Το διακύβευμα μιας μετα-αποικιακής ποίησης στο ελληνοκανονιστικό έθνος-κράτος είναι το θέμα της ανακοίνωσης με την οποία συμμετείχα στην εκδήλωση για την σημαντική μελέτη του Δρ. Άκη Γαβριηλίδη. Εδώ είναι το κείμενο της ανακοίνωσης (Τhe Books’ Journal 125, Δεκέμβριος 2021) και εδώ το βίντεο της εκδήλωσης (η συμμετοχή μου είναι στο 30:30-50:00).
του Άκη Γαβριηλίδη
Το βιβλίο που έγραψε ο μακαρίτης ο Γκρέιμπερ μαζί με τον άλλο Ντέιβιντ νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό και χρήσιμο για αρκετούς λόγους. Σημειώνω ότι μέχρι τώρα δεν έχω διαβάσει ούτε το μισό. Ωστόσο, από τα μέχρι τώρα ήδη μου είναι σαφές ότι:
των Ντέιβιντ Γκρέιμπερ και Ντέιβιντ Ουένγκροου
Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ μας άφησε μια ιστορία σχετικά με την προέλευση της κοινωνικής ανισότητας που εξακολουθεί να λέγεται και να ξαναλέγεται, σε ασταμάτητες παραλλαγές, μέχρι σήμερα. Είναι η αφήγηση για την αρχική αθωότητα της ανθρωπότητας και την απρόθυμη αναχώρησή της από μία κατάσταση πρωτόγονης απλότητας σε ένα ταξίδι τεχνολογικών ανακαλύψεων που τελικά θα προκαλούσε τόσο την «πολυπλοκότητά» μας όσο και την υποδούλωσή μας. Πώς προέκυψε άραγε αυτή η αμφίθυμη αφήγηση περί του πολιτισμού;
Οι ιστορικοί των ιδεών καμιά φορά γράφουν λες και ο Ρουσσώ έδωσε προσωπικά ο ίδιος το εναρκτήριο λάκτισμα για τη συζήτηση περί κοινωνικής ανισότητας με το έργο του Λόγος περί της καταγωγής και των θεμελίων της ανισότητας ανάμεσα στους ανθρώπους. Στην πραγματικότητα, το έργο αυτό το έγραψε για να το υποβάλει σε έναν εθνικό διαγωνισμό δοκιμίου που ανήγγειλε το Συνέχεια
του Άκη Γαβριηλίδη
Σύμφωνα με μία ερμηνεία που αποτελεί κοινό κτήμα, οι ονομασίες «αριστερά» και «δεξιά» άρχισαν να χρησιμοποιούνται από την εποχή περίπου της Γαλλικής Επανάστασης και μετά, ως προσδιορισμοί των δύο βασικότερων –και αντίπαλων- πολιτικών τάσεων που υπάρχουν σε μια κοινωνία, της κατά τεκμήριο πιο προοδευτικής και της πιο συντηρητικής αντίστοιχα. Οι ονομασίες αυτές προέκυψαν λίγο-πολύ ενδεχομενικά: οφείλονταν στο ότι απλώς σε κάποια συνεδρίαση οι μεν έτυχε να καθίσουν από δω και οι δε από κει.
Έναν αιώνα περίπου αργότερα, οι προσδιορισμοί αυτοί άρχισαν να αποκτούν περιεχόμενο σε αναφορά με ένα πιο ουσιαστικό πολιτικό κριτήριο: το πρόταγμα του σοσιαλισμού και την συνακόλουθη ιδέα της επανάστασης. Αριστερός ήταν όποιος, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, συμμεριζόταν ένα σχέδιο, επιθυμούσε και αγωνιζόταν για μία νέα κοινωνία, η οποία θα καταργούσε την καπιταλιστική εκμετάλλευση.
