί όταν έρχονται για να διασκορπίσουν το πλήθος, οι άνθρωποι τους αφήνουν να μπουν. Το κίνημα κυρίως δεν αντιδρά σ’ αυτό. Απλά τους αφήνει να το πράξουν. Επειδή, μόλις φύγουν, μπορούμε απλά να επιστρέψουμε πίσω. Απλά χρησιμοποιούμε τις επικοινωνίες μας και τα κοινωνικά δίκτυα για να πούμε στο κόσμο πως θα συναντηθούμε για συνέλευση ξανά. Δέν χρειαζόμαστε έναν προκαθορισμένο χώρο γι’ αυτό.

 

Μπορείς να περιγράψεις τις διάφορες αποχρώσεις τού κινήματος; Πόσο αντιπροσωπευτικός είναι ο ρόλος τού αριστερού Convergence des Luttes [ii] και του διανοητικού εμπνευστή του Φρεντερίκ Λορντόν (Frederic Lordon);

Το Convergence des Luttes αντιπροσωπεύει μόνο μια πλευρά τής κινητοποίησης. Νομίζουν ακόμα πως τα συνδικάτα είναι η κύρια δύναμη που μπορεί ν’ αλλάξει τη κοινωνία, και κινούνται στον πολιτικό χώρο τής αριστεράς, Front de Gauche[iii]. Αρκετός κόσμος στη πλατεία διαφωνεί με αυτό. Δυσπιστούμε απέναντι στα κόμματα και στα συνδικάτα γιατί θεωρούμε πως και τα δύο είναι υπεύθυνα για τη παρούσα κατάσταση.

Επομένως, υπάρχει διαφορά στη στρατηγική. Το Converge des Luttes θέλει να ενώσει τον κόσμο που αγωνίζεται ήδη. Εμείς δεν συμφωνούμε με αυτούς τους αποκλεισμούς, οι οποίοι αφορούν μια παραδοσιακή αριστερή οπτική. Εμείς θέλουμε επίσης ν’ ανοίξουμε τη πόρτα σε ανθρώπους που δεν αγωνίζονται ακόμα αλλά είναι έτοιμοι να κινητοποιηθούν απέναντι σε ποικίλα ζητήματα, όπως επίσης σε αυτούς που δεν γνωρίζουν καν γι’ αυτά τα ζητήματα. Θέλουμε να είμαστε ανοικτές στον καθένα εφόσον συμφωνεί με τις βασικές αρχές: όχι στον ρατσισμό, τον σεξισμό, την ομοφοβία και τον αντισημητισμό.

 

Σε τι διαφέρει αυτή η κινητοποίηση από παλιότερες στη Γαλλία;

Αυτή η κινητοποίηση είναι πιο ανοικτή. Αφιερώνουμε τον χρόνο να δούμε ο ένας τον άλλο, να νοιαστούμε για την καθεμιά, ούτως ώστε να μην αποκλείουμε κανέναν, ξοδεύουμε χρόνο για να συζητούμε ερωτήματα – επειδή δεν έχουν όλοι το ίδιο πολιτικό παρελθόν. Επίσης προσπαθούμε να επανεξετάσουμε τη γλώσσα και τις πρακτικές μας και να θέσουμε τις ιδέες μας με πιο σύγχρονο τρόπο.

Για παράδειγμα, εγώ είμαι αναρχικός, αλλά δεν μπορώ να βασιστώ στον παλιό αναρχισμό. Πρέπει να ενσωματώσουμε τις ιδέες και πρακτικές μας στον παρόντα χρόνο. Είναι ανάγκη να δρούμε μέσα από κοινωνικά δίκτυα όπως το Facebook ή το Twitter. Εν τέλει η κινητοποίηση είναι μη-βίαιη, δεν θέλει να παραβιάσει τους νόμους, θέλει να χρησιμοποιήσει τους νόμους χάριν της ανυπακοής. Αυτό είναι κάτι καινούριο, κάτι παράδοξο, αλλά επίσης πολύ ισχυρό.

 

Κάποιοι άσκησαν κριτική στη κινητοποίηση με το επιχείρημα ότι δεν είναι επαρκώς ανοικτή. Αυτό αληθεύει;

Νομίζω πως αυτό είναι μια πρόκληση για τη κινητοποίηση, η οποία αντανακλά ευρύτερα τα γενικά προβλήματα της γαλλικής κοινωνίας και το γεγονός ότι κάποιοι όντως αποκλείονται απ’ αυτήν. H κινητοποίηση σίγουρα είναι πιο ποικιλόμορφη από παρόμοιες αριστερές κινητοποιήσεις, ή τη κατάληψη στη La Bastille το 2011, όπου το 90% του κόσμου προερχόταν από κοινωνικά κινήματα ή την αριστερά.

Αλλά επίσης πρέπει να είμαστε πιο ανοικτές καί ν’ αντιμετωπίζουμε με σεβασμό τις διάφορες εθνο-ομάδες καί τους ανθρώπους από τα περίχωρα (banlieues). Η κινητοποίηση σήμερα δεν φτάνει ίσαμε αυτούς τους ανθρώπους γιατί τα ζητήματα που τίθενται, από μόνα τους, δεν είναι αντιπροσωπευτικά των κινητοποιήσεών τους. Πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο γι’ αυτό.

 

08042016nuit-debout

 

Μετάφραση-σημειώσεις: Γιώργος Οδυσσέας

 

Πηγή: https://roarmag.org/essays/nuit-debout-interview-baki-youssouf/

[i] «Νομοσχέδιο El-Khomri» αποκαλείται η πρόταση νόμου για τις εργασιακές σχέσεις, από το όνομα της αρμόδιας υπουργού της κυβέρνησης Ολλάντ.

[ii] Κυριολεκτικά: Σύγκλιση των αγώνων, συνδικαλιστική οργάνωση.

[iii] Αριστερό Μέτωπο, συνασπισμός που συγκλήθηκε για τις ευρωεκλογές τού 2009, αποτελούμενος από το Γαλλικό Κ.Κ., την Ενωτική Αριστερά και το Αριστερό Κόμμα. Εκτός από τα προαναφερθέντα κόμματα, συμμετέχουν στον συνασπισμό τα ακόλουθα κόμματα και οργανώσεις: Ομοσπονδία για μια Κοινωνική και Οικολογική Εναλλακτική (Fédération pour une alternative sociale et écologique, FASE), Δημοκρατία και Σοσιαλισμός (République et socialisme), Συγκλίσεις και Εναλλακτική (Convergences et alternative), Αντικαπιταλιστική Αριστερά (Gauche anticapitaliste), Κομμουνιστικό Κόμμα Εργατών της Γαλλίας (Parti communiste des ouvriers de France, PCOF) και Οι Εναλλακτικοί (Les Alternatifs).