του Άκη Γαβριηλίδη

To 2000, εκδόθηκε από την Εστία το κατοχικό ημερολόγιο του Γιώργου Ιωάννου (πλήρης τίτλος: Το Κατοχικό Ημερολόγιο Χωρίς Περικοπές, Εισαγωγή-Σχόλια-Επίμετρο της Αντιγόνης Βλαβιανού –μία περιγραφή κάπως βαρύγδουπη για ένα βιβλίο μόλις πάνω από τις 100 σελίδες μικρού σχήματος, στις οποίες περιλαμβάνονται οι σημειώσεις που είχε προσθέσει ο συγγραφέας στην πρώτη του δημοσίευση που επιμελήθηκε ο ίδιος πολλά χρόνια αργότερα από τη συγγραφή του).

Στο ημερολόγιο αυτό υπάρχει μία εγγραφή, την οποία βρήκα πολύ ενδεικτική για την άρνηση και το σνομπάρισμα που χαρακτηρίζει τους Έλληνες φιλολόγους απέναντι στην τουρκική γλώσσα και γραμματεία.

Το «Σάββατον 27 Νοεμβρίου 1943», ο τότε κατά κόσμον Γεώργιος Σορολόπης σημειώνει μεταξύ Συνέχεια →

της Ρεμπέκα Μπράιαντ

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση –με κάποιες συντομεύσεις- του κεφαλαίου με τίτλο «Discipline and freedom» από το βιβλίο Rebecca Bryant, Imagining the modern: the cultures of nationalism in Cyprus, I.B. Tauris & Co Ltd, London 2004 (σ. 166-173). Ο τίτλος και οι σημειώσεις σε αγκύλες είναι του μεταφραστή.

Ένας Τουρκοκύπριος δάσκαλος μου αφηγήθηκε ότι, όταν ήταν παιδί, και αυτός και η οικογένειά του φοβόντουσαν να βγουν από το σπίτι τις Κυριακές. Ήταν η ελληνική «εθνική ημέρα», και οι γείτονές τους μετά τη λειτουργία έβγαιναν από στις εκκλησίες έτοιμοι για σύγκρουση. Δυσκολευόταν πολύ να καταλάβει αυτή την περίεργη αλλαγή που μετέτρεπε τους γείτονες σε εχθρούς, αλλά άρχισε να την καταλαβαίνει καλύτερα αργότερα, όταν μπήκε στο Κολλέγιο Επιμόρφωσης Δασκάλων στη Μόρφου. Εκεί, μου είπε, διδάχθηκε τουρκικά τραγούδια από έναν Έλληνα δάσκαλο, και, σε αντίθεση με όσα έλεγε η ελληνική ηγεσία, είχε πάντοτε την αίσθηση ότι οι Έλληνες συμφοιτητές του ήταν περήφανοι, διότι ο συναγωνισμός για τη σχολή ήταν μεγάλος και έβλεπαν τη φοίτησή τους εκεί ως τιμή. Ταυτόχρονα, κάθε μέρα έπαιρνε το λεωφορείο μαζί με τον Μάρκο Δράκο, ο οποίος αργότερα θα γινόταν ένας από τους νεαρούς ήρωες της ΕΟΚΑ. Πάντοτε κουβέντιαζαν και συμπαθούσαν πολύ ο ένας τον άλλο, μέχρι ένα πρωί που ο Τουρκοκύπριος χαιρέτισε το συμφοιτητή του λέγοντας «Μέρχαμπα» και έλαβε την μονολεκτική απάντηση «Ένωσις».

Αυτό ακριβώς θεωρώ ότι είναι το πραγματικό αποτέλεσμα των πειθαρχικών μηχανισμών της Συνέχεια →

της Αμάντα Τάουμπ

Υπάρχει κάτι εγγενώς παράλογο με τις λεγόμενες απαγορεύσεις τού μπουρκίνι που ξεφυτρώνουν στις ακτές της Γαλλίας. Η προφανής αντίφαση –θεσπίζουμε κανόνες για το τι μπορούν να φοράνε οι γυναίκες με την αιτιολογία ότι δεν πρέπει να επιβάλλουμε στις γυναίκες τι θα φοράνε- δείχνει ότι κάτι βαθύτερο πρέπει να συμβαίνει.

