Αρχείο

Δίκαιο

του Δημήτρη Δημούλη

 

Η βλασφημία αποτελούσε επί αιώνες έγκλημα στην Αγγλία με βάση νομολογιακή κατασκευή. Πρόκειται για χώρα κληρονομικής μοναρχίας. Έχει κρατική θρησκεία με επικεφαλής της τον-την μονάρχη και χαρακτηρίζεται, ως γνωστόν, από την πρόσδεση σε αιωνόβιες παραδόσεις. Στην πράξη, η ποινικοποίηση της βλασφημίας είχε πέσει σε αχρησία. Τελευταίο θύμα της φαίνεται ότι ήταν ο κύριος John Gott που περιέγραψε τον Ιησού ως γελωτοποιό τσίρκου και καταδικάσθηκε το 1922 σε φυλάκιση εννέα μηνών και καταναγκαστικά έργα. Έκτοτε, ακόμη και όταν ήταν έκδηλη η διάπραξη του αδικήματος, τα δικαστήρια έβρισκαν διεξόδους και δικαιολογίες για να μην καταδικάσουν άτομα που Read More

του Δημήτρη Δημούλη

 

Θα διατυπώσουμε ορισμένα ερωτήματα που θα καθοδηγήσουν την έρευνά μας για τις εθνικές μειονότητες στο ελληνικό δίκαιο.

Πρόβλημα 1. Έλληνας πολίτης, ομιλητής σε δημόσια συγκέντρωση, δηλώνει: α) «Είμαι Τούρκος γιατί ομιλώ τουρκικά όπως και οι γονείς μου και ανετράφην με βάση τις αξίες του τουρκικού πολιτισμού, πράγμα για το οποίο είμαι υπερήφανος», β) «είμαι μέλος της τουρκικής μειονότητας στην Ελλάδα», γ) «η τουρκική μειονότητα στην Ελλάδα καταπιέζεται».

Πρόβλημα 2. Έλληνες πολίτες ιδρύουν σωματείο με επωνυμία «Προοδευτική Ένωση Τούρκων» και σκοπό τη μελέτη, προαγωγή και διάδοση του τουρκικού πολιτισμού καθώς και την ελληνοτουρκική φιλία.

Πρόβλημα 3. Η Βουλή (των Ελλήνων) ψηφίζει νόμο που ποινικοποιεί τις αναφορές σε ύπαρξη τουρκικής μειονότητας στην Ελλάδα.

Πώς πρέπει να κριθούν αυτά τα συμβάντα από συνταγματικής πλευράς; Οι απαντήσεις δείχνουν πώς ορίζει το ελληνικό δίκαιο την εθνική μειονότητα, ήτοι ποια νομική σημασία της αποδίδει.

Eίναι συνταγματικά δικαιολογήσιμο να απαγορευθεί το σωματείο «Τουρκική Ένωση Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, που όλα επικαλούνται τηλεγράφημα του ΑΠΕ, η Νομική Σχολή τού Δημητρίειου/ Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αποφάσισε ομόφωνα να αναγορεύσει σε επίτιμο διδάκτορα τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.

Οι πληροφορίες περιλαμβάνουν και δύο αναφορές στο σκεπτικό της απόφασης, μία χωρίς εισαγωγικά και μία αυτολεξεί. Οι δύο αυτές αιτιολογήσεις είναι η μία χειρότερη απ’ την άλλη, και κατά τη γνώμη μου καμία δεν θεμελιώνει επαρκώς ότι υπήρχε κάποια σοβαρή ανάγκη για αυτή την αναγόρευση.

Ειδικά η πρώτη έχει σοβαρά προβλήματα σύνταξης και σαφήνειας. Αφήνω ένα μικρό Read More

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μετάφραση προφορικής παρέμβασης του Ντερριντά σε συνέντευξη τύπου που είχε οργανώσει στο Παρίσι το Διεθνές Κοινοβούλιο των Συγγραφέων την 1η Αυγούστου 1995, στο πλαίσιο του διεθνούς κινήματος που είχε αναπτυχθεί διεθνώς εκείνη την εποχή με αίτημα την αναστολή της εκτέλεσης του μαύρου δημοσιογράφου και αγωνιστή Μουμία Αμπού Τζαμάλ -η οποία και επιτεύχθηκε τελικά με απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ.  Mετάφραση Α.Γ., με βάση την απομαγνητοφωνημένη εκδοχή που είχε δημοσιευθεί στην Monde. Πρώτη δημοσίευση της μετάφρασης στην Εποχή, 3 Σεπτεμβρίου 1995.

