Πριν από δύο χρόνια, νομίζω, τηλεφώνησε ο Τόνι. Θα περνούσε από τη Ρώμη και μου ζήτησε να συναντηθούμε. Μια ώρα μαζί, με την Ζυντίτ[1], σε ένα άδειο σπίτι κοντά στο Κάμπο ντε’ Φιόρι (ένα εγκαταλελειμμένο κρησφύγετο, θα σκεφτόταν κάποιος απατεώνας του παλιού PCI). Δεν μιλήσαμε για τίποτα, ή σχεδόν για τίποτα, μόνο φράσεις που προσφέρουν μια αφορμή για να σωπάσουμε και πάλι, χωρίς δυσφορία.
Σ’ εκείνο το σπίτι στη Ρώμη έλαβε χώρα ένας καθαρός και απλός αποχαιρετισμός, που δεν κρύφτηκε πίσω από τελετουργικά μοιρολόγια. Μετά από χρόνια ομηρικών καυγάδων[2] και ενθουσιωδών επαίνων για κάθε προσπάθεια να βρεθεί η στενή πόρτα από την οποία θα μπορούσε να περάσει ο αγώνας κατά της μισθωτής εργασίας στην εποχή ενός οριστικά ώριμου καπιταλισμού, λίγη εμβρόντητη σιωπή δεν βλάπτει. Αντίθετα, συμφιλιώνει.
Θυμάμαι τον Τόνι, ένοικο του κελιού 7 της πτέρυγας υψίστης ασφαλείας στη φυλακή της Ρεμπίμπια, να κλαίει Συνέχεια →
Η παρακάτω συνέντευξη δόθηκε στη Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 2003 και δημοσιεύτηκε στην Εποχή της 29/6/2003.
Ο Αντόνιο Νέγκρι ήταν αναμφισβήτητα η «βεντέτα» της αντισυνόδου που διοργάνωσε το Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ παράλληλα με τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στη Θεσσαλονίκη. Στην πρώτη έξοδό του από την Ιταλία μετά την άρση και των τελευταίων περιοριστικών όρων που του είχαν επιβληθεί, ο ιταλός φιλόσοφος και ακτιβιστής πήρε μέρος σε ένα εργαστήριο του δικτύου TRANSFORM το βράδυ της Παρασκευής 20/6, στο Βελλίδειο, και στην κεντρική εκδήλωση της αντισυνόδου το πρωί του Σαββάτου 21/6 στο Βασιλικό Θέατρο.
Λίγο πριν από αυτή την τελευταία εκδήλωση, η «Εποχή» είχε μαζί του μια σύντομη συνομιλία, την οποία Συνέχεια →
Τα τελευταία χρόνια γνωρίζει άνθιση, ως μορφή κινητοποίησης, η καταγγελία ή/ και η απαίτηση τερματισμού πρακτικών οι οποίες φέρεται ότι «πληγώνουν τα συναισθήματα» των αποδεκτ(ρι)ών τους.
Τέτοιοι αγώνες αναπτύσσονται ως επί το πλείστον στο διαδίκτυο και τα ΜΚΔ. Αυτό οδηγεί στο αποτέλεσμα ότι συχνά είναι δύσκολο να πούμε εάν και πότε –και τι ακριβώς- πέτυχαν αυτοί οι αγώνες. Και αυτό κατά δύο τρόπους: διότι το φαινόμενο αυτό, πρώτον, είναι πρόσφατο, άρα δεν έχουμε ακόμα αρκετό δείγμα ώστε να κρίνουμε· και, δεύτερον, εξελίσσεται αποκλειστικά μέσα στο λόγο, στην επικράτεια των σημείων, τα οποία ως γνωστόν είναι αμφίσημα και μπορούν να αποκτούν διαφορετικό νόημα για διαφορετικούς ανθρώπους –ή και για τους ίδιους ανθρώπους σε διαφορετικές στιγμές της ζωής τους.
