Ιστορία,Πολιτική,Τέχνη,νομαδισμός

O μύθος των απολίτιστων Μογγόλων

του Μόρρις Ροσάμπι

Τις μέρες εκείνες, όταν, με το θέλημα του Θεού, όλες οι γωνιές της γης είναι υπό τον έλεγχό μας και τον έλεγχο του Τζένγκις Χαν και της ένδοξης οικογένειάς του, και όταν φιλόσοφοι, αστρονόμοι, λόγιοι και ιστορικοί όλων των θρησκειών και των εθνών –Κατάι, Μα Τσιν [βόρεια και νότια Κίνα], Ινδία, Κασμίρ, Θιβετιανοί, Ουιγούροι, και από άλλα έθνη των Τούρκων, Αράβων και Φράγκων- μαζεύονται σαν κοπάδια στην ξακουστή αυλή μας, ο καθένας απ’ αυτούς κατέχει αντίγραφα από τις ιστορίες, τους θρύλους και την πίστη του δικού τους λαού.

Ρασίντ αλ Ντιν, Επιτομή Xρονικών

Η ευρέως διαδεδομένη εικόνα περί των Μογγόλων ως βάρβαρων καταστροφέων που καταγίνονταν μόνο με λεηλασίες και σφαγές βασίζεται κυρίως σε κινεζικές, περσικές και ρωσικές καταγραφές του 13ου και του 14ου αιώνα. Oι περιγραφές αυτές των συγχρόνων τους τονίζουν πόσο ραγδαία και ανελέητα οι Μογγόλοι, υπό την ηγεσία του φοβερού και τρομερού αρχηγού τους Τεμιουτζίν (γνωστού ως Τζένγκις Χαν, περίπου 1162-1227), διαμόρφωσαν τη μεγαλύτερη εδαφικώς συνεχή αυτοκρατορία στην παγκόσμια ιστορία. Ωστόσο, ελάχιστα προσέχθηκε η σημαντική Συνέχεια

Κλασσικό
Τέχνη,έξοδος

«Τι είναι το ρεμπέτικο;»

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Το βιβλίο του Κώστα Βλησίδη Όψεις του Ρεµπέτικου (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2004) αποτελεί συγκεντρωτική έκδοση τριών ανεξάρτητων κειμένων. Εξ αυτών, τo τρίτο (με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ρεμπέτες και ρεμπέτικο: από τη ρητορική των Άλλων στον αυτοπροσδιορισμό») έχει ως αντικείμενο, σύμφωνα με την αυτοπαρουσίαση του ίδιου του βιβλίου, την «ανασύσταση της αφηγηματικής αυτοπαρουσίασης των συντελεστών του ρεμπέτικου σε αντίστιξη με τον λόγο που άρθρωσε ο κυρίαρχος πολιτισμός για αυτούς και για το είδος που εκπροσωπούσαν».

Όσο με αφορά, αυτή η περιγραφή ήταν ο βασικός λόγος για τον οποίο ενδιαφέρθηκα να διαβάσω το βιβλίο. Επιτέλους, σκέφτηκα, καιρός να διαβάσουμε αδιαμεσολάβητα τι λέγανε οι ίδιοι οι ρεμπέτες για τον εαυτό τους αντί να ακούμε τι λέγανε οι άλλοι –ή οι Άλλοι- γι’ αυτούς· να δώσουμε φωνή σε όσους δεν είχαν ως τώρα φωνή.

Διαβάζοντας τα αποσπάσματα που ανθολογούνται στο άρθρο, αυτή η προσδοκία γνησιότητας και αυθορμησίας δεν επιβεβαιώνεται. Είναι εντυπωσιακό ότι ο λόγος των «ίδιων» δεν διαφέρει συγκλονιστικά από εκείνον των Συνέχεια

Κλασσικό
Αρχαιογνωσία,Μνήμη,Τέχνη

Ανδρομάχη, μαύρη χήρα

του Μισέλ Σερρ

Όποιος αφήνεται στη θύμηση γερνά, πέφτει άρρωστος και πεθαίνει, ανήμπορος: τι μπορεί να κάνει απέναντι στο παρελθόν του; Ας επινοήσει ένα σχέδιο για το μέλλον, ας ξαναβρεί υγεία, δύναμη, νιάτα και χαρά, ας σηκωθεί κι ας τρέξει όπως ο χρόνος. Οι συλλογικότητες, σε αυτό το σημείο, δεν διαφέρουν από τα άτομα. Μια κοινωνία χωρίς σχέδια χτίζει μουσεία, μηρυκάζει τα σφάλματα και τις ήττες της, ξεσχίζει τα σωθικά της, φθίνει … τι θα απογίνει;

