Αρχείο

Φιλοσοφία

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Ένα απόγευμα περί το 1990, ίσως λίγο νωρίτερα, βαδίζαμε με τον Γεράσιμο Βώκο στη νέα παραλία της Θεσσαλονίκης, προς τα ανατολικά, μάλλον για να πάει εκείνος σπίτι του –έμενε τότε στην Πιττακού 5, μία κάθετη στην Ανθέων-, κι εγώ να συνεχίσω προς Νέα Κρήνη. Είχε πρόσφατα επιστρέψει από ένα ταξίδι στο Παρίσι –ένα από τα πολλά. Συζητούσαμε για διάφορα θέματα, και κάποια στιγμή η συζήτηση πήγε στον Αλτουσέρ. Δεν θυμάμαι αν την πήγα εγώ ή εκείνος. Μάλλον και οι δύο. Εγώ τον ρώτησα αν ξέρει «τι κάνει τώρα». Γράφει, μου είπε ο Βώκος. Γράφει συνεχώς, έχει γεμίσει δωμάτια ολόκληρα με γραπτά. –Θα βγουν όμως; –Ε, τι να βγουν; Τώρα; Μόνο όταν πεθάνει πλέον. –Και … για ποιο θέμα; Τι τον απασχολεί; Τον έχεις δει, έχετε μιλήσει; –Τα πάντα. Τα πάντα τον Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Πες ό,τι θες. Δε με πειράζει, ό,τι να ’ναι.

Είν’ οι σιωπές, όχι τα λόγια που πονάνε.

Γεράσιμος Ευαγγελάτος

 

 

Στο τραγούδι του Άκη Πάνου από το οποίο είναι εν μέρει εμπνευσμένος ο τίτλος, «εκείνα που δεν λέγονται» ασφαλώς υπάρχουν. Εάν δεν υπήρχαν, δεν θα είχε γραφτεί το τραγούδι.

Άρα, σε αυτό κάποιος παίρνει το λόγο, μόνο για να πει ότι δεν μπορεί να μιλήσει.

Αυτό μας δίνει ήδη το μέτρο της πολυπλοκότητας του ερωτήματος: υπάρχουν κάποια πράγματα που δεν εισέρχονται στο πεδίο του λόγου, αλλά αυτό το μπλοκάρισμα προκαλεί νέα έκλυση λόγων.

Γιατί όμως δεν εισέρχονται;

Το «δεν λέγονται» μπορεί να συνιστά διαπίστωση ενός αντικειμενικού γεγονότος: κανείς δεν μιλάει γι’ αυτά. Αλλά μπορεί και να είναι δυνητικός ενεστώτας: δεν μπορούν να λεχθούν. Και γιατί δεν μπορούν; Νέες διακλαδώσεις: ο λόγος περί αυτών ενδέχεται να είναι ανθρωπίνως αδύνατος, ή νομικώς απαγορευμένος, ή μπορεί απλώς η Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Μία γυναίκα που, άγνωστο πώς, κατάφερε να γίνει καθηγήτρια φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ, διατύπωσε χθες με κάθε σοβαρότητα, χωρίς να κοκκινίζει, τον ισχυρισμό ότι στον όρο Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, «Η λέξη ‘πρώην’ σημαίνει στην ουσία άρνηση» (!?), και ως εκ τούτου είναι «βλακώδες» το επιχείρημα ότι η σύνθετη ονομασία ΠΓΔΜ εμπεριέχει τον όρο «Μακεδονία».

Μέχρι στιγμής δεν έχω υπόψη μου αν η κα Κιντή ερωτήθηκε μήπως ο γάιδαρος πετάει. Με τη φόρα που πήρε, είναι πολύ πιθανό να έλεγε ναι.

Για να μην θεωρηθεί ότι την αδικώ, παραθέτω την επιχειρηματολογία (;) της όπως την ανέπτυξε η ίδια:

Λες δηλαδή ότι δεν δέχεσαι το όνομα που είχε ως μέρος της Γιουγκοσλαβίας αυτή η Read More

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση του Tractatus Politicus του Βενέδικτου/ Μπαρούχ ντε Σπινόζα.

Η μετάφραση αυτή είχε γίνει το χειμώνα του 1990-91, με σκοπό φυσικά να κυκλοφορήσει ως βιβλίο. Πλην όμως, λόγω κάποιων ασυνεννοησιών με εκδοτικούς οίκους και επιμελητές και γενικώς για διάφορους λόγους τους οποίους δεν πολυθυμάμαι σήμερα, τελικώς δεν κυκλοφόρησε.

Εδώ και αρκετά χρόνια, υπάρχει διαθέσιμη στο εμπόριο ελληνική μετάφραση του βιβλίου αυτού, με μία πολύ κατατοπιστική εισαγωγή. Σκέφτηκα όμως να αναρτήσω και αυτή την παλιότερη απόδοση ώστε να είναι διαθέσιμη ηλεκτρονικά και να μην σαπίζει στο ψηφιακό της συρτάρι, όπου δεν χρησιμεύει σε κανέναν. 

