Author Archives: nomadicuniversality

ρατσισμός,Μετακίνηση

Ο Καθημερινός μας ρατσισμός

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Όπως κάθε κρίση, έτσι και η τελευταία με τους Σύριους πρόσφυγες υπήρξε για κάποιους ευκαιρία να κερδοσκοπήσουν. Καταρχάς με την κυριολεκτική έννοια, δηλ. οικονομικά, αλλά επίσης και πολιτικά, ιδεολογικά … Αυτό το τελευταίο αφορούσε κυρίως τους ρατσιστές και πάσης φύσεως ξενόφοβους. Για άλλους –ή ενίοτε για τους ίδιους- υπήρξε ταυτόχρονα ευκαιρία να κερδίσουν προσοχή και δημοσιότητα λέγοντας πράγματα που προκαλούν κατάπληξη, εντυπωσιασμό … Ή απλώς που προκαλούν, σκέτα.

Ο σκιτσογράφος της Καθημερινής Δημήτρης Χαντζόπουλος, αν και συχνά εδώ και χρόνια έδειχνε απλώς να μεταφράζει εικονογραφικά όλα τα κλισέ τού ακραίου κέντρου, δείγματα ρατσισμού δεν είχε απ’ ό,τι ξέρω δείξει μέχρι τώρα. Σήμερα όμως μας χάρισε και ένα δημιούργημα που αναμασά και ξαναφτύνει ως «γελοιογραφία» τον ισλαμοφοβικό εμετό που κυριαρχεί τελευταία στον δημόσιο λόγο στην Ελλάδα (αν και Συνέχεια →

Κλασσικό
Πλήθος,Πολιτική,έξοδος

Το έθνος της αριστεράς

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Καθ’ όλο τον εικοστό αιώνα, διεξήχθησαν παθιασμένες συζητήσεις για το λεγόμενο «εθνικό ζήτημα», για το τι είναι «το έθνος» (συνήθως με οριστικό άρθρο στον ενικό), ποια η ουσία του, ποια πρέπει να είναι η στάση της αριστεράς απέναντι σε αυτό, και άλλα μεταφυσικά ερωτήματα.

Στο παρόν σημείωμα, δεν σκοπεύω να ξανανοίξω τα ζητήματα αυτά. Χρησιμοποιώ στον τίτλο τον όρο «έθνος» για να υπονοήσω κάτι διαφορετικό: όχι τη στάση της αριστεράς απέναντι στη φαντασιακή κοινότητα του έθνους, αλλά τη φαντασιακή ιδέα ότι η ίδια η αριστερά αποτελεί μια διακριτή κοινότητα, ένα οιονεί χωριστό έθνος-κράτος (εν κράτει) μέσα στην υπόλοιπη κοινωνία, για το οποίο ισχύουν άλλα μέτρα και σταθμά.

Την ιδέα αυτή δεν την προβάλλει και δεν την διακηρύσσει ρητά κανείς ως δική του, εμπράκτως όμως την ακολουθούν πολλοί, με ποικίλες πολιτικές προτιμήσεις και διαθέσεις, άλλοτε φιλικές και άλλοτε εχθρικές προς την αριστερά ή κάποια εκδοχή της. Ας πούμε, την ακολουθεί από την πρώτη της φράση μια έκκληση συλλογής υπογραφών που δημοσιεύθηκε στις 5 Ιουνίου 2015 στο διαδίκτυο με τίτλο Οι κόκκινες γραμμές υπάρχουν όταν τηρούνται: Συνέχεια →

Κλασσικό
Biopolitics,Language

Giorgio AGAMBEN on biopolitics (the Greek TV interview)

This is the English translation (by Oliver Farry) of an interview given in 2011 by the Italian phliosopher Giorgio Agamben to Akis Gavriilidis for the Greek public TV channel ET3. The video of the interview (with Greek & English subtitles), directed by Yorgos Keramidiotis, can be viewed here. With thanks to Aida Karanxha for the transcription.

Professor Agamben, we are making a documentary on biopolitics and we are speaking to you because you are one of the main exponents interested in this idea that, unless I am mistaken, comes from Foucault but which you have approached somewhat differently. You introduced the idea of the state of exception, of the camp. So what got you interested in biopolitics and what have you brought to it that is different to Foucault or others who have written on it?