Μαθαίνουμε στο Λύκειο να τιμούμε την Ανδρομάχη, ευσεβή και πιστή χήρα, αγαπητική μητέρα, αφοσιωμένη ολάκερη στη θύμηση του νεκρού συζύγου της, που την εικόνα του την ξαναβρίσκει στο γιο της Αστυάνακτα, όμηρο όπως κι εκείνη  των νικητών εχθρών. Η σταθερότητά της εκρήγνυται σε μια παραισθητική αφήγηση όπου λάμπουν η πτώση της Τροίας και τα φονικά εκείνης της νύχτας: η νύχτα εκείνη, λέει, ας παραμείνει αιώνια. Πρέπει να ξεχάσω; επαναλαμβάνει. Όχι, ζω στην αθανασία της μνήμης και άρα αρνούμαι την πορεία της ιστορίας: δεν θα ζω πλέον, δεν θα αγαπώ πλέον, θα ακούω τη φωνή του συζύγου μου πάνω απ’ τον τάφο του, σε εκείνον θα απευθύνομαι όταν μιλάω στους άλλους … τελικά θα αυτοκτονήσω, ήδη μετά τον δεύτερο γάμο μου … οι νεκροί απαιτούν μόνο το θάνατο.

Τραγωδία της θύμησης, της οποίας ο Ρασίν προσδιορίζει τους ήρωες με την ιδιότητα του γιου ή της κόρης: της Ελένης, του Αγαμέμνονα ή του Αχιλλέα, η Ανδρομάχη εξιστορεί τη δυστυχία της δεύτερης γενιάς. Τι πιο τρομακτικό, για ένα παιδί, από το να ακούει τη μητέρα του να του λέει: όταν σε παίρνω στα χέρια μου, Αστυάναξ, αγκαλιάζω τον Έκτορα, τον νεκρό πατέρα σου; Τι πιο τρομακτικό από το να το αναγκάζει να φέρει στο σώμα του έναν ενήλικα υπό μορφή πτώματος; Στις κόρες και στους γιους του περασμένου πολέμου, η μητέρα-χήρα μαθαίνει μόνο να κλαίνε ή να πεθαίνουν ακόμα από τον πόλεμο, όπως πέθαναν οι γονείς τους· όχι από την αιχμή των όπλων, αλλά από την θανάσιμη ασθένεια της θύμησης.

Ποιο είναι το σχέδιο της Ανδρομάχης; Στο τέλος του έργου, κατορθώνει τον άθλο να παντρευτεί τον εχθρό της και να γίνει χήρα του, ξανά, για να βασιλεύσει, κυρίαρχη, επί των νεκρών και της τρέλας που την περιβάλλει, χήρα με δύο κεφάλια, διπλή βασίλισσα, των Ελλήνων και των Τρώων, μαύρη υπεύθυνη για τα φονικά. Με μια ακινησία αράχνης, την οποία αποκαλούμε, τυφλοί, επιμονή. Τη χρονική της ασθένεια, αδιάφορη για κάθε αλλαγή, την κάνουμε αρετή –την πιστότητα- αλλά επίσης και γνώση –την ιστορία. Ωστόσο, πρέπει να υπολογίσουμε το κόστος της, που είναι θανάσιμο: γύρω από την Ανδρομάχη, και εξαιτίας της, πληθαίνουν διαρκώς οι φόνοι, τραγικοί, οι απελπισίες και η παραφροσύνη. Εκείνη μόνη θα επιζήσει και θα βασιλεύσει: μαύρη χήρα, κακοποιητική γεννήτρα, κεκορεσμένη από ένστικτο θανάτου, επαναληπτική αράχνη στο κέντρο του ιστού, καταβροχθίζει με γεροντικά δόντια αυτά τα νέα, όμορφα και δυνατά πρόσωπα που δεν ζητούσαν άλλο απ’ το να ζήσουν, να αγαπήσουν, να ελπίσουν στο μέλλον.

