Author Archives: nomadicuniversality

ρατσισμός,Δίκαιο,Μετακίνηση,Πολιτική

Ρωμιοί, οι πρώτοι λαθρομετανάστες

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Το πλοίο πήγε στη Χίο, στη Μυτιλήνη, στο Βόλο, επί ματαίω. Σ’ ένα από αυτά τα λιμάνια, όπου δεν μπόρεσε να δέσει στην αποβάθρα γιατί είχαν ήδη πάει τόσο πολλοί πρόσφυγες που δεν τους δέχονταν, βγήκαν άνδρες της πόλης στο λιμάνι με όπλα για να τους εμποδίσουν. Έτσι αποβιβάστηκαν στη Στυλίδα.

Iρις Τζαχίλη, Μπαϊντίρι 1922. Μια ιστορία απώλειας από τη Μικρασία, Κοντύλι, Aθήνα 2012, σ. 156

To πόσο η «διακυβέρνηση» των πληθυσμιακών ροών εκ μέρους της Ελλάδας –κυρίως- και, σε ολοένα αυξανόμενο βαθμό, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και μετέπειτα της Τουρκίας, βασιζόταν στις χωροχρονικές μήτρες της νεωτερικότητας, γίνεται φανερό και από την αξιοσημείωτη εμμονή συγκεκριμένων στοιχείων, ακόμη και διατυπώσεων από τις νομοθετικές ρυθμίσεις που εξέδωσαν τα κράτη αυτά τότε, και που συνεχίζουν έκτοτε να εκδίδουν μέχρι σήμερα με το ίδιο πνεύμα, και συχνά με το ίδιο γράμμα.

Η πιο κραυγαλέα ίσως περίπτωση τέτοιου νομοθετήματος είναι η εξής. Τον Ιούλιο του 1922, το ελληνικό κράτος (πρώην πρότυπον βασίλειον, πρώην υποψήφια αυτοκρατορία), Συνέχεια →

Κλασσικό
Αρχαιογνωσία,Επιτελεστικότητα,Εθνικισμός

Οι Καρυάτιδες είναι αραβοτουρκικές

του Άκη Γαβριηλίδη

Πρόσφατα, στη γνωστή αίθουσα του Βρετανικού Μουσείου, παίχθηκε ακόμη μία παραλλαγή της καθιερωμένης πλέον θρηνητικής τελετουργίας του ελληνικού εθνικισμού, βασισμένη και αυτή στην ηδονή του θρήνου για τον ακρωτηριασμό και τη χαμένη μας πληρότητα της απόλαυσης του αρχαϊκού αντικειμένου. Με ρίγη συγκίνησης, τα ηλεκτρονικά μέσα έσπευσαν να μας ενημερώσουν ότι «Κρητικοί μαθητές τραγούδησαν το Τζιβαέρι μπροστά στην ‘ξενιτεμένη’ Καρυάτιδα στο Βρετανικό Μουσείο».

Σε κανέναν δεν φάνηκε να κάνει εντύπωση η επιλογή του συγκεκριμένου τραγουδιού. Μάλλον όλοι το θεώρησαν απολύτως αρμόζον για αυτό το ιδιόμορφο χατζηλίκι- Συνέχεια →

Κλασσικό
Ιστορία,Μνήμη,Πολιτική

2021: Τι γιορτάζουμε; Την επανάσταση, ή το κράτος;

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Τις τελευταίες μέρες, διατυπώθηκαν επικρίσεις για το γεγονός ότι, σε μία από τις πρώτες αναρτήσεις στον επίσημο ιστότοπο της επιτροπής για τον εορτασμό των 200 χρόνων από το 1821, η οποία επιγραφόταν «Ηγεσία του Κράτους, Αρχηγοί κυβερνήσεων», αναφέρονταν όλοι όσοι κατά καιρούς άσκησαν αυτή την «ηγεσία», και μεταξύ αυτών οι δικτάτορες, δοσίλογοι και συνεργάτες των Γερμανών.

Οι κύριοι αυτοί ασφαλώς υπήρξαν απεχθείς και ο ιστορικός τους ρόλος σκοτεινός. Το ερώτημα όμως είναι, όσοι ενοχλούνται από την παρουσία μόνο αυτών και όχι των «νόμιμων» και αμέμπτου πατριωτισμού «ηγετών του κράτους», τι ακριβώς θα θεωρούσαν αποδεκτό και προτιμότερο εναλλακτικά;

Λογικά, θα προτιμούσαν να αναφέρονται μόνο οι «καλοί», ενώ εκεί που βασίλευσαν «κακοί» να υπάρχει μία τρύπα, ένα κενό.