Όταν ο Βαλς δηλώνει ότι η σπάνια αυτή περιβολή αποτελεί μέρος της «υποδούλωσης των γυναικών», το πραγματικό ζήτημα δεν είναι βέβαια τα μαγιό. Για τους κοινωνικούς επιστήμονες, δεν είναι πρωτίστως ούτε η προστασία των μουσουλμάνων γυναικών από την πατριαρχία. Είναι η προστασία της μη μουσουλμανικής πλειοψηφίας των κατοίκων της Γαλλίας από έναν κόσμο που αλλάζει: μια κατάσταση που απαιτεί απ’ αυτούς να διευρύνουν την αίσθηση της ταυτότητάς τους, τη στιγμή που πολλοί θα προτιμούσαν να την διατηρήσουν όπως ήταν.

«Δηλώσεις αυτού του είδους είναι ένας τρόπος να αστυνομεύσουμε τι είναι γαλλικό και τι όχι», λέει ο Terrence G. Peterson, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, που μελετά τη σχέση της Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

«Μονάχα όποιος εγείρει αξιώσεις ισχύος σπεύδει να συστήσει τη συμμόρφωση με ένα Δέον. Κάθε τέτοια σύσταση συνεπάγεται ότι όποιος την κάνει εμφανίζεται ταυτόχρονα ως γνώστης του καλού και του κακού και άξιος ηγέτης των ανθρώπων».
Π. Κονδύλης, Ισχύς και απόφαση
(εκδ. Στιγμή, Αθήνα 1991, σ. 228-229)

Στον ενδιάμεσο χώρο της εκλαϊκευμένης θεωρητικής ανάλυσης, το σημαντικότερο γεγονός των τελευταίων εβδομάδων[1] υπήρξε αναμφίβολα η παρέμβαση του Παναγιώτη Κονδύλη στη νεοελληνική ιδεολογική συγκυρία, μέσω της προδημοσίευσης στο «Βήμα» του επιμέτρου από την ελληνική μετάφραση του παλαιότερου έργου του «Θεωρία του πολέμου». Ο σχολιασμός του επιμέτρου αυτού και, πολύ περισσότερο, του βιβλίου είναι κάτι που παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον, αλλά προφανώς δεν μπορεί να γίνει σε ένα σημείωμα στην «Εποχή». Εδώ θα ασχοληθώ με μία κατά τη γνώμη μου εξίσου ενδιαφέρουσα πτυχή της παρέμβασης αυτής, με το κείμενο «Ιδεολογίες και εθνική στρατηγική» που ο Κονδύλης δημοσίευσε επίσης στο «Βήμα» (4.1.98), αφού είχαν σημειωθεί οι πρώτες αντιδράσεις στην παρέμβασή του και ως απάντηση σε αυτές. Οι φράσεις σε εισαγωγικά, όπου δεν αναφέρεται αλλιώς, προέρχονται από το εν λόγω κείμενο.

Από τη ματαιοδοξία στην ισχύ

Το άρθρο του Κονδύλη προσφέρεται ιδιαιτέρως για να μελετήσει κανείς πώς ένας στοχαστής αποφασίζει να παρέμβει, με τα όπλα της θεωρίας του, σε μια ιδεολογική συζήτηση και σε ποιους μετασχηματισμούς υποβάλλει τη θεωρία του για τις ανάγκες της παρέμβασης αυτής. Διότι, κατ’ αρχάς, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κανείς ότι, με όσα λέει στα προαναφερθέντα κείμενά του, ο Κονδύλης φαίνεται να εγκαταλείπει, σιωπηρώς αλλά σαφώς, το έδαφος της «περιγραφικής θεωρίας της απόφασης», όπως ο ίδιος προσδιορίζει τη θεωρία του και όπως την εκθέτει π.χ. στο «Ισχύς και Συνέχεια →

Συλλογικό κείμενο. Όποιος/-α επιθυμεί μπορεί να συνυπογράψει στέλνοντας ηλεκτρονικό μήνυμα (με ονοματεπώνυμο/ ιδιότητα/ πόλη) στη διεύθυνση cr33396@telenet.be

Σύσσωμη η ελληνική πολιτική ηγεσία, τελικά και ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος μετά από ασφυκτικές πιέσεις, συνομολόγησε ακόμη μία φορά ότι το να αποκαλείς τη Μακεδονία Μακεδονία είναι λάθος (ή έστω «σαρδάμ»). Το ορθό είναι να την αποκαλείς «Σκόπια», διότι η «επίσημα αναγνωρισμένη ονομασία» της δημοκρατίας αυτής είναι … ΠΓΔΜ.

