Δίκαιο,Πολιτική

Η δημοκρατία ασφαλώς εκβιάζεται (από τον εαυτό της)

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Στο ηλεκτρονικό Κολοσσαίο στο οποίο έχει μετατραπεί ο ελληνόφωνος δημόσιος (κυβερνο)χώρος τις τελευταίες μέρες, έχει στρογγυλοκαθήσει στις κερκίδες ένας εσμός χουλιγκάνων που διψάνε για αίμα και δείχνουν με τον αντίχειρα προς το έδαφος, κοιτώντας ανυπόμονα τον Καίσαρα. O oποίος άλλωστε ανταποκρίνεται προθύμως, αν δεν πρωταγωνιστεί. Άλλο που δεν θέλει κι αυτός.

Ένα από τα βασικά σλόγκαν αυτού του όχλου –στο βαθμό που μπαίνει καν στον κόπο να ψάξει κάποιο επιχείρημα για να δικαιολογήσει την δολοφονική του παράκρουση- είναι το «η δημοκρατία δεν εκβιάζεται».

Επειδή το απόφθεγμα αυτό μου κίνησε την περιέργεια, έψαξα λίγο να δω από πού προέρχεται, αν το είπε κάποτε κάποιος διάσημος ανήρ, πότε, με ποια αφορμή κ.ο.κ. Γρήγορα όμως εγκατέλειψα την έρευνα· δεν έχει καμία χρησιμότητα. Ούτως ή άλλως, η σημασία του έγκειται στη χρήση που του γίνεται τώρα, όχι στην προέλευσή του.

Η φράση λοιπόν αυτή είναι λάθος. Άκυρη.

Η δημοκρατία ασφαλώς και εκβιάζεται.

Αυτή είναι που κατεξοχήν εκβιάζεται.

Τι υποτίθεται ότι σημαίνει αυτό το «δεν»; Είναι περιγραφικό, ή κανονιστικό; Ούτως ή άλλως, η φράση είναι ανθρωπομορφική. Εμφανίζει την «δημοκρατία» σαν ένα πρόσωπο για το οποίο τίθεται ζήτημα εάν μπορεί να κάνει ή να υφίσταται το Α ή το Β, και εν προκειμένω απαντά αρνητικά: όχι, δεν εκβιάζεται. Σε αντίθεση προφανώς με άλλες κυρίες –π.χ. τη μοναρχία, τη δικτατορία, την αριστοκρατία- που, αυτές, εκβιάζονται.

«Η δημοκρατία» όμως δεν είναι κάποιο πρόσωπο ή ομάδα προσώπων. Είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος οργάνωσης των σχέσεων μεταξύ προσώπων και ομάδων. Οι σχέσεις ασφαλώς και δεν εκβιάζονται. Αλλά αν το εννοήσουμε με αυτή την έννοια, τότε λέμε απλώς μία ταυτολογία. Διότι ο εκβιασμός είναι μια έννοια που δεν εφαρμόζεται καθόλου σε σχέσεις, ούτε σε αυτές ούτε σε οποιεσδήποτε άλλες. Άρα δεν κερδίσαμε τίποτα. Με αυτή την έννοια, όντως η δημοκρατία δεν εκβιάζεται, αλλά ούτε και κανένα άλλο πολίτευμα εκβιάζεται.

Ακόμη περισσότερο: εάν κάποιο πολίτευμα έχει προβλέψει στο εσωτερικό του κάποιο χώρο για «εκβιασμό» (με την έννοια που θα εξηγήσω παρακάτω), αυτό, τόσο περιγραφικά όσο και κανονιστικά, είναι η δημοκρατία.

Η δημοκρατία, εφόσον (υποτίθεται ότι) ισχύει σε μια πολιτεία, δεν έχει κάτι έξω απ’ αυτήν. Όποιος τυχόν φέρεται ότι την «εκβιάζει», αποτελεί και αυτός μέρος της δημοκρατίας. Δεν έχουμε από τη μια την «δημοκρατία» σε έναν οριοθετημένο χώρο και από την άλλη κάποιους που είναι η «μη δημοκρατία» και μπορούν να την εκβιάσουν. Τόσο οι υποτιθέμενοι «εκβιαστές» όσο και οι υποτιθέμενοι «εκβιαζόμενοι» είναι μέρος της δημοκρατίας.

Η δημοκρατία, ως θεσμικός διακανονισμός, εκκινεί από την παραδοχή ότι οι σχέσεις των ανθρώπων και των ομάδων είναι εκ φύσεως ανταγωνιστικές. Οι επιθυμίες και οι τάσεις τους αποκλίνουν. Δεν υπάρχει κάποια τέλεια αρμονία μεταξύ τους που να έχει εδραιωθεί εκ των προτέρων ή που να μπορεί να επιτευχθεί κάποτε στο μέλλον, ούτε και είναι επιθυμητό κάτι τέτοιο. Εφόσον είναι έτσι, προκειμένου να συνυπάρξουν, πρέπει να βρεθεί καταρχάς ένας τρόπος να ακουστούν, να τεθούν στον δημόσιο χώρο, και εν συνεχεία να συναρμοστούν, να ζήσουν μαζί ή έστω δίπλα, χωρίς να εξαφανίζουν ή να εκμηδενίζουν οι μεν τις δε.