Ας υποθέσουμε ότι, αντίθετα, αφήνει τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς τους, συγκατατίθεται να ξεχάσει λίγο, όπως αναγγέλλει ο εραστής της –«αλλά τέλος πάντων συγκατατίθεμαι να ξεχάσω το παρελθόν», λέει ο Πύρρος-, δέχεται να ζήσει, ακολουθεί την πορεία του ζωντανού παρόντος, μαγεύεται από καινούριες αγάπες, επινοεί σχέδια … τότε, η ζωή παίρνει τη θέση της απελπισίας και το δράμα εξαφανίζεται. Οι αρχαίοι το είχαν δει σωστά: η Μνημοσύνη, η μητέρα Μνήμη γεννά τις Μούσες, και μεταξύ αυτών μία, τρομερή, την Τραγωδία.

Ποιος λέει όχι; Χωρίς ιστορία, ξαναγινόμαστε ζώα. Επιβάλλεται λοιπόν μία υποχρέωση θύμησης, δεσμός που μας κρατά στη γλώσσα και, πιθανότατα, στη συνείδηση· αλλά επιβάλλεται επίσης ένα καθήκον σχεδίου. Δυσκολότερο απ’ το πρώτο, το δεύτερο απαιτεί φαντασία, διάκριση, αίσθηση του παρόντος, προνοητικότητα, θέληση επιβίωσης για να ακολουθήσεις την πορεία που αποφάσισες, ενθουσιασμό, θάρρος … αρετές υπερβατικές σε σχέση με την επανάληψη, που, αυτή, γέρνει προς το ένστικτο του θανάτου.

Η ιστορία και η παράδοση μας στηρίζουν, ασφαλώς, αλλά βρίσκουν το νόημά τους μόνο από το πώς τις ξαναδιαβάζει ένα επιθυμητό μέλλον. Οδηγούμαστε στο χαμό όχι τόσο από τους εχθρούς ή τα εμπόδια, όσο από έλλειψη απογόνων ή παραγωγής, στο κρεβάτι της άπειρης λεπτομέρειας της ακίνητης αναμνημόνευσης. Χωρίς στέρεο σχεδιασμό, το παρελθόν πέφτει στο θάνατο και τη λήθη· μια συλλογικότητα χωρίς αποφασιστικότητα δεν ξέρει πια να γράψει την ιστορία της· χωρίς επινόηση και χωρίς σύγχρονα ζωντανά έργα, μια κουλτούρα βρίσκεται σε θανάσιμη αγωνία. Η μνήμη σκάβει τον τάφο μας και, σε αυτό το κλειστό θεμέλιο, το σχέδιο οικοδομεί την κατοικία μας.

andromaque racine pdf PDF Cours,Exercices ,Examens

Το παραπάνω κείμενο είναι το ομότιτλο απόσπασμα από το βιβλίο Michel Serres, Andromaque, veuve noire, L’Herne, Παρίσι 2011 (σ. 37-41). Μετάφραση: Α.Γ.

Κλασσικό
Μετακίνηση,Τέχνη

Ευρετήριο τοπωνυμίων στους στίχους του Κώστα Βίρβου

του Άκη Γαβριηλίδη

Ο στιχουργός Κώστας Βίρβος ήταν Τρικαλινός με βλάχικη καταγωγή. Ίσως αυτό να εξηγεί το ότι οι στίχοι του ενέχουν έντονα το στοιχείο του ταξιδιού, αλλά σίγουρα δεν εξηγεί το ότι το ταξίδι αυτό είναι συχνά θαλάσσιο.

Αυτά ίσως τα πούμε κάποια άλλη φορά. Στο παρόν σημείωμα, που δεν είναι κάτι παραπάνω από μία αυγουστιάτικη άσκηση, επιχείρησα να χαρτογραφήσω αυτές τις νοερές μετακινήσεις καταρτίζοντας έναν κατάλογο των τοπωνυμίων που αναφέρονται στους στίχους του. Ο κατάλογος δεν είναι κατά κανέναν τρόπο πλήρης, εφόσον βασίζεται μόνο στα τραγούδια που έχουν περιληφθεί στον δικτυακό τόπο stixoi.gr (τα οποία είναι 705, ενώ κατά δικούς του υπολογισμούς ο Βίρβος είχε γράψει περίπου 2.500), συμπληρωμένα με μερικές δικές μου προσθήκες από μνήμης.

