Γλώσσα,Μουσική,Πολιτισμικές σπουδές

Ο αντι-Μιθριδάτης: από την υποκουλτούρα στην κουλτούρα (και πάλι πίσω)

του Άκη Γαβριηλίδη

Όταν ο Σεφέρης έκανε τη δήλωσή του κατά της χούντας, το 69, σχεδόν όλοι αντέδρασαν ανεπιφύλακτα θετικά. Φυσικά όχι η ίδια η χούντα, ούτε το ημιεπίσημο όργανό της, που άρχισαν να ψάχνουν για να βρουν ψεγάδια στον προηγούμενο βίο και πολιτεία του Σεφέρη. Επίσης όμως, επιφυλακτικά, έως αρνητικά, αντέδρασαν από άλλη σκοπιά –κυρίως αργότερα, μερικοί μέχρι και σήμερα- κάποιοι ανόητοι, διατυπώνοντας γκρίνιες του τύπου «ναι, αλλά γιατί τώρα», «πού ήταν αυτός τόσον καιρό», «σιγά, και τι λέει αυτή η δήλωση, κοινοτοπίες», «υπερεκτιμήθηκε, υπάρχουν άλλοι που έκαναν το ίδιο με πιο ριζοσπαστικό και συνεπή τρόπο αλλά αγνοήθηκαν» κ.λπ.[1].

Σήμερα, «άλλοι ανόητοι, ή οι ίδιοι μετενσαρκωμένοι», όπως έλεγε ο Ντελέζ, προσπαθούν με ανάλογα ψελλίσματα και σοφίσματα να αποδυναμώσουν και να χωνέψουν το δηλητήριο που τους σέρβιρε αφειδώς και μονοκοπανιά (σε αντίθεση με τη συνήθεια που αποδίδεται στον διάσημο συνονόματό του βασιλέα του Πόντου κατά την Συνέχεια

Κλασσικό
Βία,Γλώσσα,Πολιτική

Ο Ψυχάρης είναι βίαιος και ρατσιστής για το Facebook (αλλά μόνο γι’ αυτό;)

του Άκη Γαβριηλίδη

Το διάστημα αυτό κατά το οποίο ακούγονται από παντού καταγγελίες για αποκλεισμό αναρτήσεων ή/ και ολόκληρων λογαριασμών στο Facebook λόγω αναφορών στον γνωστό κρατούμενο απεργό πείνας, ένας αποκλεισμός λόγω … ανάρτησης αποσπάσματος από ένα λογοτεχνικό (και, εμμέσως, γλωσσολογικό) κείμενο των αρχών του 20ού αιώνα είναι αν μη τι άλλο πρωτότυπος.

Αυτό ακριβώς συνέβη σε μένα σήμερα. Προ ολίγου, ανάρτησα από το λογαριασμό μου το κάτωθι απόσπασμα από το βιβλίο Το Ταξίδι μου του Γιάννη Ψυχάρη:

Συνέχεια

Κλασσικό
Ανάλυση λόγου,Γλώσσα,Πολιτική

Μπαμπινιώτης: εκπαιδευτικός ή/ και μπάτσος;

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Σήμερα, ο ­εθνικός τους γλωσσολόγος έκανε γνωστό ότι αποφασίζει και διατάσσει τα εξής:

«Περιήλθε εις γνώση μου ανακοίνωση αποφοίτων των Αρσακείων, η οποία δημοσιεύτηκε στον διαδικτυακό τόπο «in.gr». Έχω ήδη συγκαλέσει ΔΣ της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, για αύριο, Παρασκευή 26 Φεβρουαριου 2021.

Η εισήγησή μου στο ΔΣ θα ειναι σαφής και κατηγορηματική: Θα υποβάλουμε αυθημερόν στην Εισαγγελία Αθηνών αίτημα να κληθούν ένας προς έναν οι 285 υπογράφοντες, των οποίων τα ονόματα, όπως δηλώνεται, είναι στη διάθεση της ιστοσελίδας «in.gr» και να συγκεκριμενοποιήσουν όσα δηλώνουν ότι γνωρίζουν, ώστε να ερευνηθούν εις βάθος μία προς μία οι καταγγελίες τους.

Η Φιλεκπαιδευτικη Εταιρεία θα συνδράμει τις μόνες αρμόδιες αρχές σε ό,τι τής ζητηθεί και θα είναι αρωγός στο έργο της Eισαγγελίας, όταν και εάν οι αόριστες και γενικόλογες αναφορές της επιστολής λάβουν την μορφή συγκεκριμένων και επωνύμων καταγγελιών. Συνέχεια

Κλασσικό
Γλώσσα

Ὁποία αὖθις πομφόλυξ, ὦ Μπαμπινιῶτα, ἐκ τοῦ σοῦ στόματος ἐξενήνεκται περί τῶν Λιγνάδου ἂθλων;