Προ καιρού είχαμε αναφερθεί από δω σε ένα τέτοιο παράδειγμα μάλλον ατυχούς σημειολογικής/ διαθετικής (affective) εκστρατείας: την παραγωγή ολόκληρης ταινίας μικρού μήκους για να αναιρεθεί το (υποτιθέμενο) «ξέπλυμα μιας γυναικοκτονίας» από ένα (υποτιθέμενο) «ρεμπέτικο τραγούδι», η οποία όπωςαποδείχθηκε σύντομα βασιζόταν σε παρεξήγηση.
Μια ανάλογη, αλλά μεγαλύτερων διαστάσεων και σοβαρότερη παρεξήγηση προέκυψε πρόσφατα γύρω από μια διαφημιστική καμπάνια της ισπανικής αλυσίδας Θάρα (ή «Ζάρα», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται). Στην Συνέχεια →
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τύπου, αλλά και με τα κλαψουρίσματα των οργανωτών, «αναρχικοί» –ή, κατ’ άλλους, «αντιεξουσιαστές» διέκοψαν χθες στη Θεσσαλονίκη εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου της Μαρίας Νεγρεπόντη Δελιβάνη: Για την Ελλάδα που ματώνει, κραυγάζοντας «έξω οι φασίστες απ’ τις σχολές», με την αιτιολογία ότι μεταξύ των ομιλητών ήταν ο Δημήτρης Νατσιός.
Βρίσκω την αιτιολογία αυτή ατυχή. Το ορθό θα ήταν να διακοπεί –ή, ακόμα καλύτερα, να μην επιτραπεί καθόλου- η εκδήλωση ούτως ή άλλως, όποιος και αν ήταν ο ομιλητής.
Όποιος έχει στοιχειώδη επαφή με τα κεκτημένα του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού, δεν χρειάζεται πολύ χρόνο και κόπο για να πειστεί περί αυτού. Αρκεί να διαβάσει την έκκληση που περιέχεται στο φυλλάδιο πρόσκλησης στη συγκεκριμένη βιβλιοπαρουσίαση το οποίο αναπαράγεται φωτογραφικά κατωτέρω. Το φυλλάδιο αυτό εμφανώς Συνέχεια →
Κατά την επίσκεψη μελών της τουρκικής κυβέρνησης στην Αθήνα με επικεφαλής τον κ. Ερντογάν στις 7 Δεκεμβρίου 2023, έγιναν κοινές δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου και του Έλληνα Πρωθυπουργού. Ο κ. Ερντογάν μνημόνευσε την «τουρκική μειονότητα στην Ελλάδα».[1] Ο κ. Μητσοτάκης με τρόπο ελάχιστα διπλωματικό, πήρε το λόγο και αντέλεξε:
Ο προσδιορισμός της ιδιότητας της μειονότητας ως μουσουλμανικής καθορίζεται από την ίδια την Συνθήκη της Λωζάνης[2].
Τα ελληνικά ΜΜΕ επαίνεσαν την αναφορά Μητσοτάκη που θεωρήθηκε αποστομωτική, δεδομένου ότι ο Τούρκος Πρόεδρος δεν απήντησε. Σε εμάς γεννιούνται δύο ερωτήματα.
Πρώτον, υπάρχει κάποιος εχέφρων που να αμφισβητεί ότι χιλιάδες Έλληνες πολίτες μιλούν τουρκικά, είναι Συνέχεια →
Οι αντιδράσεις των αστυνομικών, ατομικές και συλλογικές, στην δολοφονική απόπειρα και στον βαρύ τραυματισμό ενός εξ αυτών από χούλιγκαν, επιβεβαιώνουν ακόμα μια φορά ότι η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως μια συντεχνία, για να μην πω ως ακόμη μια συμμορία ανάμεσα σε άλλες, με τα δικά της ιδιαίτερα συμφέροντα, και όχι ως ένα σώμα με καθήκον την επιβολή του νόμου –δηλαδή γενικών και αφηρημένων κανόνων δικαίου υπεράνω ιδιαίτερων συμφερόντων. Με άλλη διατύπωση, πιο κατάλληλη ίσως στα τωρινά συμφραζόμενα: αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως παίκτη και όχι ως διαιτητή.
