Αρχείο

Χρέος

 της συλλογικότητας connessioniprecarie

Πόσα «όχι» μπορούν να ειπωθούν σε μια Κυριακή; Τι είδους ευκαιρία προσφέρει το ελληνικό δημοψήφισμα ενάντια το τελεσίγραφο των ευρωπαϊκών θεσμών; Το δημοψήφισμα ήταν μια αναγκαστική επιλογή, διότι τους τελευταίους μήνες, ενάντια στην αξίωση της Ελλάδας να ξεφύγει από την τυραννία του χρέους, παγιώθηκε μια πραγματική και ξεκάθαρη εξέγερση υπέρ της δουλείας. Οι ευρωπαϊκές ελίτ –θεσμικές, οικονομικές και μιντιακές, συντηρητικές και σοσιαλιστικές- συνασπίστηκαν για να αποδείξουν ότι μια τέτοια αξίωση είναι τεχνικά ανέφικτη, αλλά πάνω απ’ όλα πολιτικά απαράδεκτη. Όσοι υφίστανται το χρέος θα πρέπει να κάτσουν στη θέση τους και να αποδεχθούν τους όρους μισθού και εισοδήματος που τους επιβάλλουν οι νεκραναστημένοι «φυσικοί νόμοι» του καπιταλισμού. Οι εβδομάδες πριν από την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος σημαδεύονται από την ολοένα και πιο κατάφωρη και χυδαία προσπάθεια απονομιμοποίησης των ισχυρισμών που τολμούσε η ελληνική κυβέρνηση να θέτει προς διαπραγμάτευση. Ο ευρωπαϊκός και παγκόσμιος χαρακτήρας του ελληνικού δημοψηφίσματος δεν συνίσταται στη σύγκρουση ανάμεσα στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά την προσπάθεια να δοθεί ένα συνολικό μάθημα σε όσους πιστεύουν ότι μπορούν να αντιταχθούν στην τυραννία της χρηματοοικονομίας. Αυτό που παίζεται σήμερα δεν είναι κάποια Read More

της συλλογικότητας connessioniprecarie

Τo τεχνικό δεδομένο είναι απλό: οι λεγόμενοι «θεσμοί» (το νέο όνομα που η ελληνική κυβέρνηση επέτυχε να δοθεί στην Τρόικα) έχουν πολύ περισσότερα να χάσουν απ’ ό,τι η Ελλάδα. Στις σημαντικότερες οικονομικές εφημερίδες, η αλήθεια αυτή λέγεται πλέον ξεκάθαρα και όχι μόνο μέσα απ’ τις γραμμές: σε περίπτωση ελληνικού default, και ακόμη περισσότερο σε περίπτωση Grexit, περισσότερα θα είχαν να χάσουν οι χώρες που είναι οι πιο εκτεθειμένες, ιδίως η Γαλλία και η Γερμανία, και οι άλλοι πιστωτές. Έτσι, πρόσφατα ο Βόλφγκανγκ Μούνχάου έγραψε χωρίς κανένα έλεος ότι, αν αυτό συμβεί, η Άνγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Ολάντ «θα περάσουν στην ιστορία ως οι μεγαλύτεροι losers στην χρηματοπιστωτική ιστορία». Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕΜΣ) είναι όντως ένα κλουβί για τις χώρες που συνάπτουν και δέχονται δάνεια, αλλά είναι επίσης και ένας μηχανισμός μέσω του οποίου το πρόβλημα του απαιτητού των ώριμων πιστώσεων επιστρέφει αναπόφευκτα πάνω στο κεφάλι των πιστωτριών χωρών. Η χρεωκοπία των πρώτων είναι ένα οικονομικό πρόβλημα και για τις δεύτερες –ιδίως γι’ αυτές. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στους Financial Times και μεταφράστηκε στην Sole24ore∙ άρα, μπορούσαν να το διαβάσουν ακόμα και εκείνοι οι Ιταλοί σχολιαστές, αναλυτές και πολιτικοί οι οποίοι συνεχίζουν να επαναλαμβάνουν σαν «μάντρα» τον τελείως αβάσιμο ισχυρισμό ότι στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται «τα λεφτά μας», ή –παραλλαγή στο ίδιο θέμα- η «αξιοπιστία» της Ελλάδας. Ο οικονομολόγος Χανς-Βέρνερ Ζινν, μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του γερμανικού υπουργείου οικονομικών, παρατήρησε επίσης ότι ένα άλλο «μάντρα», αυτό της «φυγής των ιδιωτικών κεφαλαίων» από την Ελλάδα προς άλλες χώρες, θα έπρεπε να ανησυχεί εξίσου –και ίσως περισσότερο- αυτές τις άλλες χώρες, παρά την Ελλάδα. Το σύστημα TARGET2, το οποίο ρυθμίζει τη μεταβίβαση τίτλων και κεφαλαίων μεταξύ των ευρωπαϊκών ιδιωτικών τραπεζών μέσω μιας πολύπλοκης τριγωνοποίησης μεταξύ των κεντρικών τραπεζών των εμπλεκόμενων χωρών και της ΕΚΤ, στην ουσία επιβάλλει μια δημοσιοποίηση των ιδιωτικών δανείων από τις κεντρικές τράπεζες. Για να το πούμε απλά: η μεταφορά ιδιωτικών κεφαλαίων από μία ελληνική ιδιωτική τράπεζα σε μία γερμανική ιδιωτική τράπεζα συντελείται μέσω χρέωσης της ελληνικής κεντρικής τράπεζας στην ΕΚΤ, η οποία με τη σειρά της χορηγεί τις πιστώσεις TARGET2 στην γερμανική κεντρική τράπεζα. Η προειδοποίηση του Ζινν εξηγείται λοιπόν σε αυτό το πλαίσιο: η υποτιθέμενη «φυγή κεφαλαίων» από τις ιδιωτικές ελληνικές τράπεζες θα πρέπει να προκαλεί ανησυχία ιδίως στις χώρες όπου πηγαίνουν τα κεφάλαια αυτά, διότι αποτελεί έναν τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες πολίτες προστατεύουν τις αποταμιεύσεις τους μετακυλίοντας το βάρος μιας πιθανής αθέτησης πληρωμών στις κεντρικές τράπεζες των άλλων χωρών και στην ΕΚΤ. Read More