ὑπό Χαραλάμπους τοῦ Γαβριηλίδου Θεσσαλονικέως

Την εποχή που ο Δημήτρης Λιγνάδης βρισκόταν σε θέση παντοδυναμίας, (στην οποία ο ίδιος είχε κάνει τα πάντα για να τον φέρει και να τον διατηρήσει, μέσω επίμονου και δημόσιου lobbying), πριν γίνουν γνωστά -σε όσους δεν ήταν- τα ανδραγαθήματά του και εκπέσει από αυτήν, ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης είχε γράψει ένα εκτενές σημείωμα σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, στο οποίο εξυμνούσε τη σκηνοθεσία του στον «Οιδίποδα Τύραννο». Σε αυτό, μεταξύ άλλων επαινούσε τη γλώσσα της παράστασης ως «λιτή, εύληπτη, ορθά εξενεγμένη [υπογραμμίζω εγώ], με ανάδειξη και φράσεων τού πρωτοτύπου οργανικά ενταγμένων».

Το σημείωμα αυτό το πρόσεξα πρόσφατα, και, όταν έφτασα στη συγκεκριμένη πρόταση, χρειάστηκε να διαβάσω τρεις και τέσσερις φορές την υπογραμμισμένη λέξη, και να επιστρατεύσω όσα αρχαία θυμόμουν από το λύκειο, για να συνειδητοποιήσω ότι μάλλον δεν πρόκειται για τυπογραφικό λάθος, αλλά αποτελεί τύπο του ρήματος εκφέρομαι. Ή τουλάχιστον, με αυτή την Συνέχεια

Κλασσικό
Αρχαιογνωσία,Γλώσσα

Όλες οι γλώσσες έχουν λέξεις για τη νέα κοτσάνα του Μπαμπινιώτη

του Άκη Γαβριηλίδη

Σε ανάρτησή του σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο εθνικός μας γλωσσολόγος, μέσα στην πολυπραγμοσύνη του, την «προσκυνηματική» του διάθεση απέναντι στη γλώσσα (του) και τη λαχτάρα του να δείξει ότι αυτός την έχει μεγαλύτερη από τα άλλα παιδάκια, διέπραξε νέα κοτσάνα την οποία θα μπορούσε να είχε αποφύγει με στοιχειώδη προσοχή.

Με την εισαγωγή της ανάρτησης, ο Μπαμπινιώτης επιλέγει ως θέμα του την αγγλική έκφραση «The Greeks must have a word for it» (την παραθέτει με αυτή τη διατύπωση, η οποία όπως θα δούμε είναι ανακριβής) και υπόσχεται να εξηγήσει την προέλευσή της. Ακριβέστερα: όχι την προέλευση της ίδιας της έκφρασης, η οποία θεωρεί δεδομένο ότι έγκειται στην πεποίθηση των «Άγγλων» περί του ανυπέρβλητου πλούτου της ελληνικής γλώσσας, αλλά την προέλευση αυτής της τελευταίας πεποίθησης. Και για να το κάνει αυτό αρχίζει να κατεβάζει τον … φον Βιλλαμόβιτς, τους Λίντελλ-Σκοττ και διάφορες γνωστές λερναίες τερατολογίες για τις χιλιάδες των λέξεων και των σημασιών που διαθέτει η υπερένδοξη τρισχιλιετής.

Πλην όμως, η βασική του αυτή υπόθεση, την οποία ξεπετάει με συνοπτικές διαδικασίες –και χωρίς να δίνει καμία πηγή- για να ασχοληθεί με το δεύτερο ερώτημα, είναι εσφαλμένη.

Εάν ο κ. επίτιμος είχε μπει στον κόπο να ψάξει απλώς στο Γκουγκλ, θα έβρισκε ότι η προέλευση της έκφρασης βρίσκεται σε Συνέχεια

Κλασσικό
Γλώσσα,Θεολογία,επιστημολογία

Γλωσσοπροσκυνημένοι: η αριστοκρατική γλωσσική θεολογία του Γεωργίου Μπαμπινιώτη

του Άκη Γαβριηλίδη

Το ρήμα «προσκυνώ» δεν χρησιμοποιείται ιδιαίτερα συχνά στον νεοελληνικό δημόσιο λόγο, ιδίως τον επιστημονικό· πάντως όχι με θετική σημασία. Η μόνη γνωστή σχετική φράση που μου έρχεται στο νου είναι το «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους», σύνθημα που αποδίδεται στον Κολοκοτρώνη και σήμερα το λένε κυρίως ακροδεξιοί ή/ και εθνικιστές. Σε αυτήν, το «προσκυνώ» έχει την έννοια της δουλοπρέπειας, της υποταγής (στον «προαιώνιο εχθρό του έθνους»)[1].

Το ρήμα αυτό αντιθέτως αφθονεί σε συγκείμενα θρησκευτικής λατρείας, στα οποία και μόνο έχει θετική έννοια.

