του Άκη Γαβριηλίδη
Για πολλοστή φορά οδηγούμαι να γράψω ένα σημείωμα για να επισημάνω το προφανές, ότι, καμιά φορά, στην Ελλάδα –ίσως και παντού, δεν ξέρω- ο νεκρός δικαιώνεται λίγο περισσότερο απ’ όσο θα του άξιζε.
Είναι φυσικά λυπηρό ότι ένας άνθρωπος πεθαίνει –ιδίως για όσους τον γνώριζαν προσωπικά. Αλλά, όσο κι αν είναι αυτονόητο, είναι καλό να θυμόμαστε ότι όσα έκανε –και ιδίως όσα έγραψε- κάποιος εν ζωή δεν έγιναν ούτε χειρότερα, αλλά ούτε και καλύτερα ως εκ του θανάτου του.
Και όσα άφησε ο Κ.Θ. Καλφόπουλος, για τον οποίο από χθες εκφράζονται από πολλές πλευρές έπαινοι και ευγνωμοσύνες, συχνά είναι άθλια.
Θα αναφέρω ένα μόνο παράδειγμα. Επειδή μάλιστα είναι πολύ σύντομο, έχουμε την πολυτέλεια να το παραθέσουμε
αυτούσιο, αντί να δίνουμε μόνο το λινκ. Όπως άλλωστε μας πληροφορεί η αδυσώπητα ακριβής χρονομέτρηση της Καθημερινής, στην οποία δημοσιεύθηκε, απαιτούνται μόλις 1′ 43″ για να το διαβάσει κανείς. Πολύ λιγότερο απ’ όσο χρειάζεται για να χωνέψει κανείς τη χολή που εκπέμπει.
Το σημείωμα αυτό δημοσιεύεται στις 06.07.2015, δηλαδή μία ημέρα μετά το δημοψήφισμα για το αν θα πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας των τριών θεσμών που είχε προταθεί στην ελληνική κυβέρνηση. Και, κατά διαβολική σύμπτωση, ακριβώς οκτώ χρόνια πριν από την αποδήμηση του συντάκτη του. Είχε τίτλο «Τα παιδιά του Αλτουσέρ ποιον είχανε πατέρα;», συνοδευόταν από μία πολύ γνωστή φωτογραφία του γάλλου φιλοσόφου μπροστά σε έναν πίνακα διδασκαλίας, και το περιεχόμενό του ήταν το εξής:
Ηταν ο αγαπημένος γκουρού της Β΄ Πανελλαδικής (μαζί με τον Μπαλιμπάρ), στα τέλη του ’70, ο Μπαρτ της ιδεολογίας, το συμπλήρωμα του Πουλαντζά, ο φυσικός ηγέτης των νέο- και μεταμαρξιστών. Δεν χρειαζόταν να έχεις διαβάσει το «Κεφάλαιο», πράγμα φυσιολογικά αδύνατο, αρκούσε όμως μαζί του να έχεις μελετήσει το «Διαβάζοντας το Κεφάλαιο». Για τους πραγματικούς μύστες η «Υποστήριξη της Αμιένης» ήταν το κείμενο-κλειδί για να διεισδύσει κανείς στον «φωτεινό θάλαμο» της σκέψης του. Οπως κάθε Γάλλος που σέβεται τον εαυτό του, από τον Καμύ μέχρι τον Γκενζμπούρ, στις φωτογραφίες εμφανιζόταν μ’ ένα τσιγάρο ή ένα πουράκι στο χέρι, διαβάζοντας εφημερίδα (σε μια φωτογραφία του ’78 ξεχωρίζει στο γραφείο του η Humanité).
Ο Λουί Αλτουσέρ ήταν άνθρωπος της θεωρίας: η «σκέψη πάνω στη σκέψη» καθοδήγησε την εργοβιογραφία του, ανατρέποντας συσχετισμούς και ισορροπίες, προτάσσοντας το εποικοδόμημα αντί της οικονομίας και την κυριαρχία των ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους (ΙΜΚ, σχολείο, αστυνομία, οικογένεια).
