ΔΟΥΝΚΕΡΚΗ του Christopher Nolan

του Γιώργου Κεραμιδιώτη

Πέρα από τις προθέσεις του σκηνοθέτη, η ταινία του Νόλαν θα μπορούσε να ‘ ναι μια αλληγορία για την ελληνική περίπτωση. Θα επανέλθω σ’ αυτό προς στο τέλος του κειμένου.

Κάθε αμερικάνικη ταινία άξια λόγου απαντά στο πρόβλημα «Αμερική», ή στο πρόβλημα του κόσμου, στοχαζόμενη τον πρωταγωνιστή και το κινηματογραφικό είδος, ενώ ταυτόχρονα εγγράφει και τη θεώρηση, την ιδέα που έχει ο σκηνοθέτης για τον άνθρωπο. Χωρίς το τελευταίο δεν υπάρχει σινεμά ως τέχνη. Υπάρχουν μόνο ιστορίες. Αλλά το σινεμά μεταξύ των άλλων αφηγείται και ιστορίες.

Το κινηματογραφικό είδος δίνει τις ιδιαίτερες καταστάσεις, την ανάλογη ατμόσφαιρα, τον τύπο του πρωταγωνιστή, το είδος των ιστοριών, έτσι ώστε να μπορεί να πλησιάσει καλύτερα την αλήθεια. Ο πρωταγωνιστής καλείται να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: Πώς επιδιώκω τη ευτυχία; Σε ποιά σχέση βρίσκονται τα δυο φύλα; Υπάρχει αγάπη σ’ Συνέχεια →

σεξισμός,Πολιτική

Οι αντρειωμένοι και οι διασυρμένες

της Τζένης Οικονομίδη

Είναι γνωστά πράματα αλλά ας τα ξαναπούμε. Ο υφυπουργός Παύλος Πολάκης σχολίασε το προτεταμένο μεσαίο δάχτυλο της κ. Βίκυς Σταμάτη στο fb και απάντησε στην χυδαιότητα της χειρονομίας με την χυδαιότητα του λόγου.

Είμαι πολύ παλιά στο κουρμπέτι για να πω ότι αυτό ήταν ένα γλίστρημα της γλώσσας, ένα παραστράτημα του λόγου, μια υπερβολή του τρόπου του άφοβου υφυπουργού. Ατυχώς, αυτή η ίδια αντρίκεια παλληκαριά που τον χαρακτηρίζει στις επιθέσεις του στα ΜΜΕ ή στις αποφάσεις του ΣΤΕ- επιθέσεις που πολλοί υποστηρίζουμε, μας βρίσκουν σύμφωνους και πολλοί υπερθεματίζουν «πες τα Πολάκη!», «να αγιάσει το στόμα σου!», «μια χαρά τα λέει, είναι λεβέντης!»- αυτή ακριβώς είναι που υπαγορεύει και τις φριχτές γραμμές του σχολιασμού του για την κ. Β.Σ.

Συνέχεια →

Uncategorized

Πώς πενθείς σε μια ξένη γλώσσα;

του Άκη Γαβριηλίδη

Η λατινική λέξη CREMATORIUM, για όποιον έχει ως πρώτη γλώσσα τα ελληνικά, δημιουργεί πάντα ένα μικρό σοκ, έτσι όπως θυμίζει πρωτίστως έναν χώρο θανάτωσης ζωντανών ακόμα ανθρώπων, και μάλιστα μαζικής και ατιμωτικής, και όχι έναν χώρο τέλεσης ταφικών εθίμων, απόδοσης τιμών και αποχαιρετισμού σε έναν άνθρωπο που έχει ήδη πεθάνει από άλλα αίτια, φυσικά ή και όχι.