Θα αρχίσω από τις πρώτες, τις ατομικές. Ο γνωστός συνεργάτης τηλεοπτικών καναλιών στα οποία εμφανίζεται ως «ειδικός αναλυτής (και πρώην συνδικαλιστής) της αστυνομίας» δήλωσε[1]σε αθλητικό σάιτ ότι «είναι ζήτημα τιμής για την Ελληνική Αστυνομία και όλες οι υπηρεσίες, όπως και όλοι οι αστυνομικοί της χώρας τείνουν προς αυτή την κατεύθυνση: την σύλληψη του εν δυνάμει δολοφόνου του νεαρού συναδέλφου».
Η σύλληψη ενός εν δυνάμει δολοφόνου ασφαλώς είναι κάτι στο οποίο αναμένεται να κατατείνουν οι αστυνομικές Συνέχεια →
Το βιβλίο του Ξενοφώντος Κοντιάδη για το «φαινόμενο Κασσελάκη» δεν το έχω διαβάσει, ούτε προτίθεμαι να το διαβάσω. Διάβασα μόνο ένα απόσπασμά του που προδημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών, και η ανάγνωση αυτή επιβεβαίωσε την αρχική μου κρίση ότι δεν έχει κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο ή ενδιαφέρον.
Αντιθέτως, αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η δημόσια/ πολιτική διαχείριση της εικόνας του βιβλίου. Με άλλα λόγια, (όχι τα δικά μου λόγια: εκείνα του συγγραφέα και της «επιστήμης» την οποία εκείνος επικαλείται), με ενδιαφέρει η κατασκευή της «περσόνας» του Ξενοφώντος Κοντιάδη. Γι’ αυτό, διάβασα με προσοχή ένα αρκετά εκτενές, αναλογικά, απολογιστικό σημείωμα του συγγραφέα, σε ΜΚΔ, για την παρουσίαση του βιβλίου με τη συμμετοχή του ίδιου του Στέφανου Κασσελάκη.
Στο σημείωμα αυτό μας εξηγείται, μεταξύ άλλων, ότι στην «επιστήμη» (δεν προσδιορίζεται ποια ακριβώς επιστήμη Συνέχεια →
«Α. Κωστής»: Ο μυστηριώδης και άγνωστος μποέμ ρεμπέτης του Μεσοπολέμου που το περιοδικό Rolling Stone έβαλε στις λίστες του …
Γεννήθηκε πριν από 118 χρόνια στο χωριό Μπολάτι Κορινθίας από μεσοαστική οικογένεια. Τέλειωσε το γυμνάσιο στην Κόρινθο και ήρθε στην Αθήνα, όπου γράφτηκε στη Σχολή Καλών Τεχνών ενώ παράλληλα παρακολουθούσε μαθήματα κιθάρας και έτσι τον απορρόφησε η μουσική.
Εργάστηκε σε εφημερίδες ως αρθρογράφος και σκιτσογράφος, αλλά και ως ηθοποιός. Συνάδελφός του και φίλος, στην εφημερίδα «Πρωία», ήταν μάλιστα ο Κώστας Βάρναλης.