Ολα αυτά είχαν γίνει για αρκετό διάστημα παιγνίδι στα χέρια των «παιδιών του Μαρξ και της Coca Cola», από τον γαλλικό Μάη (του Γκοντάρ) μέχρι τους νεαρούς επιγόνους του ΚΚΕ Εσωτερικού, όταν αποτόλμησαν τη σύγκρουση με τους πνευματικούς τους πατέρες.
Ζούμε σε καιρούς πραγματικά ζοφερούς. Η χρεοκοπία της ιδεολογίας, στη νεοελληνική εκδοχή της (στρεβλή, ανάπηρη, προγλωσσική) συμπαρέσυρε την οικονομία και την κοινωνία στην πραγματική χρεοκοπία της χώρας. Η εξαθλίωση των μαζών, που θα επιτάχυνε τον κοινωνικό μετασχηματισμό (προς τα πού;), δεν δημιουργεί προλετάριους, αλλά απεγνωσμένους συνταξιούχους, μισθωτούς και επαγγελματίες, ζητιάνους στην ουρά μπροστά σ’ ένα ΑΤΜ.
Σ’ ένα παλιό του κείμενο («Μ’ ενδιαφέρει η περίπτωση Αλτουσέρ…»), ο Χάινερ Μίλερ διερευνά την αναγκαία αποτυχία των διανοουμένων (Μαρά, Πουλαντζάς, Παζολίνι, Φουκό), καταλήγοντας στο τραγικό συμπέρασμα «Το πρώτο γεγονός στη ζωή του Αλτουσέρ ήταν η δολοφονία της γυναίκας του»: για πρώτη φορά ο θεωρητικός γίνεται (κυριολεκτικά) χειρωνάκτης, πνίγοντας με τα χέρια του τη σύντροφό του.
Ανάλογα και τα «παιδιά του Αλτουσέρ» στην Ελλάδα: έγιναν από «θεωρητικοί» χειρωνάκτες. Στραγγάλισαν στην υπνοβατική παρόρμησή τους την ελληνική κοινωνία, καθιστώντας την αμήχανη Ευρώπη σε ιατροδικαστική υπηρεσία. Με ελάχιστο εγγυημένο κόστος: 60 ευρώ την ημέρα.
Κι όλα αυτά χωρίς μια στοιχειώδη «συγγνώμη» στον ελληνικό λαό.
Το μικροπρεπές αυτό κείμενο είναι από κάθε άποψη αξιοθρήνητο.
Καταρχάς, από γλωσσική άποψη. Ας πούμε: ο τύπος «χειρωνάκτης» είναι ιδιόμορφος και αρχαΐζων, ενώ ο πληθυντικός «χειρωνάκτες» εσφαλμένος.
Ή: τι θα πει «καθιστώντας την αμήχανη Ευρώπη σε ιατροδικαστική υπηρεσία»;
Το ρήμα «καθιστώ» δεν συντάσσεται με «σε». Εννοούσε άραγε «μετατρέποντας»; Δηλαδή: αυτοί οι «προγλωσσικοί» τους οποίους κατηγορεί ότι «στραγγάλισαν» την Ελλάδα, μετά οδήγησαν την καημένη την «αμήχανη Ευρώπη» να ενεργήσει ως ιατροδικαστής επί του πτώματος;
Οι χαρακτηρισμοί του Αλτουσέρ στην πρώτη παράγραφο είναι όλοι εσφαλμένοι, και κυρίως κουτσομπολίστικοι και επιφανειακοί. Ο Αλτουσέρ δεν ήταν … ο Μπαρτ της ιδεολογίας (τι σημαίνει άραγε αυτό;), δεν ήταν «συμπλήρωμα» του Πουλαντζά αλλά δάσκαλός του, και δεν ήταν «φυσικός ηγέτης» ούτε των νεο- ούτε των μεταμαρξιστών –οι όροι αυτοί δεν υπήρχαν άλλωστε όσο ζούσε, και αν υπήρχαν δεν τους επικαλέστηκε ποτέ ούτε ο ίδιος ούτε οι μαθητές του. Ο ίδιος δήλωνε απλώς μαρξιστής, χωρίς προθέματα.
