Δημογραφία,Εθνικισμός,Ιστορία

Είναι ο Ερντογάν Πόντιος;

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Εδώ και χρόνια, κυκλοφορεί στον ελληνόφωνο κυβερνοχώρο ένα κείμενο, με ελαφρές παραλλαγές και προσθαφαιρέσεις από τον εκάστοτε αναδημοσιευτή, το οποίο, με την επίκληση κάποιων ασαφών (ή ασαφώς μεταφρασμένων) αποσπασμάτων ομιλίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και μίας «έρευνας Τούρκου ιστορικού στα οθωμανικά αρχεία», υποστηρίζει ότι η εθνοτική καταγωγή του Τούρκου πρωθυπουργού είναι «λαζική», άρα ποντιακή, άρα ελληνική.

Την είδηση (;) αυτή έχουν αναπαράγει και ποντιακά μέσα, όπως π.χ. το σάιτ trapezounta.gr που φιλοξενείται στο Pontos news, υπό την ενότητα «Ποντιακά νέα».

Η κίνηση αυτή είναι αξιοπερίεργη όσον αφορά ειδικά τη χρήση αυτών των τριών όρων ως συνώνυμων. Διότι κατά τα λοιπά ο λεγόμενος «οργανωμένος ποντιακός χώρος» αρνείται διαρρήδην ότι οι Πόντιοι είναι Λαζοί, και μάλιστα με τη χρήση πολύ φορτισμένων εκφράσεων[1].

Η αντίθεση είναι οξύτατη: απ’ τη μια, οι ποντιακές οργανώσεις από το 68 κήρυτταν τους Συνέχεια

Κλασσικό
Έθνος κράτος,Ιστορία,Πολιτική

Η Ayasofya και το κοινό μας μιλλυεττσιλίκι

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Στα τουρκικά, για τη νεωτερική έννοια του έθνους χρησιμοποιείται ο όρος ulus. Το έθνος κράτος είναι ulus devlet.

Από την άλλη, ο όρος «εθνικισμός» έχει αποδοθεί ως milliyetçilik. To milliyet αντιστοιχεί ας πούμε στο «Γένος». Επίσης, είναι όνομα γνωστής καθημερινής εφημερίδας.

Παράλληλα, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται μία άλλη μορφή του ίδιου όρου, το millet, κυρίως με την ιστορική έννοια που είχε στην όψιμη Οθωμανική Αυτοκρατορία, της εθνοτικο-θρηκευτικής κοινότητας.

Φυσικά, στην πράξη, όπως πάντα, υπάρχουν επικαλύψεις και «ανακριβείς» χρήσεις.

Τόσο όμως οι ανακριβείς, όσο και οι ακριβείς (όπως και οι αντίστοιχες στα ελληνικά, ίσως και στις άλλες γλώσσες των Βαλκανίων), μαρτυρούν την αναντιστοιχία και τη δυσκολία Συνέχεια

Κλασσικό
Ιστορία,Μνήμη,Πολιτική

2021: Τι γιορτάζουμε; Την επανάσταση, ή το κράτος;

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Τις τελευταίες μέρες, διατυπώθηκαν επικρίσεις για το γεγονός ότι, σε μία από τις πρώτες αναρτήσεις στον επίσημο ιστότοπο της επιτροπής για τον εορτασμό των 200 χρόνων από το 1821, η οποία επιγραφόταν «Ηγεσία του Κράτους, Αρχηγοί κυβερνήσεων», αναφέρονταν όλοι όσοι κατά καιρούς άσκησαν αυτή την «ηγεσία», και μεταξύ αυτών οι δικτάτορες, δοσίλογοι και συνεργάτες των Γερμανών.

Οι κύριοι αυτοί ασφαλώς υπήρξαν απεχθείς και ο ιστορικός τους ρόλος σκοτεινός. Το ερώτημα όμως είναι, όσοι ενοχλούνται από την παρουσία μόνο αυτών και όχι των «νόμιμων» και αμέμπτου πατριωτισμού «ηγετών του κράτους», τι ακριβώς θα θεωρούσαν αποδεκτό και προτιμότερο εναλλακτικά;

Λογικά, θα προτιμούσαν να αναφέρονται μόνο οι «καλοί», ενώ εκεί που βασίλευσαν «κακοί» να υπάρχει μία τρύπα, ένα κενό.

Αυτό όμως δεν θα ήταν εξωραϊστικό και υποκριτικό; Μήπως και αυτοί οι άνθρωποι δεν Συνέχεια

Κλασσικό
ρατσισμός,Ιστορία,Πολιτική

Η Χρυσή Αυγή έφυγε, ο Μαργαρίτης είναι πάντα εδώ

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Με αφορμή την αντιπαράθεση γύρω από το κάπνισμα, ειπώθηκαν και γράφτηκαν πολλοί μαργαρίται. Το βραβείο του χειρότερου όλων όμως δικαιούται ανεπιφύλακτα ο Γιώργος –ακριβώς- Μαργαρίτης. Όχι φυσικά ο τραγουδιστής. Ο ιστορικός.