Περιλήφθηκαν και όροι που δεν αντιστοιχούν σε κάποια σαφή γεωγραφική περιοχή (π.χ. Αραπιά) ή και σε καμία υπαρκτή περιοχή (Ουτοπία). Επίσης, σε χωριστό κατάλογο στο τέλος αναφέρονται οι ταχυδρομικές διευθύνσεις. Φυσικά, απουσιάζουν τραγούδια τα οποία ναι μεν έχουν θέμα τη μετακίνηση, αλλά δεν περιέχουν κάποιο όνομα συγκεκριμένου τόπου (όπως συμβαίνει με το «δεν με θαμπώνουν οι ουρανοξύστες», ή με τα δεκάδες τραγούδια που περιέχουν τη λέξη-φετίχ «ξενιτιά» ή τη σπανιότερη «μετανάστευση»).

Το ευρετήριο παραμένει ανοιχτό σε μεταγενέστερες συμπληρώσεις, από τον συντάκτη ή/ και από τον καθένα.

Ονόματα κρατών/ πόλεων/ συνοικιών, βουνών, ποταμών κ.λπ.

Αέρηδες

Αθήνα (2 φορές)

Αλεξάνδρεια

Αλκαζάρ 

Αμερική (2)

Αμπελόκηποι

Ανάβρα

Αντίρριο

Άουσβιτς 

Αραπιά (2)

Αργοστόλι

Άρτα

Άσπρα Χώματα

Αυστραλία (2)

Αφρική

Βέλγιο

Βεργίνα

Βέροια (2)

Βερολίνο

Βόλος

Βομβάη (2)

Βόσπορος

Βουδαπέστη

Βραζιλία (2)

Γαλατά Σεράι

Γερμανία (2)

Γιάννενα 

Γιάχο Βάχο

Γκύζη

Δούναβης

Δράμα

Έδεσσα

Ελευσίνα (2)

Ευρώπη (2 φορές, τη μία στον πληθυντικό: Ευρώπες)

Θεσσαλονίκη (2)

Ιωνία

Καβάλα

Καισαριανή (2)

Καλλιθέα

Καναδάς (3 φορές)

Καρδίτσα

Καρπενήσι

Καστοριά

Κατερίνη (2)

Κιλκίς

Κοζάνη (2)

Κοκκινιά (3)

Κόρινθος

Κύπρος

Κωνσταντινούπολη

Λάρισα (2)

Μακεδονία

Μεσολόγγι

Μπαρμπαριά

Μπελογιάννι

Μπουένος Άιρες

Μπρατισλάβα

Νάουσα

Νέα Ζηλανδία

Νέα Σμύρνη

Νέα Υόρκη

Όλυμπος

Ουγγαρία

Ουζμπεκιστάν

Ουρανόπολη

Ουτοπία

Παγκράτι

Πακιστάν

Παρίσι (3)

Πατήσια

Πάτρα

Πειραιάς (4)

Πέραν

Περιστέρι

Πλάκα

Πολύγυρος

Πράγα

Πριγκηπόνησος

Ραφήνα

Σαγκάη

Σαντιάγκο

Σέρρες

Σκόπια (2)

Σμύρνη

Σόφια

Σύρα

Τασκένδη

Τζιτζιφιές

Τόκιο

Τρίκαλα (3)

Τσεχοσλοβακία 

Φαληράκι

Φανάρι

Φάρσαλα 

Φιλαδέλφεια

Φλώρινα

Χαϊδάρι

Χιροσίμα

Ψυρρή (2)

Ταχυδρομικές διευθύνσεις

Λεωφόρος Αθηνάς

Γιαχνί σοκάκι

(πλατεία) Δημαρχείο(υ)

Εγνατίας 406

Ίωνος 5

Oμόνοια

οδός Σωκράτους

Κλασσικό
Δίκαιο,Πολιτική,Τέχνη

Λογοκρισία: Σαββόπουλος – Κοεμτζής

του Άκη Γαβριηλίδη

Το παρακάτω αποτελεί το κείμενο του λήμματος Μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο στον συλλογικό τόμο Λεξικό λογοκρισίας στην Ελλάδα. Καχεκτική δημοκρατία, δικτατορία, μεταπολίτευση, που βγήκε από τις εκδόσεις Καστανιώτη το 2018 σε επιμέλεια Πηνελόπης Πετσίνη και Δημήτρη Χριστόπουλου

Επί δημοκρατικής κυβέρνησης Καραμανλή, η προληπτική λογοκρισία συνέχιζε να λειτουργεί κανονικά και επισήμως (αν και επί της ουσίας με χαλαρότερα κριτήρια). Κάθε δίσκος ή βιβλίο που επρόκειτο να κυκλοφορήσει, έπρεπε προηγουμένως να υποβληθεί στην αρμόδια υπηρεσία και να πάρει τη σχετική έγκριση.