του Δημήτρη Δημούλη

 

Το κοινωνικό χρέος

 

Επισημαίνει ο Bruno Théret[1] ότι τα αστικά κράτη συγκροτούνται και νομιμοποιούνται ως οφειλέτες του λαού τους. Οφείλουν παροχές για ικανοποίηση των αναγκών του λαού. Πρόκειται για το κοινωνικό χρέος. Χρέος πρωταρχικό, διηνεκές (άρα απροσδιόριστου ύψους) και αμοιβαίο (ο λαός χρωστάει στον ίδιο το λαό με βάση κανόνες αναδιανεμητικής δικαιοσύνης).

Αντιθέτως, το “κυριαρχικό” ή κρατικό χρέος είναι παροδικό (συγκεκριμένου ύψους), με φορείς που δεν συμμετέχουν στη συγκρότηση του κράτους, είναι αποκλειστικά δανειστές και αποσταθεροποιούν το κράτος αφού αφαιρούν πόρους. Πολύ συχνά οι δανειστές είναι εγχώρια νομικά πρόσωπα. Ωστόσο δεν συμπεριφέρονται ως μέλη της εν λόγω κοινωνίας, αλλά ως ατομικοί κερδοσκόποι (με την κυριολεκτική σημασία του όρου).

Τι έκαναν οι κυβερνήσεις των Μνημονίων και ήδη κάνει η κυβέρνηση Τσίπρα; Εξυπηρετούν με απόλυτη προτεραιότητα το Read More

του Ντέιβιντ Γκρέιμπερ[1]

Παλιά, στη δεκαετία του 1930, ο Χένρι Φορντ φέρεται να είπε ότι είναι καλό πράγμα που οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν γνωρίζουν πώς λειτουργεί πραγματικά ο τραπεζικός τομέας, διότι αν ήξεραν, «θα γινόταν επανάσταση πριν φτάσει το πρωί». Την περασμένη εβδομάδα, κάτι εντυπωσιακό συνέβη. Η Τράπεζα της Αγγλίας άφησε το τζίνι να βγει απ’ το μπουκάλι. Σε ένα έγγραφο με τίτλο «Money Creation in the Modern Economy» [Η δημιουργία χρήματος στη σύγχρονη οικονομία], που συνέγραψαν από κοινού τρεις οικονομολόγοι από τη Διεύθυνση Νομισματικής Ανάλυσης της Τράπεζας, παραδέχτηκε απερίφραστα πως πιο κοινές παραδοχές για το πώς λειτουργεί το τραπεζικό σύστημα είναι απλούστατα λάθος, και ότι «λαϊκιστικές», ετερόδοξες θέσεις σαν αυτές που συνδέουμε συνήθως με ομάδες όπως η Occupy Wall Street είναι σωστές. Με τον τρόπο αυτό, πραγματικά πέταξαν όλες τις θεωρητικές βάσεις της λιτότητας έξω από το παράθυρο.