Το κυριότερο όμως είναι ότι, νοηματικά, το κείμενο είναι ανερμάτιστο και ανακόλουθο. Πουθενά δεν καταφέρνει –ούτε επιχειρεί καν- να εξηγήσει ποια ακριβώς σχέση βλέπει ανάμεσα στον Αλτουσέρ (ή μάλλον, ανάμεσα στις περιπέτειες του βίου του Αλτουσέρ, στο πώς φωτογραφιζόταν κ.λπ.) και στο δημοψήφισμα. Με τη φράση «Ζούμε σε καιρούς πραγματικά ζοφερούς» είναι σαν να αρχίζει ένα άλλο, άσχετο άρθρο, που θα μπορούσε να σταθεί και χωρίς τα προηγούμενα.
Απ’ όσο ξέρω, ο Κώστας Θ. Καλφόπουλος δεν ζήτησε ποτέ μια στοιχειώδη «συγγνώμη», όχι βέβαια από «τον ελληνικό λαό», αλλά από εκείνους τους οποίους εννοούσε.
Όμως, ακριβώς: ποιοι ήταν αυτοί; Διότι δεν φαίνεται να ενοχλήθηκε κανείς και να απαίτησε τέτοια συγνώμη. Απλούστατα, μάλλον κανείς δεν αναγνώρισε τον εαυτό του στην ασυνάρτητη αυτή περιγραφή. Το σημείωμα δεν αναφέρει κανένα όνομα (εννοώ κανένα όνομα έλληνα πολιτικού τού 2015, διότι κατά τα άλλα αναφέρει άφθονα ονόματα ξένων συγγραφέων, αλλά και καλλιτεχνών, χωρίς ιδιαίτερο λόγο). Στο μυαλό του συγγραφέα, υποτίθεται ότι «φωτογραφίζονταν» συγκεκριμένα άτομα, αλλά η φωτογραφία αυτή ήταν μάλλον κενή. Ήταν απλώς ένα προσβλητικό κείμενο το οποίο δεν προσέβαλε κανέναν συγκεκριμένα. Ίσως μόνο τον συντάκτη του.
Nomadic universality 
Δεν έχεις δίκιο. Είχα τη χαρά να τον γνωρίσω και να με τιμήσει με τη φιλία του.
Ήταν ένας πολυσχιδής διανοούμενος ολκής κι ένας υπέροχος άνθρωπος. Η θεωρητική του κατάρτιση ήταν ασύγκριτη, απαράμιλλη και το ήθος του απόλυτα αδαμάντινο.
Μου αρέσει!Μου αρέσει!
Τίποτε απ’ όλα αυτά πάντως δεν επιβεβαιώνεται στο παραπάνω κείμενο
Μου αρέσει!Μου αρέσει!
Χαίρετε φίλτατοι συνέλληνες καί φίλτατες συνελληνίδες. Όσον αφορά το επίμαχον κείμενον, θέλω να επισημάνω κάποια βασικά στοιχεία. (1) Εξ όσων αντιλαμβάνομαι, ο συγγραφέας του, χρησιμοποιεί σκοπίμως κάποια γραμματικά καί συντακτικά λάθη, με σκοπό την επίθεσή του προς τους υπερμάχους της αντιπάλου ιδεολογίας, κάτι καθ’ όλα θεμιτόν. (2) Η λέξη «χειρώναξ» ή καί δημωδώς «χειρώνακτας», υπάρχει από χιλιετιών, όπως οι λέξεις «αήρ/»αέρας», «αιθήρ»/αιθέρας», «ήλιος», «σελήνη», «πολίτης» κ.λ.π. Το πρόβλημα είναι η άκριτη χρήση ξένων λέξεων, τις οποίες όντως πρέπει να τις αποφεύγουμε. (3) Πλειστάκις οι όποιοι διανοούμενοι καί πολιτικοί ηγήτορες, δημιουργούν τις θεωρήσεις τους, βάσει των οποίων οι ιδεολογικοί ομόφρονές τους καί αντίπαλοί τους εντάσσονται καί κρίνονται. Άρα, ούτε εδώ έχουμε κάτι το περίεργον ή μεμπτόν. (4) Η διακυβέρνηση του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς, είχε ως καλόν της την ιδεολογικήν κατάρρευσιν της συγκεκριμένης πολιτικής ιδεολογίας, με αποτέλεσμα την αναδιάταξη του Ελληνικού πολιτικού πλαισίου, το οποίον ακόμα εξελίσσεται καί θα φανεί τα επόμενα έτη.-
Μου αρέσει!Αρέσει σε 1 άτομο
Κανένα από τα τέσσερα αυτά σημεία δεν έχει σχέση με το παραπάνω σημείωμα, ούτε αναιρεί κάτι από όσα αυτό υποστηρίζει.