Με δεδομένο ότι η απόδοση έγινε πριν από σχεδόν 30 χρόνια, είναι ευνόητο ότι ίσως σήμερα σε κάποια σημεία να έκανα διαφορετικές μεταφραστικές επιλογές. Επιπλέον, με δεδομένο ότι το κείμενο διέτρεξε, μέσω διαδοχικών αντιγραφών, πέντε ή έξι διαφορετικούς υπολογιστές, είναι πιθανό να έχουν υπάρξει απώλειες (κυρίως στη μορφοποίηση, αλλά ενδεχομένως και τμημάτων του κειμένου) κατά τη μεταφορά. Εάν κανείς προσέξει κάτι τέτοιο, μπορεί να το επισημάνει στα σχόλια. Παρόλα αυτά, σκέφτηκα ότι η ανάρτηση έχει μια πρακτική χρησιμότητα σήμερα, διότι μπορεί να επιτρέψει στον ελληνόγλωσσο αναγνώστη να σχηματίσει μια εικόνα για όσα λέει το ημιτελές αυτό έργο του Σπινόζα, και επίσης για το πού και πώς τα λέει.

Α.Γ., Δεκ. 2018

Read More

μετάφραση: Anna Zwarte Hond*

 

boom1

Ο Φουκώ και ο Μάικλ Στόουνμαν στο Death Valley

Boom: Τι μπορείτε να μας πείτε για την παραπάνω φωτογραφία;

Simeon Wade: Έβγαλα την παραπάνω φωτογραφία με την Leica μου, τον Ιούνιο του 1975. Η φωτογραφία δείχνει την οροσειρά Panamint, τις αλυκές του Death Valley και τους παγωμένους αμμόλοφους στο Zabriskie Point. Σε πρώτο πλάνο, δυο φιγούρες: ο Μισέλ Φουκώ, με το άσπρο ζιβάγκο, την ιερατική του ενδυμασία και ο Michael Stoneman, ο οποίος ήταν ο σύντροφος της ζωής μου.

Boom: Πως καταλήξατε στo Death Valley με τον Μισέλ Φουκώ;

Simeon Wade: Εκτελούσα ένα πείραμα. Ήθελα να δω πώς ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί ανεπτυγμένη μορφή εισήγησης στο συνέδριο με θέμα «Η επικαιρότητα του Σπινόζα» που οργανώθηκε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο αν θυμάμαι καλά την άνοιξη του 2001. Πρώτη δημοσίευση: Αξιολογικά, Ειδικό Τεύχος 2 (2002), σελ. 137-172.

 

Το θέμα της ημερίδας αναφέρεται, ως γνωστόν, στην επικαιρότητα του Σπινόζα.

Η επιλογή του συγκεκριμένου όρου υποθέτω ότι δεν οφείλεται σε κάποιο ιδιαίτερο θεωρητικό λόγο, αλλά μάλλον στην ουδετερότητά του, χάρη στην οποία προσδίδεται ακριβώς η αναγκαία ευρύτητα στο πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνται να κινηθούν οι εισηγήσεις. (Αν όχι ίσως και σε κάποια έμμεση απολογητική στάση απέναντι στον ασφυκτικά κυρίαρχο εξελικτισμό, με βάση τον οποίο όποιος ασχολείται με έναν φιλόσοφο που έζησε πριν από 350 χρόνια οφείλει να προφυλάσσει εκ των προτέρων την ενασχόλησή του αυτή από την υποψία ότι αφορά κάτι παρωχημένο και να πείθει ότι «μπορεί ακόμα και σήμερα να προσφέρει …»).

Από την πλευρά μου, πάντως, σκέφτηκα να πάρω κατά γράμμα την αναφορά στην επικαιρότητα και να τη θέσω στο επίκεντρο της παρούσας εργασίας.

Ζούμε σε μια εποχή που αποθεώνει την επικαιρότητα, η οποία νοείται κυρίως ως ο «γεωμετρικός τόπος» της δημοσίευσης συγκεκριμένων ειδήσεων –και, δευτερευόντως, γνωμών- σχετικά με πρόσφατα συμβάντα. Ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, ο Χέγκελ Read More

Μια συνέντευξη του Μπράιαν Μασσούμι

Στον ορισμό που δίνει ο Αριστοτέλης για τον άνθρωπο ως πολιτικό ζώο, μήπως δεν έχουμε προσέξει όσο θα έπρεπε αυτήν ακριβώς τη συνέχεια ανάμεσα στη ζωικότητα και την πολιτική; Και μήπως το ζώο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εξαιρετικό εργαστήριο για να αναζωογονήσουμε την πολιτική; Αυτό ισχυρίζεται ο Μπράιαν Μασσούμι στο βιβλίο του What Animals Teach Us about Politics, με βάση μια προσεκτική και ιδιοφυή παρατήρηση του ζωικού παιχνιδιού. Σε αυτή του τη συνέντευξη στον Ερίκ Μπορντελώ, επανέρχεται στην ιδέα του για μια φυσική πολιτική που αντλεί τις δυνάμεις της από το έμβιο και τους αυτοσχεδιασμούς για τους οποίους είναι ικανό, ενάντια σε μια πολιτική εγκλωβισμένη μέσα σε προγράμματα και νόρμες που την καταδικάζουν πάντοτε στο φασισμό*.

Read More