 

The ideas of “biopolitics” and the “state of exception” are of course, for me, linked and that may not have been the case for Foucault. Naturally, the idea came to me from Foucault; I am entirely indebted to him for that. But at the same time I have tried to fuse the problems of biopolitics, namely the fact that life has become a political issue and that biology has become a political issue, with the problem of sovereignty, with the strictly political problem of sovereignty. But this is also why it appeared necessary to me to tie the political issues to those of the state of exception, which has perhaps become the paradigm. You might Συνέχεια →

Κλασσικό
Βιοπολιτική,Πλήθος

Κάτι καίγεται: μια συντροφική κριτική στον Ηλία Ιωακείμογλου

του Άκη Γαβριηλίδη

ΟΜΟΛΟΓΩ ΟΤΙ δεν μου άρεσαν κάποια πράγματα στο άρθρο του Ηλία Ιωακείμογλου της 25-9-2015 σχετικά με την «πολιτική κουζίνα της Θεανώς Φωτίου». Και συγκεκριμένα, δύο τουλάχιστον πράγματα, όχι άσχετα άλλωστε μεταξύ τους.

Το πρώτο είναι ότι σπεύδει εξαρχής να επικροτήσει ανεπιφύλακτα την «θυμηδία που προκάλεσαν» οι δηλώσεις τής Φωτίου περί γεμιστών, και να την χαρακτηρίσει «προφανώς δικαιολογημένη» (άνευ άλλης εξήγησης –ό,τι είναι προφανές δεν χρειάζεται εξήγηση). Η θυμηδία όμως αυτή εκφράστηκε και με αρκετά προβληματικούς τρόπους, ενίοτε στα όρια της διαπόμπευσης και του μισογυνισμού. Χρησιμοποιώντας στον πρώτο πληθυντικό την έκφραση «γελάσαμε αρκετά», ο συντάκτης αποφεύγει να πάρει οποιαδήποτε απόσταση από όλους τους άλλους οι οποίοι «γέλασαν» και κινδυνεύει να τους χρεωθεί άθελά του.

Όχι όμως μόνο γι’ αυτό.

Μετά τα γέλια, το άρθρο περνάει σε ένα «σοβαρό» μέρος, στο οποίο υπόσχεται να αποκαλύψει «ποιο είναι το σημαινόμενο πίσω από το γελοίο σημαίνον». Το σημαινόμενο λοιπόν αυτό, το οποίο και συνιστά τη «σκοτεινή πλευρά» των γεμιστών, είναι μία απολογία της λιτότητας. Στο πλαίσιο μιας τυπικά εργαλειακής αντίληψης της ιδεολογίας, τα γεμιστά είναι ένα εποικοδόμημα της οικονομικής βάσης∙ είναι μία ιδέα, ένας κανόνας Συνέχεια →

Κλασσικό
σεξουαλικότητα,Μειονότητες,Οικονομία,αρχαιολογία

Να γίνει η Αμφίπολη παγκόσμιος προορισμός για τον γκέι τουρισμό

του Άκη Γαβριηλίδη

Σύμφωνα με μία ερμηνεία που πρότεινε προσφάτως η κα Περιστέρη, ο μεγαλοπρεπής τάφος της Αμφίπολης κατασκευάστηκε προς τιμήν του Ηφαιστίωνα, κατόπιν εντολής εκ μέρους του Αλέξανδρου, του εραστή του.

(Αυτό το τελευταίο δεν το είπε ακριβώς έτσι, είπε «αδελφικού φίλου»).

Αν επιβεβαιωθεί η ερμηνεία αυτή, (αλλά και αν δεν επιβεβαιωθεί· μήπως όλοι οι άλλοι εορτασμοί και τελετές μνήμης που κάνουμε βασίζονται στην επιστημονική ακρίβεια;), θεωρώ ότι το στοιχείο αυτό αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία για τον ελληνικό τουρισμό: θα πρέπει τα υπουργεία πολιτισμού, ενδεχομένως παιδείας και θρησκευμάτων, και σίγουρα τουρισμού, να συστήσουν μια task force η οποία τάχιστα να καταθέσει τεκμηριωμένες εισηγήσεις για το πώς μπορεί καλύτερα να καθιερωθεί η Αμφίπολη ως παγκόσμιος γκέι προορισμός.

Όπως είναι γνωστό, η χώρα μας είχε ήδη έναν τέτοιο προνομιακό προορισμό για γυναίκες πελάτισσες που ακολουθούν ομοερωτικό προσανατολισμό: τη νήσο Λέσβο, και ειδικότερα την Ερεσό. Η εδραιωμένη αυτή παράδοση, τι πιο φυσικό από το να συνοδευτεί τώρα με ένα αντίστοιχο hotspot που να αφορά τους άνδρες ομοφυλόφιλους. Ιδού μία λαμπρή ιδέα για την ελληνική επιχειρηματικότητα, και ταυτόχρονα για Συνέχεια →

Κλασσικό
Διεθνείς σχέσεις,Εθνικισμός

Θύμωσε ο Κοτζιάς και δάγκασε τ’ αρχίδια του

του Άκη Γαβριηλίδη

Σύμφωνα με το ηλεκτρονικό λεξικό slang.gr, η έκφραση «θύμωσε ο αγάς και δάγκασε τ’ αρχίδια του»

Λέγεται για ατυχή αντίδραση, δήθεν επιθετική, που στην πραγματικότητα αποβαίνει βλαπτική για τον αντιδρώντα. Λεονταρισμός από ανίσχυρο που δεν έχει ορθή αντίληψη της μειονεκτικής του θέσης. Στην επιθυμία του να βλάψει τον άλλο, ενεργεί άστοχα και βλάπτει περισσότερο (ή μοναχά) τον εαυτό του. Αυτογκόλ. Τσαμπουκάς αυτοκαταστροφικός και αποτυχημένος.

Δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερη περιγραφή για τη χθεσινή απόφαση του πρωθυπουργού και του υπουργού εξωτερικών της Ελλάδας να μην παραστούν στη Σύνοδο για την καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού, που διοργάνωνε η κυβέρνηση των ΗΠΑ στο περιθώριο της Γενικής Συνέχεια →

Κλασσικό
ΜΜΕ,Πολιτική

Οι αριστερές μονταζιέρες

                                         του Άκη Γαβριηλίδη

Τις τελευταίες δύο μέρες, κυκλοφορούν στο διαδίκτυο διάφορα δημοσιεύματα τα οποία αποδίδουν στον κ. Γιώργο Βαρεμένο (μέχρι σήμερα άγνωστό μου, όπως μαθαίνω τώρα είναι βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ) την εξής δήλωση, εντός εισαγωγικών:

«Δεν υπάρχουν άνεργοι αλλά μη οικονομικά ενεργοί»!

Τα έντονα και πλάγια στοιχεία και τα θαυμαστικά συνοδεύουν τη δήλωση αυτή στις περισσότερες αναρτήσεις. Όχι όμως μόνο αυτά: σε όλες ανεξαιρέτως την συνοδεύει ένα πραγματικό λεκτικό λυντσάρισμα, το οποίο δεν παραλείπει –φυσικά- να κάνει χρήση του ασυνήθιστου επωνύμου προς σχηματισμό σχετικών λογοπαιγνίων του τύπου «όνομα και πράμα» κ.τλ. Ένα σάιτ πρόλαβε να φτιάξει και σχετική γελοιογραφία, ενώ άλλα μιλάνε για θανάτους και για γραφεία κηδειών ή βγάζουν από το θηκάρι χαρακτηρισμούς όπως «νεοφιλελεύθερος νεοταξίτης», «γλείφτης», «απίθανο τίποτα» το οποίο «δεν ξέρει από ανεργία».

Οι τελευταίοι τρεις χαρακτηρισμοί προέρχονται από το μόνο σχετικό σημείωμα που φέρει υπογραφή. Τα περισσότερα (αν όχι όλα) από τα άλλα δημοσιεύματα φαίνεται να έχουν αντιγράψει αυτό, ή το ένα το άλλο όπως συνήθως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις.

Ποιο είναι τώρα το πρόβλημα; Το πρόβλημα είναι ότι, όπως επίσης συμβαίνει συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, η δήλωση είναι ανύπαρκτη. Ο Συνέχεια →

Κλασσικό
Πολιτική,αντισημιτισμός

Το ΠΑΣΟΚ μάς κλέβει την απόλαυση

του Άκη Γαβριηλίδη

Ο Ζίζεκ παρατηρεί κάπου ότι ένα από τα υψηλότερα ποσοστά αντισημιτισμού στην Ευρώπη παρατηρείται στην Πολωνία, όπου ωστόσο μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο έχουν μείνει ελάχιστοι Εβραίοι.

(Παρένθεση δική μου: χρησιμοποιεί ως παράδειγμα την Πολωνία επειδή προφανώς δεν ήξερε τι συμβαίνει στην Ελλάδα∙ αν ήξερε, σίγουρα θα χρησιμοποιούσε αυτήν).

Με το παράδειγμα αυτό ο Ζίζεκ θέλει να δείξει ότι ο αντισημιτισμός δεν οφείλεται σε κάποια υπαρκτή ενόχληση που προκύπτει από την υλική παρουσία των Εβραίων, ούτε σε κάποια υποτιθέμενη κοινή ιδιότητα που μοιράζονται ουσιοκρατικά όλοι οι υπαρκτοί Εβραίοι· οφείλεται στο ότι, μέσα από διάφορες ενδεχομενικές διαδρομές και παιχνίδια σημαινόντων, η λέξη «Εβραίος» κατέληξε να αποτελεί το όνομα που δίνουμε σε αυτό που μας ενοχλεί, που φανταζόμαστε ότι μας απειλεί, μας υπονομεύει, ότι κρύβεται παντού, ενδεχομένως και μέσα μας, και πρέπει να το εξαλείψουμε.