Το 1920 γίνεται μέλος της περίφημης «Μάντρας» του Αττίκ και συνεργάτης του διάσημου συνθέτη. Εκεί δημιουργεί το δικό του 8μελές συγκρότημα με χαβάγιες, τα «Άσπρα πουλιά»· ονομάστηκαν έτσι επειδή έπαιζαν πάντα ντυμένοι στα άσπρα. Χρησιμοποιώντας το «ελαφρό» τραγούδι, γυρίζουν τα πάλκα και τις θεατρικές σκηνές σε όλη την Ελλάδα κάνοντας ταυτόχρονα επιθεώρηση, με μεγάλη επιτυχία. Το συγκρότημά του υπήρξε φυτώριο και για άλλα πολύ μεγάλα ονόματα της μουσικής και του τραγουδιού, όπως η Δανάη Στρατηγοπούλου και ο Νίκος Γούναρης. Εκεί άρχισε την καριέρα του σαν κιθαρίστας και ο Μανώλης Χιώτης.
Στις αρχές του 1930 και σε ηλικία 25 ετών, ηχογραφούν στην Αθήνα με προτροπή του Τέτου Δημητριάδη για την Αμερικάνικη αγορά, για λογαριασμό της RCA Victor, και φωνογραφούν μαζί μια δωδεκάδα «αδέσποτων μάγκικων» τραγουδιών. Δωδεκάδα ιστορικά ρεμπέτικα, που τραγούδησε και έπαιξε κιθάρα ο ίδιος με συνοδεία και δεύτερης κιθάρας. Το ποιος ήταν ο δεύτερος κιθαρίστας παραμένει μυστήριο. Σ’ αυτά χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Α. Κωστής». Η χρήση της κιθάρας σ’ αυτά τα κλασσικά ρεμπέτικα δείχνει μια δεξιοτεχνία παιξίματος με τα δάχτυλα σε Μικρασιάτικους δρόμους και ασυνήθιστα κουρδίσματα στην αυγή των ρεμπέτικων, πριν την επικράτηση του μπουζουκιού, που για πρώτη φορά ηχογραφείται στην Ελλάδα το 1931. Συγκριτικά, ο Βαμβακάρης ξεκινάει την καριέρα του μόλις το 1932 και μετά τον ακολουθούν και άλλοι μεγάλοι όπως ο Παπαϊωάννου, ο Δελιάς ή ο Τσιτσάνης. Για τα επόμενα χρόνια της ζωής του, αλλά και για δεκαετίες μετά τον θάνατό του, μάλλον εσκεμμένα παρέμεινε σιωπηλός σχετικά με τις συγκεκριμένες ηχογραφήσεις. Έπρεπε να περάσουν 85 χρόνια για να αποκαλυφθεί ότι πίσω από τον Α. Κωστή ήταν ο Κώστας Μπέζος. Την «αποκάλυψη» δεν την έκανε το Υπουργείο Πολιτισμού ή κάποιος δημόσια επιχορηγούμενος φορέας, αλλά δύο ξένοι που είναι οι μεγαλύτεροι θαυμαστές του. Οι δύο αυτοί «ξένοι» είναι ο Άγγλος ψυχίατρος Tony Klein και ο Αμερικάνος Gordon Ashworth, και οι δύο μουσικοί ερευνητές.
Στα χρόνια μέχρι τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, ο Κώστας Μπέζος, καταγράφει την Ελλάδα μέσα από τα τραγούδια του. Η πολιτική αλητεία κάθε μορφής, ο κόσμος που ψηφίζει τους βασανιστές του και η έλλειψη αυτοκριτικής είναι τα θέματά του στιχουργικά. Όταν ξεκινάει ο πόλεμος το 1940 ο Μπέζος θα χρησιμοποιήσει την πένα του και με τα αντιφασιστικά του σκιτσάκια γελοιοποιεί τον ίδιο τον Ντούτσε. Μάλιστα ο Μπέζος δημιουργούσε γελοιογραφίες του Μουσολίνι πριν από το 1940, τις οποίες η Μεταξική λογοκρισία που απαγόρευε «καθ’ οιονδήποτε τρόπον προσβολή αρχηγών μεγάλων δυνάμεων» έκοβε συνεχώς.