Το 1978, στην υπηρεσία αυτή υποβλήθηκε μεταξύ άλλων ο δίσκος Η ρεζέρβα του Διονύση Σαββόπουλου, από τον οποίο, κατόπιν εξέτασης, κρίθηκαν απορριπτέοι ένας στίχος στην ολότητά του και δύο λέξεις από τον αμέσως προηγούμενο. Οι στίχοι αυτοί περιέχονταν στο Μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο, ένα τραγούδι με θέμα την πραγματική ιστορία του Νίκου Κοεμτζή, καταδικασμένου τότε σε ισόβια κάθειρξη για τρεις ανθρωποκτονίες (μεταξύ των οποίων και δύο αστυνομικών).

Μέχρι τότε, η συνήθης πρακτική των καλλιτεχνών σε τέτοιες περιπτώσεις ήταν να Συνέχεια

Κλασσικό
Εθνικισμός,Πολιτική,Τέχνη

«Το πανηγύρι κρατάει χρόνια». Θέματα του αντιδραστικού μοντερνισμού στους στίχους των τραγουδιών του Νίκου Γκάτσου

του Άκη Γαβριηλίδη

Στο «Εντευκτήριο» αρ. 39 δημοσιεύτηκε μελέτη του Τάκη Καγιαλή με τίτλο «Μοντερνισμός και πρωτοπορία. Η πολιτική ταυτότητα του ‘ελληνικού υπερρεαλισμού’». Την κεντρική θέση της μελέτης προσωπικά τη βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και γόνιμη, σε βαθμό που με έκανε να αναρωτηθώ μήπως θα ήταν δυνατό να δοκιμαστεί και σε ένα νέο αντικείμενο, εκτός του αρχικού της πεδίου. Στο παρόν λοιπόν κείμενο, όπως δηλώνει και ο τίτλος του, θα επιχειρήσω να προεκτείνω και να εφαρμόσω, στο μέτρο του δυνατού, ορισμένες από τις παρατηρήσεις του Καγιαλή στη στιχουργική παραγωγή του (αρχικώς) ποιητή Νίκου Γκάτσου.

1. Το «ύψιστο δίλημμα» και η επιλογή του Γκάτσου

Στην όλη συζήτηση περί των σχέσεων μοντερνισμού και πρωτοπορίας, περί του αν Συνέχεια

Κλασσικό
Τέχνη,Ψυχανάλυση

Ένα παιδί πνίγεται: οι υγροί εφιάλτες του Γιάννη Σπανού

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Όπως έχω πει πολλές φορές, και γράψει τουλάχιστον μία, ο Γιάννης Σπανός είναι ένας από τους αγαπημένους μου συνθέτες. Τα τραγούδια του, ιδίως τα πρώτα (τα ελληνικά, βέβαια, όχι τα γαλλόφωνα), τα άκουγα από έφηβος και τα γνωρίζω τα περισσότερα απέξω. Ωστόσο, μόλις πρόσφατα, ακούγοντας τυχαία στο ραδιόφωνο μια εκπομπή αφιερωμένη σε αυτόν, συνειδητοποίησα για πρώτη φορά κάτι που βρήκα αρκετά αιφνιδιαστικό και με ξένισε που δεν το είχα προσέξει προηγουμένως, ούτε εγώ ούτε –εξ όσων γνωρίζω- κανείς άλλος. Αυτό είναι ότι το πρώιμο αυτό έργο του, και ιδίως οι τρεις «Ανθολογίες» του, κυριαρχούνται από ένα μόνιμο θέμα το οποίο τις κατατρύχει ως έμμονη ιδέα: το θέμα της απώλειας ενός παιδιού. Ή, συχνά, περισσοτέρων. H απώλεια Συνέχεια