Πριν από εικοσιπέντε σχεδόν χρόνια –η ανάμνηση αυτή με αγχώνει και με απελπίζει ακόμα-, είχαμε κάνει μια ανάλογη κινητοποίηση, δυστυχώς μάταια, για να προσπαθήσουμε να γλιτώσουμε από έναν εφιαλτικό δικαστικο-σωφρονιστικό μηχανισμό κάποιον, ο οποίος τότε στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσώπευε, τα χρόνια εκείνα, μία Read More

του Άκη Γαβριηλίδη

Η πρόσφατη άσκηση δίωξης εναντίον της πεζογράφου και αρθρογράφου Σώτης Τριανταφύλλου με βάση τον αντιρατσιστικό νόμο, προκάλεσε αντιρρήσεις ή επιφυλάξεις από πολλές πλευρές.

Πέρα από διαφορές ύφους και έντασης, το κύριο αντεπιχείρημα ήταν ότι δεν πρέπει να διώκονται οι λόγοι, αλλά μόνο οι πράξεις, διότι κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε καταχρήσεις, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν, και ότι οι τυχόν διαφορές απόψεων πρέπει να επιλύονται με δημόσιο διάλογο και επιχειρήματα, όχι στα δικαστήρια.

Η επιχειρηματολογία αυτή είναι αναμφίβολα σοβαρή και βάσιμη. Ωστόσο, στο παρόν σημείωμα θα ήθελα να εξετάσω μήπως οι φόβοι που γεννιούνται από ιστορικά προηγούμενα καμιά φορά μας τυφλώνουν μπροστά σε τωρινές απειλές. Στο κάτω κάτω, ζούμε σε μια Read More

του Ντέιβιντ Γκρέιμπερ*

 

Έχω γράψει στο παρελθόν για την εισβολή της ρύθμισης, και της βίας, σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Αυτό που θέλω να υποστηρίξω εδώ είναι ότι αυτή η επιταγή απορρέει σε τελευταία ανάλυση από μία σιωπηρή κοσμολογία στην οποία η αρχή του παιχνιδιού [play] (και, κατ’ επέκταση, η δημιουργικότητα) εμφανίζεται ως κάτι που προκαλεί φόβο, ενώ μια συμπεριφορά με όρους παιγνίου [game-like] δοξολογείται ως διαφανής και προβλέψιμη, και όπου κατά συνέπεια η θέση όλων αυτών των κανόνων και ρυθμίσεων βιώνεται η ίδια ως ένα είδος ελευθερίας.

(…)

Τέτοιου είδους μεταρρυθμίσεις [που εισάγουν κανόνες και «διαφάνεια»] μπορεί να αποβλέπουν να εξαλείψουν την αυθαίρετη προσωπική αυθεντία, αλλά φυσικά αυτό ποτέ δεν γίνεται. Απλώς η προσωπική αυθεντία ανεβαίνει ένα επίπεδο, και γίνεται η Read More

του Tζέιμς Κ. Ουίτμαν

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί σταχυολόγηση από διάφορα σημεία του βιβλίου James Q. Whitman, Hitler’s American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law, Princeton University Press 2017, σ. 93-110, 140-1, 146-9 και 159-61.

 

Νομοθετικές εμπνεύσεις

Όπως είδαμε ότι συνέβη με το δίκαιο περί μετανάστευσης και ιθαγένειας, οι Γερμανοί νομικοί και διαμορφωτές πολιτικής είχαν ήδη ενδιαφερθεί θερμά για το αμερικανικό δίκαιο κατά των επιμιξιών πολύ νωρίτερα από την περίοδο του ναζισμού, από την εποχή του γερμανικού ιμπεριαλισμού πριν τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο. Από το 1905 και μετά, οι Γερμανοί αποικιακοί διοικητές στη νοτιοδυτική Αφρική κα αλλού θέσπισαν μέτρα κατά των επιμιξιών, προορισμένα να διαφυλάξουν την «καθαρότητα» του πληθυσμού των Γερμανών εποίκων από την ανάμιξη με τους ιθαγενείς. Τα ρατσιστικά αυτά μέτρα δεν είχαν προηγούμενο μεταξύ των άλλων ευρωπαϊκών αποικιακών δυνάμεων, είχαν όμως ένα πρότυπο στην Αμερική· και οι Γερμανοί μελέτησαν προσεκτικά αυτό το πρότυπο. Με Read More