Η απεργία, και γενικά όλες οι συναφείς δράσεις που στα αγγλικά συνομαδώνονται υπό τον γενικό χαρακτηρισμό industrial action, είναι ένα κατεξοχήν τέτοιο μέσο.

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν ιστορικά οι απεργίες, και αρκετές ακόμη φορές έκτοτε (αν όχι πάντα), οι εργοδότες εξανίσταντο κατ’ ανάλογο τρόπο κατά του «απαράδεκτου εκβιασμού». Στο μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο των φιλελεύθερων δημοκρατιών, αυτό που έχουν λυσσάξει να αναιρέσουν και να καταργήσουν οι διάφοροι Όρμπαν, Τραμπ, Μητσοτάκηδες κ.λπ., ο «εκβιασμός» αυτός θεσμοποιήθηκε και ρυθμίστηκε νομικά –και μάλιστα συνταγματικά- ως κεκτημένο δικαίωμα.

Η απεργία πείνας ειδικά δεν θεσμοθετήθηκε. Ωστόσο, είναι και αυτή ένα έσχατο μέσο να θέσει κανείς ένα αίτημα στον δημόσιο χώρο, όταν (αυτός που καταφεύγει σε αυτήν κρίνει ότι) δεν υπάρχει κανένα άλλο μέσο.

Εκείνοι που ταυτίζουν τον εαυτό τους με τη δημοκρατία επειδή τυχαίνει να έχουν βρεθεί προσωρινά στην κυβέρνηση χάρη στη λειτουργία της και γι’ αυτό φαντάζονται ότι θα βρίσκονται για πάντα, με το να υιοθετούν τη στάση εκείνου που δεν θέλει να ακούσει και δεν συζητά τίποτε επειδή δήθεν έχει αλλεργία στους «εκβιασμούς», κάνουν τη δημοκρατία να φαίνεται όλο και λιγότερο δημοκρατία, εφόσον αναιρούν ένα βασικό –ίσως το βασικότερο- στοιχείο της. Το να οχυρώνονται πίσω από τον «νόμο», ιδίως μάλιστα έναν νόμο ουσιαστικά ατομικό που οι ίδιοι θέσπισαν και εν συνεχεία αρνήθηκαν με σαδισμό – με τον σαδισμό του νόμου, όπως λένε οι ψυχαναλυτές- να τηρήσουν, δεν θα τους κάνει να φαίνονται λιγότερο δολοφόνοι εάν τελικά επέλθει η διά παραλείψεως δολοφονία.

Roman-Gladiators-810x540

Κλασσικό

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Η δημοκρατία ασφαλώς εκβιάζεται (από τον εαυτό της)

  1. Ο/Η Γιάννης λέει:

    » η δημοκρατία δεν εκβιάζεται»

    Θέλω από την αρχή να διευκρινίσω πως δεν σκοπεύω να προσεγγίσω αυτή τη φράση, σε σχέση με την περίπτωση του Κουφοντίνα. Η περίπτωση του είναι περισσότερο πολύπλοκη από αυτή την – κατά την γνώμη- μου απλή φράση, που μάλλον εντυπωσιάζει πιο πολύ παρά έχει κάποιο ειδικό βάρος που τις προσδίδουν αυτοί που την χρησιμοποιούν.

    Αυτό που θέλει να κάνει ο χρήστη της, όταν δεν την επαναλαμβάνει μηχανικά, είναι το εξής:
    τα άλλα πολιτικά συστήματα, η τυραννία, η αριστοκρατία, το βασιλικό, το αυτοκρατορικό είναι αυταρχικά πολιτικά και κοινωνικά συστήματα, και ως εκ τούτου είναι πολύ δύσκολο να εκβιαστούν επειδή δεν θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν όση βία απαιτείται για να αντιπαρατεθούν στον εκβιασμό και να τον αποκρούσουν.
    Υπάρχει δηλαδή η βία ενσωματωμένη σ’ αυτά τα συστήματα, που είναι η γνωστή εξουσία των λίγων ή του ενός απέναντι στο δίκαιο ή άδικο των πολλών.
    Συνεπώς, η εξουσιαστική βία των λίγων απέναντι στους πολλούς, και η αποδόμηση κάθε σκέψης των τελευταίων να διεκδικήσουν κάτι έστω και με εκβιασμό είναι κάτι δεδομένο, είναι α πριόρι. Είναι δηλαδή, ανελεύθερα, άρα σχεδόν ανεκβίαστα καθεστώτα.