Όταν ένας τέτοιου τύπου συλλογισμός, αντάξιος ενός έργου του Ιονέσκο, έχει εμπεδωθεί ως αυτονόητη αλήθεια στον δημόσιο χώρο κάποιας χώρας, τότε ίσως κάτι πρέπει να αλλάξει σε αυτή τη χώρα.

Οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτόν τον παραλογισμό έχουν σχεδόν ξεχαστεί πλέον. Ο μόνος που φαίνεται να λειτουργεί ακόμα είναι ότι, αν πούμε τη Μακεδονία Μακεδονία, αυτό θα αποτελεί ταπεινωτική υποχώρηση για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η οποία εδώ και καιρό έχει ως «εθνική Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάστηκε πρόσφατα έκθεση με τίτλο «Ραιδεστός-Θεσσαλονίκη. Αρχαιότητες σ’ ένα ταξίδι προσφυγιάς». Περιλαμβάνει 37 εκθέματα από την Ανατολική Θράκη, τα οποία έφεραν μαζί τους κατά την «ανταλλαγή πληθυσμών» του 1922 οι Ρωμιοί πρόσφυγες, και ειδικότερα ο τότε «Θρακικός Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος εν Ραιδεστώ».

Πώς όμως –και γιατί- είχαν περιέλθει τα (νυν) εκθέματα στην κατοχή του Συλλόγου;

Σύμφωνα με την ημιεπίσημη εκδοχή που διαβάζουμε στο ρεπορτάζ του ΑΠΕ,

 Με πρωτοβουλία του επιθεωρητή εκπαίδευσης Βασίλειου Νικολαΐδη, ο σύλλογος -με στόχο την καλλιέργεια της παιδείας και της εθνικής συνείδησης και συνέχειας- Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Σύμφωνα με το ηλεκτρονικό λεξικό slang.gr, η έκφραση «θύμωσε ο αγάς και δάγκασε τ’ αρχίδια του»

Λέγεται για ατυχή αντίδραση, δήθεν επιθετική, που στην πραγματικότητα αποβαίνει βλαπτική για τον αντιδρώντα. Λεονταρισμός από ανίσχυρο που δεν έχει ορθή αντίληψη της μειονεκτικής του θέσης. Στην επιθυμία του να βλάψει τον άλλο, ενεργεί άστοχα και βλάπτει περισσότερο (ή μοναχά) τον εαυτό του. Αυτογκόλ. Τσαμπουκάς αυτοκαταστροφικός και αποτυχημένος.

Δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερη περιγραφή για τη χθεσινή απόφαση του πρωθυπουργού και του υπουργού εξωτερικών της Ελλάδας να μην παραστούν στη Σύνοδο για την καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού, που διοργάνωνε η κυβέρνηση των ΗΠΑ στο περιθώριο της Γενικής Συνέχεια →

του Άκη Γαβριηλίδη

Η πλέον πρόσφατη από τις κοτσάνες που συστηματικά γράφει ο εν θέματι συγγραφέας/ επιφυλλιδογράφος στη σχετική στήλη του στην Καθημερινή, αφορούσε την διά ρητορικής ερωτήσεως πρόταση να «επιστρέφαμε στην καθαρεύουσα».

Για το πόσο άνευ νοήματος είναι το ερώτημα, και για το πόσες ανακρίβειες και νοητικές ακροβασίες περιέχει η πραγμάτευσή του, έχουν ήδη γράψει αρκετοί (μεταξύ των οποίων και ο Νίκος Σαραντάκος). Δεν θα ασχοληθώ λοιπόν εδώ με αυτό. Ήθελα μόνο να επισημάνω μία παράπλευρη ωφέλεια που επέφερε το σημείωμα αυτό, μάλλον χωρίς να το συνειδητοποιεί και να το επιδιώκει.

Προσπαθώντας να υπερασπιστεί την καθαρεύουσα, ο κ. Τάκης καταπιάνεται σε ένα σημείο με την εις βάρος της κατηγορία ότι αποτελεί τεχνητή γλώσσα. Για να αποσείσει την κατηγορία, ο συνήγορος Συνέχεια →