Αυτό όμως δεν θα ήταν εξωραϊστικό και υποκριτικό; Μήπως και αυτοί οι άνθρωποι δεν Συνέχεια →

Κλασσικό
Εικόνα,Τέχνη,αποικιοκρατία

Γιατί είναι αθέατοι οι μαύροι στη ζωγραφική;

του Κεχίντε Άντριους

 

Μια έκθεση που οργανώθηκε στο μουσείο του Ορσαί στο Παρίσι χαράζει νέους δρόμους στο ζήτημα της φυλής και της αναπαράστασής της στις τέχνες. Το Μαύρα μοντέλα: Από τον Ζερικώ στον Ματίς περιλαμβάνει αριστουργήματα μερικών από τους σημαντικότερους ζωγράφους της Γαλλίας, μετονομασμένα με βάση το όνομα των μαύρων υποκειμένων τα οποία εμφανίζονται στις εικόνες, αλλά απουσιάζουν από τις αφηγήσεις περί αυτών.

Η έκθεση είναι μια ευπρόσδεκτη υπενθύμιση ότι οι μαύροι υπήρξαν απαραίτητοι σε χώρες όπως η Γαλλία εδώ και αιώνες, ακόμα κι αν έχουμε αγνοηθεί. Ένας από τους πιο τοξικούς, και τόσο κεντρικούς για τη διαμόρφωση της κοινωνίας μύθους, είναι ότι η Ευρώπη ήταν κάποτε λευκή και καθαρή, μέχρις ότου εισέβαλαν επικίνδυνοι και σκοτεινοί αλλοδαποί που μόλυναν την ιδανική κοινωνία. Μετονομάζοντας τις εικόνες, οι Συνέχεια →

Κλασσικό
Κινήματα,Πολιτική

Καταλήψεων έπαινος: η περίπτωση της ΥΦΑΝΕΤ

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Πριν από αρκετά χρόνια, ίσως πάνω από δέκα, είχα παρακολουθήσει στη Θεσσαλονίκη μία παρουσίαση κάποιων μελών της ισραηλινής ομάδας «Αναρχικοί ενάντια στο τείχος» για τη δράση τους. Ακολούθησε συζήτηση και τοποθετήσεις, σύντομες ή λιγότερο σύντομες. Μετά το τέλος τους, και αφού επικράτησαν κάποια δευτερόλεπτα σιωπής, ένας ηλικιωμένος άνδρας από το βάθος της αίθουσας ρώτησε διστακτικά εάν «οι νέοι είχαν πει ό,τι είχαν να πουν» και, αφού τον διαβεβαίωσαν ότι ναι, πήρε και αυτός το λόγο και άρχισε, με όλο και μεγαλύτερη πεποίθηση, με φωνή που δυνάμωνε, την τοποθέτησή του, στην οποία συγχάρηκε τους αναρχικούς για τη δράση τους αλλά προσέθεσε ότι αυτά «δεν αρκεί να τα λέμε εδώ μεταξύ μας, πρέπει να πάμε να μιλήσουμε στην εβραϊκή κοινότητα, γιατί αυτοί ζούνε μόνο με τα ψέματα του Shαρόν» (προφέροντας το σ όπως –φαντάζομαι- οι Εβραίοι, και πάντως όχι οι Έλληνες της Ελλάδας). Mετά απευθύνθηκε και στους ομιλητές μιλώντας με άνεση εβραϊκά –δεν κατάλαβα τι τους είπε, αλλά εκείνοι φαίνονταν να καταλαβαίνουν.

Έχοντας τότε πρόσφατα διαβάσει το αριστουργηματικό Έλληνας, Εβραίος και αριστερός του Μωυσή Μιχαήλ Μπουρλά, από τα πρώτα λεπτά ήμουν σίγουρος ότι ο κύριος που μιλούσε δεν μπορούσε να ήταν άλλος από το συγγραφέα –και πρωταγωνιστή, φυσικά- αυτής της απίστευτης βιογραφίας. Πράγματι, μετά το τέλος της εκδήλωσης τον πλησίασα και τον ρώτησα πώς λέγεται, και μου το επιβεβαίωσε. Του είπα πόσο συγκινήθηκα που τον γνώρισα και από κοντά και πόσο σημαντικό βρίσκω το βιβλίο του, και χαμογέλασε ντροπαλά αλλά με ικανοποίηση.

Η ευκαιρία να μιλήσω με τον Μωυσή Μιχαήλ Μπουρλά και να του σφίξω το χέρι, είναι μόνο ένα από τα πολλά πράγματα για τα οποία χρωστάω ευγνωμοσύνη στην κατάληψη Συνέχεια →

Κλασσικό
Κριτική της πολιτικής οικονομίας,Κινήματα,Οικονομία,Πολιτική

Ρανσιέρ: «Οι συντάξεις είναι μια κοινή οργάνωση του κόσμου»

του Ζακ Ρανσιέρ

 

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί χαιρετισμό που απηύθυνε ο Γάλλος στοχαστής σε συγκέντρωση των απεργών σιδηροδρομικών στο σταθμό Βωζιράρ στις 16 Ιανουαρίου, όπως δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα τής Monde. Μετάφραση: Α.Γ.