Ο Μαργαρίτης λοιπόν δήλωσε ότι «Οι μισθοί των 400 ευρώ χαλούν την υγεία πολύ περισσότερο από το τσιγάρο».

Ένα σόφισμα όχι μόνο γελοίο, αλλά και αδιέξοδο, του οποίου η μόνη πρακτική απόληξη είναι η πλήρης αδράνεια και η διαιώνιση του προβλήματος, και όλων ανεξαιρέτως των προβλημάτων. Ό,τι άσχημο και να βρούμε, πάντα θα υπάρχει κάτι που να μας φαίνεται χειρότερο. Π.χ. οι μισθοί των τετρακοσίων ευρώ (ας υποθέσουμε) είναι «χειρότεροι από το κάπνισμα». Αλλά και οι μισθοί των τριακοσίων ευρώ είναι χειρότεροι από εκείνους των τετρακοσίων ευρώ. Μήπως λοιπόν να μην αγωνιστούμε κατά των μισθών αυτών, επειδή υπάρχουν και χαμηλότεροι;

Αυτή η λογική της κολοκυθιάς βέβαια δεν διαφέρει ιδιαίτερα από τη άλλη μεγάλη απολογητική του επιθετικού καπνίσματος σαρκαστική (υποτίθεται) κοινοτοπία «λύσαμε όλα τα μεγάλα προβλήματα και τώρα ασχολούμαστε με το κάπνισμα». Το βραβείο όμως πηγαίνει στον Μαργαρίτη λόγω του ειδικού μπόνους που δικαιούται επειδή (και) σε αυτή τη συνέντευξη εκφράζει ακόμα μια φορά τον γνωστό συντηρητισμό, εθνικισμό και ρατσισμό του.

Ως ορεκτικό, βέβαια, επιτίθεται πρώτα στις καταλήψεις, δίνοντας άλλοθι στην καταστολή Συνέχεια

Κλασσικό
Ιστορία,Πολιτισμικές σπουδές

Γιασούκε: Ο μυστηριώδης Αφρικανός σαμουράι

της Naima Mohamud

 

Πριν από 500 περίπου χρόνια, ένας ψηλός Αφρικανός άνδρας έφτασε στην Ιαπωνία. Eπρόκειτο να γίνει ο πρώτος γεννημένος εκτός Ιαπωνίας που κατάφερε να αναδειχθεί σε πολεμιστή σαμουράι, και το διάστημα αυτό είναι το θέμα δύο ταινιών που φτιάχνονται στο Χόλλυγουντ.

Γνωστός ως Γιασούκε, ο άνθρωπος αυτός έφθασε στην τάξη του σαμουράι υπό την εξουσία του ισχυρού Ιάπωνα φεουδάρχη του 16ου αιώνα Όντα Noμπουνάγκα –του πρώτου εκ των τριών πρωταγωνιστών της ενοποίησης της Ιαπωνίας.

Το 1579, η άφιξή του στο Κυότο, που ήταν τότε η πρωτεύουσα, προκάλεσε τέτοια εντύπωση, ώστε οι άνθρωποι ανέβαιναν ο ένας πάνω από τον άλλο για να τον δουν, ενώ μερικοί ποδοπατήθηκαν μέχρι θανάτου, σύμφωνα με τον ιστορικό Lawrence Winkler.

Μέσα σε ένα χρόνο, ο Γιασούκε είχε ενταχθεί στις ανώτερες βαθμίδες της τάξης των Συνέχεια

Κλασσικό
Αρχαιογνωσία,Ιστορία,Πολιτική

Ό,τι γλίτωσε απ’ τον Ξέρξη, το γκρέμισε ο Αλέξανδρος

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Προ ημερών, δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών ένα άρθρο τού Δημήτρη Τερζή, προφανώς ενταγμένο στη στρατηγική δημοσίων σχέσεων της Νέας Δημοκρατίας, με τον εύγλωττο τίτλο «Ναυμαχία της Σαλαμίνας: Μια επέτειος που πρέπει να τιμηθεί» (την επομένη, ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση ότι όντως θα τιμηθεί), στο οποίο μεταξύ άλλων μιλούσε ο –άγνωστος μέχρι τώρα σε μένα- συγγραφέας και πανεπιστημιακός Νίκος Κυριαζής.