Ειδικότερα: 1) Ο ισχυρισμός αυτός θα μπορούσε να αξιολογηθεί εάν αναφερόταν έστω ένα παράδειγμα για αυτά τα «σκόπιμα λάθη» και εξηγούνταν πώς προκύπτει ότι είναι σκόπιμα. Αυτό όμως δεν συμβαίνει. 2) Οι λέξεις «χειρώναξ» και «χειρώνακτας» ασφαλώς υπάρχουν. Αυτό όμως δεν έρχεται σε αντίθεση με όσα έγραψα εγώ, ήτοι ότι «ο τύπος «χειρωνάκτης» είναι ιδιόμορφος και αρχαΐζων, ενώ ο πληθυντικός «χειρωνάκτες» εσφαλμένος». 3) Άνευ νοήματος κενολογία, η οποία δεν συναντάται πουθενά με το σημείωμα. 4) Πιθανόν, αλλά αυτό δεν αλλάζει τίποτε σε όσα έγραψα.
Μου αρέσει!Μου αρέσει!
Ας δούμε λοιπόν, φίλτατε θεματοθέτα/φιλτάτη θεματοθέτιδα, κάποια σημεία. (1) Σκόπιμα γραμματικά καί συντακτικά λάθη, έχουμε σε πλείστες όσες περιπτώσεις. Λόγου χάριν, ο θεολόγος καί κομμουνιστής Ιωάννης Κορδάτος, έγραφε το όνομά του με ένα «ν», δηλαδή ως «Γιάνης», κάτι το οποίον αντέγραψε πλείστα έτη αργότερα ο Βαρουφάκης. (2) Όσον αφορά το ουσιαστικό «χειρώναξ» καί δημωδώς «χειρώνακτας», όπως καί το «χειρωνάκτης» είναι ουσιαστικώς η ίδια ακριβώς λέξη καί δεν υπάρχει ουδεμία ιδιορρυθμία. Απλώς η κατάληξη «-ης» είναι γνώρισμα της Ιωνικής διαλέκτου καί η κατάληξη «-ας» είναι γνώρισμα της Δωρικής διαλέκτου. Λόγου χάριν, όταν ο σύζυγος καί ο υιός εξεστράτευαν κατά των εχθρών, στην Σπάρτη η σύζυγος καί μητέρα έλεγε «ή τάν ή επί τάς», ενώ η Αθηναία σύζυγος καί μητέρα έλεγε «ή την ή επί της». (3) Αντιλαμβάνομαι την διαφωνίαν σου, αλλά αυτό είναι διαχρονικό πολιτικό καί φιλοσοφικό φαινόμενο. Σου καταγράφω λοιπόν κάποιους ιστορικούς, πολιτικούς καί θρησκευτικούς όρους, διαχρονικώς, ώστε να κρίνεις μόνος σου: ειδωλολάτρης, εθνικός, παγανιστής, ναζαρηνός, ναζαριστής, Γαλιλαίος, Εβραιοχριστιανός, Ιουδαιοχριστιανός, εβραιομπολσεβίκος, εβραιομαρξιστής, εβραιοκομμουνιστής, κομμούνι, αναρχοάπλυτος, ακροαριστερός, μοναρχοφασίστας, ταγματασφαλίτης κ.λ.π. Καθώς λοιπόν βλέπεις, αυτό αποτελεί ένα διαχρονικό φαινόμενο χιλιετιών. Ως εκ τούτου, αυτό πρέπει να διερευνηθεί καί να κατανοηθεί. Ακόμα, ο όρος «χειρώνακτας»»χειρωνάκτης», βεβαίως καί έχει πληθυντικό «χειρώνακτες». Ακόμα, στην ηλεκτρονική διεύθυνση με τα στοιχεία https://www.lexigram.gr/lex/newg/%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%B1%CF%82#Hist1 παραθέτει την κλίση του συγκεκριμένου ουσιαστικού. Λέξη: χειρώνακτας (Το μεγαλύτερο Κλιτικό λεξικό Νέας & Λόγιας)
Δείτε και: Κλίση Αρχαίας LSJ Αρχ. Ελλην. Γραμματεία Συνώνυμα – Σημασία Ομόρριζα Λεξικά Δημοτικού
Ετυμολογία: [<αρχ. χειρῶναξ < *χειροάναξ < χειρῶν ἄναξ]
λήμμα μέρος γένος αριθμός πτώση
χειρώνακτας ουσιαστικό αρσενικό ενικός ονομαστική
λήμμα μέρος γένος αριθμός πτώση τύπος
χειρώνακτας ουσιαστικό αρσενικό πληθυντικός αιτιατική λόγ.