    Αντίθετα, η δημοκρατία, όπου το δίκαιο και οι αποφάσεις λαμβάνονται από τον λαό ελεύθερα και συνειδητά, μέσα σε πολιτισμένο πλαίσιο, χωρίς την φίμωση της αντίθετης άποψης (κυρίως της μειοψηφίας), φαινομενικά μπορεί να γίνει εύκολο θύμα εκμετάλλευσης και εκβιασμού. Εννοείται ότι η δημοκρατία – υποτίθεται είναι το σωστότερο – δεν έχει ακραίους και εκφοβιστικούς μηχανισμούς για να αποκρούσει όποιον την επιβουλεύεται πραγματικά ή φανταστικά.
    Παρ’ όλα αυτά, η φράση αυτή σκοπεύει να μας θυμίσει ότι η δημοκρατία έχει μηχανισμούς που εξασφαλίζουν την εφαρμογή των αποφάσεων της. Πολιτικές, δικαστικές, νομικές κλπ. Συνεπώς η δημοκρατία μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της, αν και χρειάζεται να προβαίνει σε πιο αργές διαδικασίες σε σχέση με του τύπου «αποφασίζουμε και διατάσσουμε».

    Είναι όμως έτσι; Κατ’ αρχάς, η δημοκρατία είναι κι αυτή ένας εξουσιαστικός μηχανισμός που επιβάλλει την θέληση των πολλών είτε όταν αυτή εκφράζεται άμεσα είτε όταν αυτή εκφράζεται δια των αντιπροσώπων τους (κυβέρνηση, κόμματα, αστυνομία, δικαιοσύνη, νομοθέτες κλπ). Και χρησιμοποιεί κι αυτή βία.
    Αυτό σημαίνει πως οι πολλοί κυριαρχούν στις μειονότητες. Και καθόλου δεν σημαίνει πως οι αποφάσεις των πολλών είναι οι σωστότερες, όταν μάλιστα οι πολίτες αποφασίζουν στη δημοκρατία με βάση το προσωπικό συμφέρον και κέρδος.

    Ας δούμε, σύντομα, για να μη μακρηγορώ άλλο, περιπτώσεις όπου η δημοκρατία εκβιάστηκε και εκβιάζεται από ένα πρόσωπο, από ένα κόμμα, από μια μεγάλη κοινωνική ομάδα.

    1 Λαϊκισμός ή δημαγωγία. Να θυμηθούμε μερικές. «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες», «Ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει δεξιά, «Αλλαγή εδώ και τώρα», » Εμείς Θα Βαράμε το Νταούλι και Οι Αγορές Θα Χορεύουν», «Αλλαγή δεν γίνεται χωρίς το ΚΚΕ», «Ή εμένα ή τα τανκς» κλπ
    2 κινητοποιήσεις των αγροτών, φράξιμο δρόμων, μη διακίνηση αναγκαίων αγαθών.
    3 κινητοποιήσεις συνταξιούχων, εκατοντάδων χιλιάδων δημοσίων υπαλλήλων, με βασικό αίτημα την αύξηση των συντάξεων και των μισθών, την στιγμή που η φαλιριμένη οικονομία του κράτους αδυνατούσε να ανταποκριθεί, μ’ αποτέλεσμα τον υπέρογκο δανεισμό, ώσπου το τεράστιο χρέος στραγγάλισε κάθε αμυδρή προοπτική για πρόοδο.

    Ολα τα παραπάνω είναι εκμετάλλευση της (κομματο)δημοκρατίας και εκβιασμοί προς αυτήν. Δηλαδή, οι ίδιοι μηχανισμοί που υποτίθεται επιβεβαιώνουν και προστατεύουν την δημοκρατία, στην πράξη την εκβιάζουν..
    Βέβαια, εμείς δεν το λέμε εκβιασμό, αλλά χρήση των δημοκρατικών δικαιωμάτων μας. Ουάου! Τι υποκρισία.
    Να μη αναφερθώ στους εκβιασμούς της ελληνικής εκκλησίας στις κυβερνήσεις, για το θέμα των θρησκευτικών στα σχολεία..

    Αλλά κι αν πάμε στην αρχαία Αθήνα, όπου είχανε «πιο» δημοκρατία, θα δούμε πολλούς εκβιασμούς.
    1 Η θανατική καταδίκη του Σωκράτη με την ανόητη δικαιολογία ότι «εισήγαγε καινά δαιμόνια».
    Η ίδια η πολιτεία, δια του λαϊκού δικαστηρίου, επιτέθηκε στη δημοκρατία και την εκβίασε. Δηλαδή, η δημοκρατία εκβίασε τον εαυτό της.
    2 η περίπτωση της δίκης και των επτά στρατηγών της ναυμαχίας των Αργινουσών, επειδή δεν συνέλεξαν τα πτώματα μέσα σε μια μεγάλη θαλασσοταραχή – κάθου και γύρευε.

    Η δημοκρατία εκβιάζεται, και τις περισσότερες φορές από αυτούς που την επικαλούνται..
    Η φράση «η δημοκρατία δεν εκβιάζεται», είναι χρήσιμη για να κρύβουν κάποιοι την αλήθεια: ότι εκβιάζεται.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.