Βλέποντας τη λέξη αυτή γραμμένη πάνω από την εικόνα ενός βέλους σε μια πινακίδα μέσα σε ένα νεκροταφείο του Παρισιού, εκατό μέτρα από τον τοίχο όπου εκτελέστηκαν μαζικά –και από τους τάφους όπου θάφτηκαν- οι Κομμουνάροι τού 1871, αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε ότι είχαμε φτάσει στο χώρο του τελευταίου χαιρετισμού στη φίλη μας, την Ντάνια, ή την Adrianì Dimakopouloù όπως μας ανακοίνωσε με σεβασμό, Συνέχεια →

Ψυχανάλυση,ανθρωπολογία

Ο γενικός φετιχισμός των αδελφών Μαρξ

του Πέτερ Σέντυ

Το σύντομο άρθρο περί φετιχισμού που δημοσιεύει το 1927 ο Φρόιντ διαπερνάται από προβληματισμούς σχετικά με την όραση και την ορατότητα[1]. Έτσι, η πρώτη «περίπτωση» που αναφέρεται είναι εκείνη «ενός νέου άντρα ο οποίος είχε αναδείξει σε προϋπόθεση του φετίχ μια ορισμένη λάμψη πάνω στη μύτη, δηλαδή στα γερμανικά: Glanz auf der Nase. Πράγμα που η ανάλυση κατάφερε να αναμεταφράσει στην ξεχασμένη μητρική γλώσσα του ασθενούς, ήτοι τα αγγλικά, ως ένα «βλέμμα (glance) πάνω στη μύτη». Παρακάτω, μπορούμε να διαβάσουμε έναν μεταξύ των γραμμών διάλογο με τον Γάλλο ψυχίατρο Ρενέ Λαφόργκ για το θέμα του «σκοτισμού», ο οποίος δηλώνει τη δημιουργία ενός τυφλού σημείου στην όραση[2]. Αν λοιπόν το ορατό και το αόρατο είναι μοτίβα που επανέρχονται στο κείμενο, αυτό που εντούτοις πρέπει να συγκρατήσει την προσοχή μας είναι η σχεδόν κινηματογραφική περιγραφή που δίνει ο Φρόιντ για τη γένεση του φετίχ.

Αφού παρατηρήσει ο ίδιος ότι υπάρχει κίνδυνος να «απογοητεύσει» ορίζοντας το φετίχ Συνέχεια →

Εθνικισμός,Ιστορία,Πολιτική

Καλύτερα τσογλάνι παρά Ελύτης (ή/ και μπάτσος)

του Άκη Γαβριηλίδη

Με αφορμή μια επίσκεψη στη Μακρόνησο που διοργανώθηκε από τις εφημερίδες «Αυγή» και «Εποχή» και το περιοδικό «Σπούτνικ», εκδηλώθηκε ακόμη μια φορά μια καμπάνια ηθικής αγανάκτησης και ονειδισμού εκ μέρους όσων πιστεύουν ότι η Μακρόνησος τους ανήκει και ότι μόνο αυτοί επιτρέπεται να την επισκέπτονται –άντε και όσοι τυγχάνουν της εγκρίσεώς τους ως έχοντες τα ενδεδειγμένα κοινωνικά φρονήματα. Μεταξύ αυτών και ο αρθρογράφος Νίκος Μπογιόπουλος, ο οποίος, σε ανάρτησή του στον ιστοχώρο «Ημεροδρόμος», με ύφος ανθρώπου που δεν τρέφει την παραμικρή αμφιβολία για το δίκιο του από ουσιαστική και ηθική άποψη, κατακεραυνώνει την «ξετσιπωσιά των ξετσίπωτων», την «πολιτική αλητεία» και τον … «πολιτικό τσογλανισμό» των επισκεπτών, με σκοπό να «υπερασπιστεί τη Μακρόνησο και τον ύψιστο συμβολισμό της» διότι «Το χώμα της Μακρονήσου ήταν, είναι και θα είναι ανέγγιχτο». Αλλά ούτε καν γι’ αυτό θεωρεί ότι αξίζει να «χαραμίσει πολλές κουβέντες».