Όταν κάποιος δίνει σε μια τηλεοπτική εκπομπή τον τίτλο «Σὲ προσκυνῶ, γλώσσα», αυτό αποτελεί προφανώς Συνέχεια

Κλασσικό
Γλώσσα

Ο Μπαμπινιώτης δεν αγαπά τη γλώσσα

του Άκη Γαβριηλίδη

Αν κάναμε μια ανάλυση λόγου στα κείμενα με τα οποία ο Γεώργιος Μπαμπινιώτης ή/ και οι θαυμαστές του περιγράφουν τη δραστηριότητά του (π.χ. εδώ), θα βλέπαμε ότι σε αυτά κυριαρχεί ένα κλίμα υπερβατικότητας και κατάνυξης: δίνουν και παίρνουν λέξεις όπως αγάπη, χάρη, φώτιση, αλλά και ταπείνωση.

Θα μπορούσε βέβαια κανείς να πει: τι κακό έχει η αγάπη; Είναι πολύ σημαντικό να αγαπά κανείς αυτό με το οποίο ασχολείται· όταν κανείς αγαπά, δεν πειράζει –αντιθέτως, είναι σύνηθες- να χρησιμοποιεί καμιά φορά υπερβολικές εκφράσεις για να εκφράσει τη λατρεία του.

Το πρόβλημα όμως με τις δηλώσεις λατρείας του Μπαμπινιώτη δεν είναι η υπερβολή τους. Είναι η ανειλικρίνειά τους.

Εγώ δεν τις πιστεύω. Συνέχεια

Κλασσικό
Γλώσσα,Εθνικισμός

Γεωργουσόπουλε, νεάντερταλ ανθρωποπίθηκος είσαι εσύ

του Άκη Γαβριηλίδη

Σε διαδικτυακό άρθρο του, ο στιχουργός, μεταφραστής, κριτικός θεάτρου και κατά καιρούς διάφορα άλλα πράγματα που αναφέρεται στον τίτλο, αφού περάσει γενεές δεκατέσσερις κάποιους μη κατονομαζόμενους Αμερικανούς πανεπιστημιακούς για παραπτώματα τα οποία ψευδώς και χωρίς κανένα στοιχείο τούς αποδίδει, καταλήγει με μία κορώνα που αναπαράγει τον αναπόφευκτο ελληνοβαρεμένο μύθο:

Σκεφτείτε μόνο πως, όταν ιδρύθηκαν οι ΗΠΑ, για μια ψήφο έχασαν την ευκαιρία να είναι γλώσσα τους η αρχαία ελληνική!!!

Τα τρία θαυμαστικά με τα οποία καταλήγει αυτή η πρόταση, όπως και η αμέσως προηγούμενη, είναι ήδη ένδειξη για έναν λόγο μπαρουφολογικό-εθνοψεκασμένο. Και πράγματι, το να συνεχίζει να διακινεί κανείς Συνέχεια

Κλασσικό
Γλώσσα,Χρέος

Το κομποζίσιον σκέιλ είναι κινεζοελληνική λέξη

του Άκη Γαβριηλίδη

Σήμερα, σε μία από τις πολλές γλωσσικές ομάδες του φέισμπουκ η οποία δεν κρύβει, αλλά αντιθέτως προβάλλει υπερήφανα ήδη με τον τίτλο της τις ρυθμιστικές της φιλοδοξίες, δημοσιεύτηκε η κάτωθι ανάρτηση:

cebacebfcebccf80cebfcf83ceb9cf83ceb9cebfcebd

Την ανάρτηση αυτή ακολούθησαν δεκάδες σχόλια –τη στιγμή του παραπάνω σκρην σοτ ήδη 70, αλλά συνεχίζονται- που όλα, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, ήταν επικριτικά έως χλευαστικά για την «φαντασμένη» Συνέχεια

Κλασσικό
Γλώσσα

H Γαλλική Ακαδημία είναι μούφα

των Αρνώ Ούντ και Ζερόμ Πιρόν

Σε προηγούμενο χρονογράφημα, κράξαμε κάπως τους καθαρολόγους που λένε ότι, στα γαλλικά, τα πάντα καταρρέουν, η γλώσσα εξαφανίζεται κ.λπ. Για να το ισορροπήσουμε κάπως, ας διερευνήσουμε τι είναι αυτό που θέτει πραγματικά σε κίνδυνο σήμερα τη γαλλική γλώσσα. Το ερώτημα αυτό το θέσαμε στον Ζαν-Μαρί Κλινκενμπέργκ, μέγα σημειολόγο και πρόεδρο του συμβουλίου γαλλικής γλώσσας και γλωσσικής πολιτικής στο Βέλγιο.

Μας απάντησε: «η Γαλλική Ακαδημία».

Σοβαροί καθώς είμαστε, το ψάξαμε λίγο και ανακαλύψαμε κάτι αρκετά κουφό: η Γαλλική Ακαδημία είναι μούφα.

Η Ακαδημία είναι ένας θεσμός στον οποίο η Γαλλική Επανάσταση δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Στην αρχή, το Συνέχεια

Κλασσικό