Γένος αρσενικό
ο χειρώνακτας ο χειρώναξ (λόγ.)
του χειρώνακτα του χειρώνακτος (λόγ.)
τον χειρώνακτα
χειρώνακτα χειρώναξ (λόγ.)
οι χειρώνακτες
των χειρωνάκτων
τους χειρώνακτες τους χειρώνακτας (λόγ.)
χειρώνακτες
ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜ.
μέρος γένος
ουσιαστικό αρσενικό
Ως εκ τούτου, καθώς βλέπεις φίλτατε συνέλληνα, εδώ σφάλλεις.
(4) Καί όμως φίλτατε συνέλληνα, όλο το ουσιαστικό ζήτημα του δημοσιευθέντος κειμένου, είναι ακριβώς η ιδεολογική ηγεμονία. Σκέψου μόνον την ιδεολογικήν ηγεμονίαν έως το 1.974μ.α.χ.χ. της δεξιάς, η οποία κορυφώθηκε με την στρατιωτική δικτατορία καί δες την σημερινή ιδεολογική ηγεμονία της αριστεράς καί θα δεις αμέσως τί σημαντικές πολιτιστικές, πολιτικές, ιδεολογικές, θρησκευτικές κ.λ.π. διαφορές προέκυψαν έκτοτε. Το ίδιο λοιπόν συμβαίνει καί τώρα, καθώς η ώρα της μεγάλης ιδεολογικής μάχης είναι τώρα.-
Μου αρέσει!Μου αρέσει!
Kατρακίλη,
μετά την τελευταία σου λογοδιάρροια, καταλήγω σε τρεις εναλλακτικές ή σωρευτικές εξηγήσεις:
α) τρολλάρεις,
β) δεν βλέπεις καλά,
γ) είσαι ηλίθιος.
Ειδικότερα:
1) Φυσικά και υπάρχουν πολλά παραδείγματα εν γένει στην υφήλιο για τέτοια σκόπιμα λάθη. Εδώ όμως μιλάμε για ένα συγκεκριμένο κείμενο, εκείνο του Καλφόπουλου. Σε αυτό το κείμενο ισχυρίστηκες ότι βρήκες τέτοια λάθη. Ποια είναι λοιπόν αυτά;
2) Ο πληθυντικός «χειρώνακτες» ασφαλώς και είναι ορθός. Ο Καλφόπουλος όμως δεν γράφει «χειρώνακτες». Γράφει «χειρωνάκτες»! Δεν ξέρεις να διαβάζεις; Βάζει τον τόνο στην παραλήγουσα και όχι στην προπαραλήγουσα! Τρεις φορές ήδη είναι γραμμένο: μία στο άρθρο που παραθέτω, μία στο δικό μου σημείωμα όπου επισημαίνω το λάθος, και μία τρίτη στο σχόλιό μου με το οποίο σου απάντησα. Στις πόσες το πιάνεις εσύ;
3) και 4): άρες μάρες κουκουνάρες.
Δεν υπάρχει καμία «διαφωνία». Διαφωνία υπάρχει όταν διατυπωθεί κάποια άποψη. Εδώ δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Διατυπώνονται μόνο διάφορες απεραντολογίες, οι οποίες δεν άπτονται πουθενά του άρθρου του Καλφόπουλου.
Θα παρακαλούσα να μην επαναληφθεί το σπαμάρισμα. Εάν υπάρξει νέο σχόλιο που να ρίχνει τη μπάλα στην κερκίδα, θα διαγραφεί.
Μου αρέσει!Μου αρέσει!