Ο Κυριαζής, δηλώνοντας απερίφραστα ότι ο καημός του είναι «πώς μπορούμε πρακτικά να εκμεταλλευτούμε το γεγονός ως brand name προώθησης της Ελλάδας», εξηγεί:

Συνέχεια

Κλασσικό
Δίκαιο,Ιστορία,Πολιτική

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απειλεί τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Το τελευταίο διάστημα, ο θαυμαστός κόσμος των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων έκανε την εμφάνισή του στο χώρο της δημοσιότητας κατά δύο διαφορετικούς αλλά εξίσου προβληματικούς τρόπους. Αφενός, συγκροτήθηκε η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία περιλαμβάνει και χαρτοφυλάκιο «προστασίας τού ευρωπαϊκού τρόπου ζωής». Την αρμοδιότητα μάλιστα αυτή ανέλαβε ο Έλληνας επίτροπος, ο οποίος δεν φάνηκε ουδόλως να ενοχλείται από την περιγραφή της (ούτε και κανένας άλλος εδώ που τα λέμε, εκτός από μερικές φωτεινές εξαιρέσεις). Αφετέρου, στο Ευρωκοινοβούλιο εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία ψήφισμα όπου τονίζεται, με αξιοζήλευτη ιστορική σιγουριά, «ότι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο πιο καταστροφικός πόλεμος στην ιστορία της Ευρώπης, ξεκίνησε ως άμεσο [sic] αποτέλεσμα της διαβόητης Συνθήκης μη επιθέσεως της 23ης Αυγούστου Συνέχεια

Κλασσικό
φιλελευθερισμός,Ιστορία,Πολιτική

Oι επαναστάτες τού 21 δεν είχαν ενιαία εικόνα και ταυτότητα

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Μία από τις πρώτες αναγγελίες της νέας κυβέρνησης ήταν και η ίδρυση επιτροπής για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την «Παλιγγενεσία», σκοπός της οποίας μεταξύ άλλων θα είναι

 

η ανάπτυξη του εθνικού αφηγήματος της Ελλάδας με σκοπό την δημιουργία ενιαίας εικόνας και ταυτότητας της χώρας και των φορέων του ελληνικού κράτους.

 

Είναι κάπως περίεργη αυτή η ομολογία ότι η «ενιαία εικόνα» δεν υπάρχει και πρέπει να δημιουργηθεί τώρα· δεν μας εξηγείται ποιος το διαπίστωσε αυτό και πώς. Πάντως ο στόχος αυτός είναι μάταιος, παράλογος, αδύνατος, αντιεπιστημονικός, και επιπλέον κατεξοχήν αντιφιλελεύθερος.

Πρώτα απ’ όλα, είναι ανιστόρητος.

Οι επαναστάτες τού 21 δεν είχαν ενιαία εικόνα, ούτε αισθάνονταν ότι πρέπει να αποκτήσουν. Ήταν ένα απερίγραπτο motley crew, μία Λερναία Ύδρα, ένα Συνέχεια

Κλασσικό
ρατσισμός,Αυτονομία,Ιστορία,αποικιοκρατία

Η «πρωτόγονη επανάσταση» είναι μία έννοια ηθικά και επιστημολογικά απαράδεκτη

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Πριν από δύο μήνες, κυκλοφόρησε το βιβλίο τού Σπύρου Ασδραχά Πρωτόγονη Επανάσταση: Αρματολοί και Κλέφτες (18ος -19ος αι.), μια συλλογή άρθρων του με θέμα τους κλέφτες και τους αρματολούς, με επιλογή κειμένων και πρόλογο του Νίκου Θεοτοκά.

Φαντάζομαι ότι και η επιλογή τού τίτλου, κατά μείζονα λόγο, ανήκει στους σημερινούς επιμελητές και όχι στον ίδιο το συγγραφέα.

Η επιλογή δεν είναι άστοχη, ούτε αναντίστοιχη με το περιεχόμενο των άρθρων, εφόσον απομονώνει και σηματοδοτεί τον συγκεκριμένο όρο τον οποίο επινόησε και χρησιμοποίησε ευρύτατα ο συγγραφέας ήδη από τη δεκαετία τού 50. Αυτό όμως που προξενεί απορία, και δημιουργεί την εντύπωση μίας επιστημολογικής και πολιτικής αφέλειας, είναι ότι οι επιμελητές δεν εκφράζουν πουθενά καμία αποστασιοποίηση ή κριτική απέναντι σε αυτόν τον από κάθε άποψη απαράδεκτο και σχεδόν προκλητικό όρο· Συνέχεια

Κλασσικό
Εθνικισμός,Ιστορία

Περί της υποτιθέμενης γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου

Το σημείωμα αυτό αναδημοσιεύεται στο μπλογκ επειδή, χάρη σε μια μικρο-φασιστικού τύπου εκστρατεία κάποιων φανατικών «γενοκτονιστών», έχει μπλοκαριστεί η κοινοποίηση του άρθρου μέσω του facebook και του twitter. Αναδημοσιεύουμε λοιπόν το άρθρο για να σπάσουμε αυτή τη λογοκρισία.

Η καλύβα ψηλά στο βουνό

Του Όμηρου Ταχμαζίδη

Δείτε την αρχική δημοσίευση 875 επιπλέον λέξεις

Κλασσικό