Ιδίως με βάση αυτόν τον ορισμό, καλό είναι να παρατηρήσουμε, καταρχάς, ότι οι δύο όροι είναι ασύμμετροι: στην μεν ιδιότητα του αριστερού αποδίδεται απολύτως θετική και τιμητική έννοια, Συνέχεια
Δημοσιεύουμε σήμερα και τη μετάφραση του κεφαλαίου από το βιβλίο του ίδιου του Μακιαβέλλι για το οποίο είχαμε κάνει λόγο στην ανάρτηση του σχετικού άρθρου του Τζέιμς Μαρτέλ. Εξηγήσεις για κάποιες μεταφραστικές επιλογές και περισσότερες πληροφορίες μπορεί ο αναγνώστης να βρει σε εκείνη την ανάρτηση.
Δεν μου φάνηκε σωστό να αφήσω κατά μέρος τον προβληματισμό που αφορά τις συνωμοσίες, οι οποίες είναι πράγμα τόσο επικίνδυνο για ηγεμόνες και ιδιώτες· διότι βλέπουμε ότι πολύ περισσότεροι ηγεμόνες έχασαν τη ζωή και την εξουσία τους απ’ αυτές, παρά από ανοιχτό πόλεμο. Διότι η δυνατότητα να κάνεις ανοιχτό πόλεμο σε έναν ηγεμόνα, ανήκει σε λίγους· η δυνατότητα να συνωμοτείς εναντίον του ανήκει στον καθένα. Από την άλλη μεριά, οι ιδιώτες δεν μπορούν να μπουν σε πιο επικίνδυνο και απερίσκεπτο εγχείρημα απ’ αυτό· διότι είναι δύσκολο και επικινδυνότατο από κάθε άποψη. Εξ ου και πολλές συνωμοσίες επιχειρούνται, αλλά ελάχιστες έχουν την επιθυμητή κατάληξη. Προκειμένου λοιπόν να μάθουν οι ηγεμόνες να φυλάγονται από αυτούς τους κινδύνους, οι δε ιδιώτες να εμπλέκονται σε αυτούς με μεγαλύτερη φειδώ, και μάλιστα να μάθουνε να ζουν ευχαριστημένοι υπό την εξουσία που τους έδωσε η μοίρα, εγώ θα μιλήσω διεξοδικά γι’ αυτές, μη παραλείποντας καμία καταγεγραμμένη περίπτωση που να είναι αξιοσημείωτη για τους μεν ή τους δε. Και είναι στ’ αλήθεια χρυσή εκείνη η φράση του Κορνήλιου Τάκιτου που λέει ότι: οι άνθρωποι πρέπει να τιμούν τα περασμένα και να υπακούν στα τωρινά· οφείλουν να επιθυμούν τους καλούς ηγεμόνες, και, όπως κι αν είναι αυτοί φτιαγμένοι, να τους ανέχονται. Και στ’ αλήθεια, όποιος κάνει το αντίθετο, τις περισσότερες φορές καταστρέφει τον εαυτό του και την πατρίδα του.