Αν είναι έτσι, τότε οι σημασίες αυτές είναι δυνατό κατά καιρούς να μετατεθούν και να επενδυθούν (και) σε άλλα σημαίνοντα. Πράγμα που θα μας έδινε έναν «αντισημιτισμό χωρίς Εβραίους».

Αυτό ακριβώς έχει γίνει στην Ελλάδα τελευταία με το όνομα «ΠΑΣΟΚ». Την περίοδο όπου στην Ελλάδα υπάρχουν λιγότεροι πραγματικοί Συνέχεια →

Κλασσικό
Anthropology,Greek crisis,Politics

Political intimacy –or, why the Greek vote was not a capitulation

by Akis Gavriilidis

Being in Greece the days during and after the last elections, and reading most of the comments written about them abroad, (but also some written within Greece), gives me a feeling of uncanniness, of a discrepancy; to the point that I wonder if these texts are really talking about the same event I have just experienced.

I guess this should come as no surprise, since the situation we are living is extremely multi-faceted and unprecedented, and the models we have at our disposal in order to conceive it and account for it are inadequate. So in this text I am not pretending to give «the real truth» or «the full image» as opposed to a «falsification»; I will just try to provide one additional vantage point from where to read this complexity.

In view of the outcome of the elections, many commentators seem to express a sense of despair for what they perceive as «a macabre affair, conducted in the funeral of Europe’s first radical Left government in a generation». Others, not willing to give up to pessimism, try to delve into the Συνέχεια →

Κλασσικό
Επιτελεστικότητα,Μετακίνηση,Πολιτική,ανθρωπολογία

(ΠΩΣ) ΝΑ ΔΙΑΛΕΞΟΥΜΕ ΦΥΛΑΡΧΟ;

του Άκη Γαβριηλίδη

Στο βιβλίο του για την «Τέχνη του να μην κυβερνάσαι», απ’ το οποίο δημοσιεύσαμε παλιότερα μεταφρασμένο απόσπασμα και το οποίο θυμηθήκαμε ξανά στο τελευταίο σημείωμα, ο Τζέιμς Σκοτ αναφέρεται στο ζήτημα των φυλών (με την έννοια του tribe, όχι του race). Λέει λοιπόν ότι δεν πρέπει να παρασυρόμαστε από μια εξελικτιστική αφήγηση κατά την οποία οι άνθρωποι στην αρχή σχημάτιζαν οικογένειες, μετά οικισμούς/ χωριά, μετά φυλές, μετά πόλεις, και στο τέλος ήρθε η αστική κοινωνία και το κράτος που είναι το επιστέγασμα και η τελειότερη μορφή συνύπαρξης. Στην ουσία, οι φυλές δεν είναι πρόπλασμα του κράτους, αλλά δημιούργημά του∙ έρχονται μετά το κράτος. Όλα τα κράτη, προνεωτερικά, αποικιακά και μετα-αποικιακά, ενδιαφέρονταν προ πάντων να έχουν απέναντί τους έναν ταξινομημένο και διαφανή λαό, χωρίς σκοτεινά σημεία. Χαμένα μπρος στην φαινομενικά άναρχη και ανυπέρβλητη πολυμορφία των κοινωνιών της ΝΑ Ασίας, οι αποικιοκράτες, και οι ανθρωπολόγοι τους, αποφάσισαν να την κατατμήσουν λίγο-πολύ με το έτσι θέλω: πήραν αυθαίρετα διάφορα πληθυσμιακά και οικιστικά σύνολα, των οποίων τα μέλη δεν είχαν ποτέ απόλυτη ομοιογένεια μεταξύ τους ή απόλυτη ετερογένεια προς τους κατοίκους των διπλανών χωριών, και τα «διόρισαν» φυλή τάδε, φυλή δείνα κ.ο.κ. Κυρίως όμως, όρισαν έναν «φύλαρχο», έναν ηγέτη για κάθε φυλή, ο οποίος να είναι υπόλογος γι’ αυτήν και να λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταξύ της κεντρικής/ αποικιακής εξουσίας και των ανθρώπων.

Γιατί τα αναφέρω όλα αυτά; Διότι, μια που όλοι λένε ότι «γίναμε αποικία», σκέφτηκα να πάρω το χαρακτηρισμό αυτό στα σοβαρά και να διερευνήσω μέχρι πού μπορεί να πάει, πόσο μπορεί να μας βοηθήσει να προσανατολιστούμε αναλυτικά και πολιτικά.

Το συμπέρασμα είναι: μέχρι αρκετά μακριά, πιστέψτε με.

Καταρχάς, όσον αφορά το πρώτο. Σε όλους έκανε εντύπωση η αδιαλλαξία και η απολυτότητα με την οποία ο Σόιμπλε (χρησιμοποιώ το όνομα αυτό συμβατικά, ως μία προσωποποιημένη συμπύκνωση Συνέχεια →

Κλασσικό