του Άκη Γαβριηλίδη

Ο λεκτικός σχηματισμός της ποντιακής γενοκτονίας, και η ανάδυσή του τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή –τα τέλη της δεκαετίας του 80, και όχι νωρίτερα ή αργότερα- θεωρώ ότι καθορίστηκε από έναν ακόμη παράγοντα, έναν ακόμη παραπόταμο ο οποίος εξέβαλε στη διαδικασία της διαμόρφωσής του. Ο παράγοντας αυτός επίσης συνδέεται με τα «φαντάσματα του σπιτιού», με την προϊστορία του τόπου όπου εγκαταστάθηκαν οι έποικοι, και ιδίως με τον τρόπο διαχείρισης αυτής της προϊστορίας από την επίσημη μνήμη.

Στην ελληνική ποίηση, αλλά και τη λογοτεχνία, την ιστοριογραφία και άλλα είδη του λόγου, αφιερώθηκε πολύς χώρος και γράφτηκαν ολόκληρες βιβλιοθήκες για να περιγράψουν τις χαμένες πατρίδες και να αναλύσουν τα συναισθήματα που γεννούν. Δεν έχει αφιερωθεί όμως ανάλογη προσοχή στο ερώτημα τι γίνεται με τις πατρίδες που βρήκαμε, τι γινόταν πριν έρθουμε εμείς, και πού πήγε αυτό που γινόταν.

Αυτό είναι αναμενόμενο όταν η ύπαρξη των προσφύγων στη νέα τους πατρίδα Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Το συλλαλητήριο που διοργανώνεται την επόμενη Κυριακή 21-1 στη Θεσσαλονίκη για την «υπεράσπιση του ονόματος της Μακεδονίας», όπως και όλα τα προηγούμενα ή τα όποια επόμενα, έχει ως διακηρυγμένο στόχο την εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος.

Όποιος μιλάει για συμφέροντα, αναφέρεται σε έναν οικονομικό υπολογισμό· μιλά με όρους κόστους και οφέλους.

Στο παρόν σημείωμα, θα πάρω τον ισχυρισμό αυτό στην ονομαστική του αξία και θα εξετάσω κατά πόσον επιβεβαιώνεται από τα πράγματα. Δεν θα αναφερθώ λοιπόν καθόλου σε ζητήματα αρχών ή σε στοιχεία ιστορικά, επιστημονικά, ιδεολογικά, φιλοσοφικά για την ουσία της διαμάχης. Αυτό το έχω κάνει πολλές φορές τα τελευταία –και τα παλιότερα- χρόνια, σε αυτό εδώ το μπλογκ ή και αλλού. Τα κείμενα υπάρχουν, όποιος θέλει μπορεί να ανατρέξει σε αυτά. Εδώ θα εξετάσω κατά πόσον η υιοθέτηση της γραμμής «η Μακεδονία είναι μία και ελληνική» ωφέλησε πραγματικά σε κάτι το έθνος-κράτος που ονομάζεται Ελλάδα, βελτίωσε τη θέση του από οποιαδήποτε άποψη.

Με όποιον τρόπο και αν προσπαθήσει να μετρήσει κανείς αυτό το όφελος, το αποτέλεσμα Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Ο μεγάλος Γάλλος αρχαιοελληνιστής Πωλ Βεν έγραψε προ ετών ένα βιβλιαράκι στο οποίο διερωτάται αν «οι Έλληνες πίστευαν στους μύθους τους». Όπως γίνεται φανερό και από τον παρατατικό, ο Βεν, όπως και όλοι οι δυτικοευρωπαίοι, όταν γράφει «Έλληνες» εννοεί φυσικά «αρχαίοι Έλληνες».

Αν πίστευαν οι αρχαίοι στους μύθους τους δεν το ξέρω, αλλά το σίγουρο είναι ότι οι νέοι Έλληνες πιστεύουν στους μύθους των αρχαίων. Με την πιο κυριολεκτική έννοια του όρου: τους θεωρούν ως γεγονότα που συνέβησαν πραγματικά. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στις αντιδράσεις που προέκυψαν από Έλληνες πατριώτες μόλις έγινε γνωστό ότι, σε τηλεοπτική σειρά που γυρίζεται στη Νότια Αφρική με θέμα τον Τρωικό πόλεμο, τους ρόλους του Αχιλλέα, του Πατρόκλου και του Δία τους υποδύονται αφρικανικής Συνέχεια →

του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

Θα πω παρακάτω δυο κουβέντες για το θέμα των ημερών, που είναι αυτό της νέας διαπραγμάτευσης σχετικά με την ονομασία της (πρώην γιουγκοσλαβικής) Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

1. Σε μια επιτυχημένη απόπειρα κακοποίησης της λογικής ομού μετά της ελληνικής γλώσσας, διαβάζω να αναφέρεται στον ελληνικό τύπο το ζήτημα ως «σκοπιανό ζήτημα». Τα «ζητήματα» παίρνουν το όνομά τους από το διακύβευμά τους, από το αμφιλεγόμενο πεδίο τους. Εν προκειμένω ουδείς αμφιβάλλει για τα Σκόπια ή τα επιβουλεύεται -εξ όσων γνωρίζω. Το αμφιλεγόμενο πεδίο είναι η «Μακεδονία». Επομένως, είναι το «μακεδονικό ζήτημα». Μη ντρέπεστε, πείτε το.

2. Στην Ελλάδα, το ζήτημα αυτό σηκώθηκε έξαφνα το 1992, χρονιά κατά την οποία Συνέχεια →

του Δημήτρη Δημούλη

Θα διατυπώσουμε ορισμένα ερωτήματα που θα καθοδηγήσουν την έρευνά μας για τις εθνικές μειονότητες στο ελληνικό δίκαιο.