Πρέπει λοιπόν, για να μπαίνουμε στο θέμα, να εξετάσουμε πρώτα ενάντια σε ποιον γίνονται οι συνωμοσίες· και θα βρούμε ότι Συνέχεια
του Τζέιμς Μαρτέλ
Ως προς το πώς αντιμετωπίζει τις πολιτικές συνωμοσίες, ο Mακιαβέλλι ίσως δίνει την εντύπωση ότι αδιαφορεί αν η συμβουλή του εξυπηρετεί τους ηγεμόνες ή τους υπηκόους, ή και τους δύο. Στην αρχή του κεφαλαίου του «Περί συνωμοσιών» από τις Διατριβές [πάνω στην πρώτη δεκάδα του Τίτου Λίβιου], γράφει:
Κρίνω τώρα σωστό να μιλήσω για τις συνωμοσίες, ένα ζήτημα με τόσους κινδύνους για ηγεμόνες και υπηκόους· διότι η ιστορία μάς μαθαίνει ότι πολύ περισσότεροι ηγεμόνες χάσανε τη ζωή τους και το κράτος τους από συνωμοσίες παρά από ανοιχτό πόλεμο. Λίγοι όμως μπορούν να τολμήσουν ανοιχτό πόλεμο κατά του κυριάρχου τους, ενώ ο καθένας μπορεί να στήσει συνωμοσίες εναντίον του. Από την άλλη μεριά, οι υπήκοοι δεν μπορούν να ξεκινήσουν εγχειρήματα πιο επισφαλή κι αστόχαστα από τις συνωμοσίες, που είναι από κάθε άποψη πιο δύσκολες και επικίνδυνες· γι’ αυτό και επιτυγχάνουν τόσο σπάνια τον επιθυμητό στόχο, παρόλο που επιχειρούνται τόσο συχνά. Οπότε, προκειμένου να μάθουν οι ηγεμόνες να φυλάγονται από τέτοιους κινδύνους και οι υπήκοοι να μην εμπλέκονται σε αυτούς τόσο αστόχαστα, παρά να μάθουνε να ζουν ευχαριστημένοι υπό την κυβέρνηση που τους έδωσε η μοίρα … θα πραγματευτώ διεξοδικά το θέμα, προσπαθώντας να μην παραλείψω κανένα σημείο που μπορεί να φανεί χρήσιμο στον ένα ή τον άλλο[1]. Συνέχεια
του Άκη Γαβριηλίδη
Πριν από κανέναν μήνα, ο Θάνος Πλεύρης, εν όψει της υπουργοποίησής του, αποκήρυξε παλαιότερες αντισημιτικού περιεχομένου τοποθετήσεις του και ζήτησε συγνώμη «από τον εβραϊκό λαό».
Οι περισσότεροι αριστεροί και αντιρατσιστές χλεύασαν αυτή τη συγνώμη, την οποία θεώρησαν ανειλικρινή, και ισχυρίστηκαν –δικαίως- ότι κάποιος που έχει πει τέτοια πράγματα δεν κάνει για υπουργός.
Καθ’ όλο το τελευταίο διάστημα, όμως, οι ίδιοι πάνω-κάτω άνθρωποι δεν είχαν κανένα πρόβλημα να ανακηρύξουν ως αιώνιο σύμβολο της αριστεράς, της ρωμιοσύνης, του πατριωτισμού και της οικουμενικότητας κάποιον που δεν έκανε απλώς τοποθετήσεις αντισημιτικού περιεχομένου, αλλά ο ίδιος παραδέχθηκε απερίφραστα και με υπερηφάνεια ότι είναι αντισημίτης[1]. Στη συνέχεια δε αρνήθηκε πεισματικά να ανασκευάσει ή, πολύ περισσότερο, Συνέχεια
του Μόρρις Ροσάμπι
Τις μέρες εκείνες, όταν, με το θέλημα του Θεού, όλες οι γωνιές της γης είναι υπό τον έλεγχό μας και τον έλεγχο του Τζένγκις Χαν και της ένδοξης οικογένειάς του, και όταν φιλόσοφοι, αστρονόμοι, λόγιοι και ιστορικοί όλων των θρησκειών και των εθνών –Κατάι, Μα Τσιν [βόρεια και νότια Κίνα], Ινδία, Κασμίρ, Θιβετιανοί, Ουιγούροι, και από άλλα έθνη των Τούρκων, Αράβων και Φράγκων- μαζεύονται σαν κοπάδια στην ξακουστή αυλή μας, ο καθένας απ’ αυτούς κατέχει αντίγραφα από τις ιστορίες, τους θρύλους και την πίστη του δικού τους λαού.