Για να σχηματίσετε μια ιδέα για το πόσο ριζοσπαστική είναι η νέα θέση της Τράπεζας, σκεφτείτε τη συμβατική άποψη, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση κάθε σοβαρής συζήτησης περί δημόσιων Read More

 του Tom McCarthy[i]

Αντιγραφή, απομίμηση, «μετάδοση»: τα θέματα αυτά, που αφορούν τον Ερζέ εξίσου όσο και τον Μπαλζάκ, έρχονται στο επίκεντρο μόλις τεθεί το ερώτημα της προέλευσης του χρήματος. Και η προέλευση αυτή, και για τους δύο, συνδέεται με διακεκομμένες ή συσκοτισμένες οικογενειακές δομές. Για τον Ερζέ αυτό αναπτύσσεται αργά, μέσα από αρκετούς τόμους. Στη Ρωσία έχουμε ψεύτικα εργοστάσια και κρατική ιδιοποίηση του πλούτου (αυτό που φυλάνε τα «φαντάσματα» του γραμμοφώνου είναι ένα μυστικό καταφύγιο γεμάτο με τους θησαυρούς που ο Λένιν, ο Τρότσκι και ο Στάλιν έχουν κλέψει από το λαό), στην Αμερική ψεύτικους αστυνομικούς, απομιμήσεις κάστρων και τράπεζες που ξεπηδάνε σε μια νύχτα καθώς ο πλούτος αναβλύζει από το έδαφος για να τον ιδιοποιηθούν οι μεγάλες επιχειρήσεις (οι εταιρίες πετρελαίου που πετάνε τους Ινδιάνους έξω από τα εδάφη τους για να τα εκμεταλλευτούν). Αν στο Σπασμένο Αυτί η πράξη της πλαστογράφησης φέρνει χρήμα φαινομενικά στον κλέφτη –και σε αυτούς που λήστεψαν τον κλέφτη- και στην πραγματικότητα στον αδελφό του, στο επόμενο άλμπουμ, την Μαύρη Νήσο (το οποίο ο Ερζέ αρχικά σκόπευε να τιτλοφορήσει Les Faux-Monnayeurs, «Οι παραχαράκτες»], το ίδιο το χρήμα είναι πλαστό, τυπωμένο παράνομα με μια μυστική πρέσα στη Σκοτία. Στο επόμενο, το Σκήπτρο του Οττοκάρ, είναι ψεύτικος ο αδελφός, ο οποίος κλέβει την ταυτότητα του δίδυμου αδελφού του, του Εκτόρ Αλαμπίκ, στο πλαίσιο μιας συνωμοσίας που αποσκοπεί να διακόψει τη γραμμή της διαδοχής στο θρόνο της Συλδαβίας, η οποία, όπως μας Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

Στα λατινικά, η λέξη proles/ proletis σημαίνει «τέκνο, απόγονος».

Στην αρχαία Ρώμη, η λέξη αυτή αποτέλεσε τη ρίζα για έναν άλλο όρο που έμελλε να διαγράψει μακροχρόνια καριέρα στο ευρωπαϊκό λεξιλόγιο των κοινωνικών και πολιτικών θεσμών. Στη δημοκρατία [respublica], και μετέπειτα στην αυτοκρατορία, proletarii αποκαλούνταν οι πολίτες οι οποίοι δεν είχαν καμία φορολογήσιμη περιουσία και, έτσι, το μόνο που μπορούσαν να εισφέρουν στην πολιτεία ήταν να γεννήσουν απογόνους.

Οι πολίτες αυτοί συνιστούσαν χωριστή κατηγορία φορολογουμένων. Το ομώνυμο λήμμα τής wikipedia αρχίζει ως εξής:

Η προέλευση του ονόματος συνδέεται μάλλον με την απογραφή, την οποία πραγματοποιούσαν κάθε πέντε χρόνια οι ρωμαϊκές αρχές προκειμένου να συντάξουν ένα μητρώο των πολιτών και της περιουσίας τους, από το οποίο θα καθορίζονταν οι στρατιωτικές υποχρεώσεις και τα δικαιώματα Read More

«Τα συστήματα του ranking και του rating είναι μηχανισμοί που χρησιμοποιούνται σήμερα εμπειρικά για τη μέτρηση του πεδίου της αξίας, αλλά φυσικά και για τον έλεγχο και την αιχμαλώτιση του πεδίου των κοινωνικών σχέσεων που παράγουν την ίδια την αξία. Θα αναφερθούμε εδώ σε τέσσερα παραδείγματα: την οικονομία των παραπομπών στο πανεπιστήμιο, την οικονομία της προσοχής στο δίκτυο, την οικονομία του γοήτρου στον κόσμο της τέχνης και την οικονομία της εμπιστοσύνης των οίκων αξιολόγησης»

του Ματτέο Πασκουινέλλι

  Read More