Πρόβλημα 1. Έλληνας πολίτης, ομιλητής σε δημόσια συγκέντρωση, δηλώνει: α) «Είμαι Τούρκος γιατί ομιλώ τουρκικά όπως και οι γονείς μου και ανετράφην με βάση τις αξίες του τουρκικού πολιτισμού, πράγμα για το οποίο είμαι υπερήφανος», β) «είμαι μέλος της τουρκικής μειονότητας στην Ελλάδα», γ) «η τουρκική μειονότητα στην Ελλάδα καταπιέζεται».

Πρόβλημα 2. Έλληνες πολίτες ιδρύουν σωματείο με επωνυμία «Προοδευτική Ένωση Τούρκων» και σκοπό τη μελέτη, προαγωγή και διάδοση του τουρκικού πολιτισμού καθώς και την ελληνοτουρκική φιλία.

Πρόβλημα 3. Η Βουλή (των Ελλήνων) ψηφίζει νόμο που ποινικοποιεί τις αναφορές σε ύπαρξη τουρκικής μειονότητας στην Ελλάδα.

Πώς πρέπει να κριθούν αυτά τα συμβάντα από συνταγματικής πλευράς; Οι απαντήσεις δείχνουν πώς ορίζει το ελληνικό δίκαιο την εθνική μειονότητα, ήτοι ποια νομική σημασία της αποδίδει.

Eίναι συνταγματικά δικαιολογήσιμο να απαγορευθεί το σωματείο «Τουρκική Ένωση Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Προς το τέλος τού Surveiller et punir, ο Φουκώ εκτοξεύει μία εκρηκτικών συνεπειών κριτική διατύπωση συνολικά προς τις λεγόμενες επιστήμες του ανθρώπου, υπονοώντας ότι αυτές είναι «γέννημα της φυλακής».

Δύο δεκαετίες αργότερα, ο Αγκάμπεν ήρθε να συμπληρώσει/ διορθώσει την ανάλυση του Φουκώ με τη θέση ότι το κύριο παράδειγμα της νεωτερικής εξουσίας δεν είναι τόσο η φυλακή, όσο το στρατόπεδο.

Ένα από τα αποτελέσματα αυτής της θέσης, όσο και αν δεν το ακολούθησε ο ίδιος ο Αγκάμπεν, ήταν ότι άνοιξε τη βιοπολιτική γραμμή ανάλυσης προς μια αποικιακή διάσταση· διότι το στρατόπεδο επινοήθηκε ως εργαλείο πρώτα στις αποικίες (περίπου ταυτόχρονα στην Κούβα και στη Νότια Αφρική στο γύρισμα από τον 19ο στον 20ό αιώνα) και αργότερα μεταφέρθηκε στις μητροπόλεις.

Οι μετααποικιακές σπουδές, ήδη πριν από την παρέμβαση του Αγκάμπεν, είχαν αναδείξει –και συνεχίζουν να αναδεικνύουν και να τεκμηριώνουν- το βασικό πόρισμα που συνάγεται από αυτή τη μετατόπιση: ότι η αποικιοκρατία, μεταξύ άλλων πραγμάτων, είναι πάντοτε και μία παραγωγή γνώσης, μία ανάπτυξη λόγων. Λόγων για τον άνθρωπο. Δηλαδή είχε πάντοτε την ανθρωπολογία της: συνοδευόταν από μία ταξινόμηση και μελέτη των πληθυσμιακών ομάδων, των διαφορών τους, των χαρακτηριστικών και των κατάλληλων χαρακτηρισμών τους …

Όποιος έχει όλα αυτά υπόψη του, δεν θα δυσκολευθεί καθόλου να βρει τον κατάλληλο χαρακτηρισμό για το έγγραφο που πρόσφατα έγινε γνωστό ότι απέστειλε το Τμήμα Ασφάλειας Κομοτηνής προς το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, με το οποίο Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Πριν από κανένα χρόνο, είχα δημοσιεύσει εδώ ένα σημείωμα σχετικό με το ποίημα «Πρωινό άστρο», το οποίο είχε γράψει ο Γιάννης Ρίτσος ως τρυφερό νανούρισμα με αφορμή τη γέννηση της κόρης του και το οποίο έκτοτε έχει γνωρίσει αρκετές μελοποιήσεις και χρήσεις σε σχολικές γιορτές και σε παιδαγωγικά υλικά που διανέμει το υπουργείο παιδείας. Στο σημείωμά μου είχα υποστηρίξει ότι εγώ σε αυτό το ποίημα δεν βρίσκω τίποτε που να μπορεί να κάνει ένα παιδί να χαρεί, αντιθέτως βρίσκω πράγματα που μπορούν να το πλακώσουν και να το συντρίψουν συναισθηματικά.

Το σημείωμα εκείνο υπήρξε μέχρι και σήμερα το πιο επιτυχημένο από άποψη επισκεψιμότητας σε αυτό το μπλογκ, αλλά ταυτόχρονα και εκείνο που προκάλεσε τις περισσότερες και τις βιαιότερες επιθέσεις. Και τι δεν μου σούρανε. Οι επικρίσεις άρχιζαν από το ότι είμαι αναίσθητος και ιερόσυλος επειδή παρεμβαίνω στον ακατάλυτο δεσμό γονιού και παιδιού, και έφταναν μέχρι το ότι είμαι φιλελεύθερος, πράκτορας του Συνέχεια →