Ρασίντ αλ Ντιν, Επιτομή Xρονικών
Η ευρέως διαδεδομένη εικόνα περί των Μογγόλων ως βάρβαρων καταστροφέων που καταγίνονταν μόνο με λεηλασίες και σφαγές βασίζεται κυρίως σε κινεζικές, περσικές και ρωσικές καταγραφές του 13ου και του 14ου αιώνα. Oι περιγραφές αυτές των συγχρόνων τους τονίζουν πόσο ραγδαία και ανελέητα οι Μογγόλοι, υπό την ηγεσία του φοβερού και τρομερού αρχηγού τους Τεμιουτζίν (γνωστού ως Τζένγκις Χαν, περίπου 1162-1227), διαμόρφωσαν τη μεγαλύτερη εδαφικώς συνεχή αυτοκρατορία στην παγκόσμια ιστορία. Ωστόσο, ελάχιστα προσέχθηκε η σημαντική Συνέχεια
του Άκη Γαβριηλίδη
Στο σημείωμα αυτό δεν πρόκειται να δοθεί η οριστική απάντηση στο ερώτημα αν είναι «κακό» ή «καλό» (έστω «κατανοητό») να χρησιμοποιείται το γνωστό σύνθημα. Όσοι είναι εξοικειωμένοι με αυτό εδώ το μπλογκ, θα γνωρίζουν ότι η ηθικολογία δεν περιλαμβάνεται στα ενδιαφέροντά του. Περιλαμβάνεται όμως, κατεξοχήν, ο προβληματισμός περί ισχυρισμών ή/ και επιχειρημάτων που διατυπώνονται δημόσια και αφορούν, μεταξύ άλλων, τη γλώσσα και τις έμφυλες σχέσεις, και περί της δραστικότητας αυτών.
Από αυτή την άποψη, θεωρώ ότι η επιχειρηματολογική θέση όσων επικρίνουν το σύνθημα ως σεξιστικό ή/ και ως λαϊκιστικό είναι από πολλές απόψεις προβληματική, και ότι αυτό ίσως δεν είναι άσχετο με το ότι οι επικριτές δεν καταφέρνουν να επηρεάσουν τις εξελίξεις και τρέχουν πίσω απ’ αυτές.
Η βασική κριτική προς το σύνθημα είναι ότι παρουσιάζει την σεξουαλική πράξη –ή, ορθότερα, την διείσδυση- ως Συνέχεια
των Βικτουάρ Τυαγιόν – Μανόν Γκαρσιά
Όπως είχαμε προαναγγείλει, δημοσιεύουμε σήμερα ακόμα ένα απόσπασμα από το βιβλίο τής Victoire Tuaillon Les Couilles sur la table (σελ. 146-150). Πρόκειται για τη μεταγραφή της εκπομπής με προσκεκλημένη την Manon Garcia, η οποία το διάστημα αυτό είναι ερευνήτρια στο Χάρβαρντ και πρόκειται σύντομα να διδάξει φιλοσοφία στο Γέιλ. Έχει εκδώσει το βιβλίο On ne naît pas soumise : on le devient [Υποταγμένη δεν γεννιέσαι, γίνεσαι]. Μετάφραση: Α.Γ.
Πρώτη, πολύ απλή ερώτηση, Μανόν: τι είναι η γυναικεία υποταγή;
Όταν μιλάμε για κυριάρχηση [domination], μπερδεύουμε δύο πράγματα: την κυριάρχηση ως σχέση και την κυριάρχηση ως πράξη. Μεταξύ δύο παραγόντων Α και Β, μπορεί να υπάρχει μία σχέση κυριάρχησης –έστω το Α κυριαρχεί επί του Β. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Στην πραγματικότητα, για το Β συμβαίνει κάτι στη σχέση αυτή. Και το Β, αντιστρόφως, δρα επί του Α. Αυτό είναι η υποταγή: αυτό που το Β (υποταγμένο) κάνει στο Α σε μια σχέση κυριάρχησης. Σκεφτόμαστε πάντα την αντρική κυριάρχηση από την οπτική όσων οι άντρες κάνουν στις γυναίκες, αλλά σπανίως σκεφτόμαστε τι συνεπάγεται αυτό για τις γυναίκες, δηλαδή το να ζουν στο συγκείμενο της αντρικής Συνέχεια
Nomadic universality 