Κλασσικό
Θεολογία,Παρωδία,Τέχνη

«Μήπως είσαι παρθένα;» Η βιβλική ερμηνεία και η επινόηση της παράδοσης

της Πώλα Φρέντρικσεν

 

Το να χρησιμοποιούμε τους Εβδομήκοντα ως πηγή πληροφοριών για τη ζωή του ιστορικού Ιησού είναι κάπως σαν να διαβάζουμε τον Μολιέρο για να μάθουμε την ιδιωτική ζωή του Μπιλ Κλίντον. Υπάρχει το χάσμα στις εποχές· υπάρχει το χάσμα στις γλώσσες· υπάρχει το χάσμα στο βασικό θέμα –στη δεύτερη περίπτωση ίσως λιγότερο απ’ ό,τι στην πρώτη. Και όμως, αυτό ακριβώς έκαναν ο απόστολος Παύλος και οι τέσσερις ευαγγελιστές του κανόνα μας, και ο Μπράιαν διαθλά κάποιες από τις βιβλικά ενισχυμένες προσπάθειές τους. Θα ήθελα εδώ να εξετάσω κάποιες από τις ιστορικές και θεολογικές συνέπειες της βιβλικής λογιοσύνης των παλαιών μας συγγραφέων.

Ξεκινάω με μία κοινοτοπία της ιστορικής έρευνας περί Ιησού: η καθομιλουμένη του Ιησού ήταν η αραμαϊκή. Κι όμως, τα παλαιότερα κείμενα που έχουμε από το κίνημα αυτό, Συνέχεια

Κλασσικό
Τέχνη,Ψυχανάλυση

Το «Παράσιτο» ως αντικείμενο μικρό α

του Σάυρους Σαιντ Άμαντ Πολιάκοφφ

 

Το Παράσιτο γεννά δύο άμεσες ψυχαναλυτικές αναφορές. Κατ’ αρχάς, όπως το διατύπωσε ο Λακάν, η γλώσσα είναι παράσιτο για όλα τα ομιλούντα όντα. Η γλώσσα μάς ενοικεί· είμαστε μολυσμένοι με γλώσσα πριν από τη γέννηση· και το παράσιτο αυτό συνεχίζει να ελίσσεται σαν σκουλήκι μέσα από το σώμα μας, αφήνοντας πίσω του ίχνη και, ενίοτε, εκρήξεις απόλαυσης. Η γλώσσα απολαμβάνει το σώμα μας, και εμείς επίσης απολαμβάνουμε εκείνην. Η γλώσσα παραλύει και εμψυχώνει τον ξενιστή της, το ομιλούν όν. Και, υπό καλές προϋποθέσεις, μπορούμε να την χρησιμοποιήσουμε. Δεύτερον, υπάρχει το φαλλικό όργανο, ένα παράσιτο, επειδή έχει δικό του μυαλό, ακριβώς όπως το ασυνείδητο που μιλά και δρα ενάντια στις καλύτερες προθέσεις μας.

 

Στην συναρπαστική ταινία Παράσιτο, που δέχθηκε υμνητικές κριτικές και ανέδειξε τον Συνέχεια

Κλασσικό
Τέχνη,Φιλοσοφία

Ωραιότητα που πέφτει: ο Αγκάμπεν για τον Σάι Τουόμπλυ

του Τζόρτζιο Αγκάμπεν

 

Το γλυπτό Χωρίς Τίτλο, χρονολογημένο «Γκαέτα 1984», φέρει στη βάση του, γραμμένη πάνω σε έναν πάπυρο, την αγγλική μετάφραση κάποιων στίχων του Ρίλκε. Δεν είναι όποιοι κι όποιοι στίχοι, αλλά οι τέσσερις στίχοι που κλείνουν την ελεγεία Χ και, άρα, ολόκληρο τον κύκλο των Ελεγειών τού Ντουίνο. Και ακριβώς για την ελεγεία Χ ο Ρίλκε λέει ότι υπήρξε ένα «ανήκουστο δώρο» –αλλά και μία «καταιγίδα χωρίς όνομα, ένας κυκλώνας του πνεύματος, στον οποίο όλα όσα μέσα μου ήταν νήμα και ιστός, έτριξαν».

Οι τέσσερις στίχοι, τους οποίους η αγγλική μετάφραση που ανέγραψε ο Τουόμπλυ Συνέχεια

Κλασσικό