Αφού λοιπόν έτσι θεωρεί, πολύ φυσικά το ούτως ή άλλως εξαιρετικά σύντομο κείμενό του δεν περιέχει τίποτε άλλο από παραπομπές στον «κοινό τόπο», σε αυτά που «όλοι Συνέχεια →

ρατσισμός,Queer

Χθες στη γιόγκα πάτησα το χαλάκι μιας λευκής

της Αΐσα Μίρζα

Χθες στη γιόγκα πάτησα τυχαία πάνω στο χαλάκι μιας λευκής, και αυτή με κοίταξε λες και είχε μόλις ξυπνήσει και με είχε βρει να στέκομαι στα πόδια του κρεβατιού της, σαν να της είχα μόλις προτείνει να δολοφονήσουμε τον άντρα της και να το σκάσουμε μαζί. Με κοίταξε λες και είχα μόλις δραπετεύσει από κανέναν ζωολογικό κήπο, λες και ήμουν κάποιο γιγαντιαίο πάντα που είχε τρυπώσει μέσα στο ηλιόλουστο στούντιο της γιόγκα και σαν να μη συμβαίνει τίποτα περίμενε να αρχίσει το μάθημα της 8 π.μ. Φαινόταν τρομαγμένη, σαν να είχε μόλις ανακαλύψει ότι το 2012 είχε πράγματι έλθει το τέλος του κόσμου και ότι από τότε πήγαινε στη γιόγκα τρεις φορές την εβδομάδα χωρίς λόγο, απλώς επειδή ήταν ένα ωχρό φάντασμα. Με κοίταξε λες και δεν υπάρχω στον κόσμο της· να όμως που ήμουν εκεί, και εκείνη δεν ήξερε τι να με κάνει.

Μερικές φορές οι λευκοί μάς κοιτάζουν σαν να είναι πεινασμένοι. Μιλάμε για τους Συνέχεια →

Έθνος κράτος,Πολιτική,αποικιοκρατία

Καταλονία: αποαποικιοποίηση ή αποεθνικοποίηση;

του Πιέρ Σενγκαραβελού

Στην κρίση της ισπανικής μοναρχίας, ο Κάρλες Πούτζντεμόν, πρόεδρος της Generalitat της Καταλονίας, δήλωσε αρκετές φορές ότι η περιφέρειά του είναι «αποικία της Ισπανίας», οι δε υποστηρικτές του ενεργοποίησαν μια ρητορική κατοχής. Η κυβέρνηση της Μαδρίτης επέλεξε μια συγκεκριμένη μορφή δικαστικής και αστυνομικής καταστολής με τη σύλληψη πολιτικών ηγετών και το μπλοκάρισμα των τραπεζικών λογαριασμών της περιοχής. Επιπλέον, τα λόγια του Mariano Rajoy την Κυριακή –«Δεν υπήρξε δημοψήφισμα αυτοδιάθεσης»– φέρουν αναπάντεχα τον απόηχο από το «η Αλγερία είναι Γαλλία», μια διατύπωση που χρησιμοποίησε ο Φρανσουά Μιττεράν την 1η Δεκεμβρίου 1954, όταν η πραγματικότητα της αλγερινής κρίσης ήταν πλέον αναμφισβήτητη.

Τα πάντα στο λεξιλόγιο των πρωταγωνιστών φαίνεται να αναφέρονται στη διαδικασία αποαποικιοποίησης των δεκαετιών τού 40 και του 60. Σε τέτοιο βαθμό που στις 11 Συνέχεια →

Πολιτική

Γιατί θα ψηφίσω Ναι στο δημοψήφισμα για την Καταλονία

της Σιμόνα Λέβι

Όταν το 2010 η κεντρική κυβέρνηση απέρριψε το Καταστατικό της Αυτονομίας, παρά το γεγονός ότι υιοθετήθηκε ευρέως σε δημοψήφισμα που η ίδια η κυβέρνηση είχε επιτρέψει, δεν είπα τίποτα γιατί δεν είμαι Καταλανή[1]·

όταν ζήτησαν από το κράτος να ανοίξει διάλογο για την ομοσπονδιοποίηση και τους το αρνήθηκαν, δεν είπα τίποτα επειδή δεν ήμουν Καταλανή·

όταν ζήτησαν να συμφωνήσουν σε ένα νέο δημοψήφισμα και τους είπαν «ούτε να το σκέφτεστε», δεν είπα τίποτα επειδή δεν ήμουν Καταλανή·