Στις 14 Ιανουαρίου του 1943, μέσα στην πείνα, τις στερήσεις και τις κακουχίες της γερμανικής κατοχής, ο φωτεινός Μπέζος ξεψυχά σε ένα υγρό δωμάτιο νοσοκομείου στην Αθήνα από φυματίωση. Ήταν 38 μόλις ετών.
Δύο ημέρες μετά τον θάνατό του, ο Κώστας Βάρναλης τον αποχαιρετά με κείμενο στην εφημερίδα «Πρωία»:
Μια ζωή, ένα παραμύθι, ένας τάφος. Τι άδικα που χάθηκε μια εξαιρετική καλλιτεχνική ψυχή, ένας θαυμάσιος άνθρωπος, ο τελευταίος της γενεάς των βοημών!
Το 2017 το περιοδικό «Rolling Stone», συγκαταλέγει ανάμεσα στους 15 καλύτερους δίσκους της χρονιάς για ακρόαση και τον δίσκο του Κώστα Μπέζου «Kostas Bezos and the White Birds».
Την 1η Νοεμβρίου, η πεζογράφος Μάρω Δούκα ανάρτησε στο λογαριασμό της σε ΜΚΔ τη γοητευτική φωτογραφία μιας ροδιάς, που την συνόδευε το εξής κείμενο:
Καλό Νοέμβρη από τη φίλη μου Χριστίνα και με τη σκέψη μου στους Παλαιστίνιους, στις ελιές και στα αμπέλια των προγόνων τους, που τα καταπάτησαν και τα καταπατούν οι Ισραηλίτες…
Σύντομα μετά, ακολούθησε σχόλιο από μία άλλη κυρία ονόματι «Μαρινα Θανασακη», το εξής:
Κι εμένα η σκέψη μου στην Παλαιστίνη είναι. Σ´αυτή τη λωρίδα γης που τόσο βασανίστηκαν άνθρωποι. Το κράτος του Ισραήλ δεν είναι περιούσιος λαός! Είναι λαός φονιάδων κι εποικιστών!
Για το σχόλιο αυτό δεν υπήρξε καμία αντίδραση από κανέναν, είτε θετική είτε αρνητική. Του επιτράπηκε όμως να Συνέχεια →
Κόντρα στην επικρατούσα δημόσια διάθεση, πολλοί επιζώντες των σφαγών της 7ης Οκτωβρίου και συγγενείς όσων σκοτώθηκαν ή απήχθησαν είναι αντίθετοι με την εκδίκηση στη Γάζα.
Όλοι μιλούν για ενότητα. Παίδες, πολύ ωραία η ενότητα, αλλά στο πεδίο της μάχης το μόνο που πρέπει να υπάρχει είναι εκδίκηση και σκληρότητα … Θα έχουμε όλη μας τη ζωή για να θρηνήσουμε τους νεκρούς, και θα τους θρηνήσουμε. Αλλά τώρα, ένας μόνο στόχος υπάρχει: να εκδικηθούμε και να δείξουμε σκληρότητα.
Αυτά ήταν τα λόγια του ισραηλινού έφεδρου στρατιώτη Guy Hochman –συνήθως διασκεδαστή και διαδικτυακού ινφλουένσερ- σε συνέντευξή του στο Κανάλι 12 τις πρώτες ημέρες της επίθεσης του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας μετά τις σφαγές της 7ης Οκτωβρίου από μαχητές της Χαμάς. Με λίγες μόνο λέξεις, ο Χόχμαν αποτύπωσε το συναίσθημα που φαίνεται να έχει επικρατήσει στο Ισραήλ από την άκρα δεξιά μέχρι πολλούς που αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί: τη δικαιολόγηση της καταστροφής που το Ισραήλ προκαλεί σήμερα σε πάνω από 2 εκατομμύρια Παλαιστίνιους στη Γάζα.
Ορισμένοι αιτιολογούν αυτή τους τη στήριξη με όρους «ήττας της Χαμάς». Άλλοι, όπως ο Χόχμαν, βάζουν τη Συνέχεια →
Nomadic universality 