 

Εάν βρίσκομαι εδώ σήμερα, είναι φυσικά πρώτα απ’ όλα για να επιβεβαιώσω την πλήρη υποστήριξή μου σε έναν παραδειγματικό αγώνα, αλλά και για να πω με δυο λόγια γιατί μου φαίνεται παραδειγματικός.

Έχω περάσει αρκετά χρόνια από τη ζωή μου μελετώντας την ιστορία του εργατικού κινήματος, και αυτό μου έδειξε ένα ουσιαστικό πράγμα: όσα ονομάζουμε «κοινωνικές κατακτήσεις» είναι κάτι πολύ περισσότερο από κάποια οφέλη που αποκόμισαν ιδιαίτερες Συνέχεια →

Κλασσικό
Κλίμα,Πολιτική

Η Αυστραλία αυτοκτονεί κλιματικά για χάρη του άνθρακα

του Ρίτσαρντ Φλάναγκαν

Εδώ και λίγες μέρες, ένα βιβλιοπωλείο στο πυρόπληκτο χωριό Cobargo της Νέας Νότιας Ουαλλίας έχει αναρτήσει μια πινακίδα που λέει: «Η πτέρυγα ‘Μετα-αποκαλυπτική Φαντασία’ μεταφέρθηκε στο ‘Θέματα Επικαιρότητας’».

Και όμως, όσο κι αν μοιάζει απίστευτο, η αντίδραση των ηγετών της Αυστραλίας στην πρωτοφανή αυτή εθνική κρίση δεν ήταν να υπερασπιστούν τη χώρα τους, αλλά να υπερασπιστούν τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων, τον μεγαλύτερο δωρητή και στα δύο μεγάλα κόμματα –λες και θέλουν να σπρώξουν τη χώρα προς την καταστροφή της. Όταν ξεσπούσαν οι πυρκαγιές, στα μέσα Δεκεμβρίου, ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος της

Συνέχεια →

Κλασσικό
Art,national identity,Politics,Postcolonialism

Emperor Ras Tafari in Piraeus: Seferis’s Colonial Anxieties

by Akis Gavriilidis

Abstract

Seferis’s poem “Leoforos Syngrou II” has received little critical attention.

Works outside the canon often prove a useful lens for an author’s practice.

This is also the case with this poem, which directly refers to a colonial and racial problematic. Seferis, both as an object of mainstream scholarship and as an icon of Greek pop culture during the last half of the 20th century, has been mainly seen as a champion of “Greekness” –construed as the solitary course of a unique nation through various vicissitudes. The author himself encouraged such a reading. In his work, however, we find evidence that Seferis was attentive to elements undermining this uniqueness, shifting attention to links, cleavages and hierarchizations within both Hellenism and humanity at large. This makes Greekness appear as a product of, and as an instrument for the production of, knowledge about and classification of individuals and ethnic groups, including self-knowledge and self-classification, as well as a technology for profiling and variously claiming and/ or attributing rights to those groups. Our understanding of Seferis’s Hellenism would be incomplete without its colonial and racial dimension.

Συνέχεια →

Κλασσικό
Πολιτική

Billy Wilder as a Critic of Humanitarian Intervention

by Akis Gavriilidis

What follows is a chapter from a book originally published by the author in Greek, under the title Μπίλι Ουάιλντερ. Η (αυτο)κριτική του χολιγουντιανού θεάματος [Billy Wilder: The (Self-)Criticism of the Hollywood Spectacle] (Athens: Aigokeros, 2009). The book was translated into English, but was never published. The version published here contains some inevitable additions and adaptations.

First publication: Identities. Journal for Politics, Gender and Culture, Vol 16 No 1-2 (2019): Vol. 16, No. 1-2 (Summer – Winter 2019) – Issue No. 30-31

 

A film that contains Wilder’s most bitter criticisms of the American way of life is The Big Carnival/Ace in the Hole,[1] released in 1951. Wilder himself was the producer and also Συνέχεια →

Κλασσικό
ποίηση,Βία,Παρωδία

«Μπάτσοι γουρούνια δολοφόνοι» –ποιητική πλαισίωση

Συλλογικό

Η παρακάτω σταχυολόγηση ξεκίνησε από μία ιδέα του φιλόλογου Γιώργου Θαλάσση, στον οποίο οφείλονται και οι περισσότερες συνεισφορές τις οποίες δημοσίευσε στο λογαριασμό του στο facebook «για να μάθουν οι νέοι μας τον νεοελληνικό ποιητικό λόγο», καλώντας τυχόν ενδιαφερομένους να προσθέσουν τις δικές τους. Όπως και έγινε/ γίνεται (και μπορεί να συνεχίσει να γίνεται, εδώ ή οπουδήποτε). Αναδημοσιεύουμε παρακάτω την ανθολογία που έχει προκύψει μέχρι στιγμής.

Τ’ άλογο, τ’ άλογο, Ομέρ Βρυώνη,

Συνέχεια →

Κλασσικό