όταν τους αρνήθηκαν κάθε ευκαιρία να εισακουστούν, όταν τορπίλλισαν τη δημόσια ασφάλειά τους, τα σχολεία τους, τα νοσοκομεία τους, τους φόρους και τη δημόσια διοίκησή τους, για να τα χρησιμοποιήσουν όλα αυτά ως δικαιολογίες ώστε να συγκαλύψουν τη διαφθορά τους παριστάνοντας τα θύματα, δεν είπα τίποτα γιατί δεν ήμουν Καταλανή· Συνέχεια →

Γλώσσα,επιστημολογία

Γιατί είναι η γλωσσολογία τέτοιος μαγνήτης για κάθε πικραμένο και ψεκασμένο;

του Γκαστόν Ντόρρεν

Τι ωραία που ήταν στις μέρες τής μη εμπειρικής γλωσσολογίας! Στην προ-επιστημονική εποχή μπορεί να έλεγε ο καθένας ό,τι ήθελε, αλλά πόσο διασκεδαστικό είναι αλήθεια να τα αναπολούμε εμείς σήμερα όλα αυτά … Οι λόγιοι έσφαλλαν κατά τρόπους που ελάχιστοι σημερινοί γλωσσολόγοι θα το έκαναν. Σήμερα, το πεδίο μελέτης τους είναι μία σεβαστή κοινωνική επιστήμη, ακριβής στις μεθόδους της, ευρεία στη γκάμα της και γενναιόδωρη στη συγκομιδή της. Χωρίς ειδικούς στη φωνητική, οι υπολογιστές δεν θα ήταν σε θέση να επεξεργαστούν προφορικά αγγλικά. Χωρίς κοινωνιογλωσσολόγους, οι προλήψεις κατά των διαλέκτων και των μη ευρωπαϊκών γλωσσών θα ήταν ακόμα εξίσου διαδεδομένες –και ακόμα περισσότερο. Δικαστικοί γλωσσικοί εμπειρογνώμονες βοηθούν στην εξιχνίαση εγκλημάτων, κλινικοί γλωσσολόγοι συντρέχουν ανθρώπους με γλωσσικές βλάβες, ιστορικοί γλωσσολόγοι ρίχνουν φως στη γλωσσική αλλαγή και ακόμα στις προϊστορικές κουλτούρες και μετακινήσεις –και ούτω καθεξής.

Όταν η φυσική φιλοσοφία άρχισε με αργούς ρυθμούς να εξελίσσεται σε φυσική και άλλες επιστήμες, ο στοχασμός πάνω τα ανθρώπινα πράγματα δεν ακολούθησε αμέσως. Βαθμιαία όμως και αυτός εξελίχθηκε σε αυτό που σήμερα αποκαλούμε κοινωνικές Συνέχεια →

Γνώση,Φιλοσοφία

Ο Μισέλ Φουκώ στο Death Valley. Μια συνέντευξη του Simeon Wade στο Boom

μετάφραση: Anna Zwarte Hond*

Ο Φουκώ και ο Μάικλ Στόουνμαν στο Death Valley

Boom: Τι μπορείτε να μας πείτε για την παραπάνω φωτογραφία;

Simeon Wade: Έβγαλα την παραπάνω φωτογραφία με την Leica μου, τον Ιούνιο του 1975. Η φωτογραφία δείχνει την οροσειρά Panamint, τις αλυκές του Death Valley και τους παγωμένους αμμόλοφους στο Zabriskie Point. Σε πρώτο πλάνο, δυο φιγούρες: ο Μισέλ Φουκώ, με το άσπρο ζιβάγκο, την ιερατική του ενδυμασία και ο Michael Stoneman, ο οποίος ήταν ο σύντροφος της ζωής μου.

Boom: Πως καταλήξατε στo Death Valley με τον Μισέλ Φουκώ;

Simeon Wade: Εκτελούσα ένα πείραμα. Ήθελα να δω πώς ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά Συνέχεια →

Nomadic universality

Intellectual Commons

Author Archives: nomadicuniversality