Κοινωνιολογία,Πάλη των τάξεων,Πολιτική

Γυναίκες έχει η μεσαία τάξη;

του Άκη Γαβριηλίδη

 

Οι προσπάθειες του πρωθυπουργού να τσαλαβουτήσει στα νερά της κοινωνιολογικής, αλλά και της σημειολογικής/ ενδυματολογικής ανάλυσης (αποφεύγοντας έτσι τα πιο επισφαλή, όπως του φάνηκαν, νερά της οικονομικής) προκειμένου να οριοθετήσει το περιζήτητο, κατ’ αυτόν, έδαφος της «μεσαίας τάξης», όπως ήταν επόμενο κατέληξαν σε μία λεκτική παραγωγή που δίνει την εντύπωση ότι επιδιώκει να κλειδώσει ένα συρτάρι αφήνοντας το κλειδί μέσα.

Όποιος μιλάει για «μεσαία τάξη», φυσικά αυτομάτως υπονοεί ότι υπάρχουν άλλες δύο (τουλάχιστον) ακραίες. Με αυτές δεν ασχολήθηκε ο απόφοιτος του Χάρβαρντ. Ήδη από αυτά που είπε για την μεσαία, όμως, προκύπτει ότι αυτή ορίζεται πολεμικά, εξ αντιδιαστολής: μεσαία τάξη είναι όσοι «κάνουν τα πράγματα σωστά», όχι όπως κάποιοι άλλοι.

Αν είναι όμως έτσι, η βαρύγδουπη διαπίστωση που υποτίθεται ότι ορίζει ποιοι είναι αυτοί οι μεσαίοι εκπίπτει σε μία κενή ταυτολογία:

 

Είναι οι Έλληνες και Ελληνίδες της διπλανής πόρτας. Είναι αυτοί οι οποίοι έχτισαν την Ελλάδα. Κι ενώ ενώνονται σε ένα σύνολο, δεν μεταβάλλονται σε μάζα.

 

Αν αυτό που διακρίνει τα στοιχεία ενός συνόλου είναι απλώς ότι ενώνονται, τότε έχουμε κάνει μια τρύπα στο νερό: αυτό το ξέραμε ήδη. Όποιος θέλει να ορίσει το σύνολο, οφείλει να μας πει βάσει ποιας λογικής εντάσσονται σε αυτό ειδικά τα συγκεκριμένα στοιχεία, ενώ άλλα όχι. Βάσει του ότι βρίσκονται πίσω από την «διπλανή πόρτα»; Διπλανή σε τι;

Όπως όλοι ξέρουμε, όποιος πάει να ορίσει το άγνωστο διά του αγνώστου, προφανώς επαφίεται σε μία άλλη, άρρητη γνώση, την οποία εκλαμβάνει, συνειδητά ή ασυνείδητα, ως δεδομένη για τον ίδιο και τις ακροάτριές του. Εδώ, αυτή η γνώση συνίσταται ακριβώς στο ότι ακροάτριες δεν υπάρχουν, υπάρχουν μόνο ακροατές –παρά την εθιμοτυπικού χαρακτήρα απεύθυνση και σε «Ελληνίδες». «Μεσαία τάξη» είναι ένας ευφημισμός που δηλώνει το ιδεώδες του μεταπολεμικού καπιταλισμού: το σύνολο των λευκών μεσηλίκων γηγενών ανδρών με μόνιμη μισθωτή εργασία, ή με μόνο όνειρο να αποκτήσουν μία μόνιμη μισθωτή εργασία, με την οποία να «χτίσουν την Ελλάδα» και να «παράγουν δίχως να φωνάζουν» (πράγμα που αποκλείει όχι μόνο τις νοικοκυρές, οι οποίες δεν «παράγουν» κάτι, αλλά και τις τραγουδίστριες, τις τηλεφωνήτριες, τους διαφημιστές, τους ψυχιάτρους, τους δικηγόρους, τους παπάδες, οι οποίοι μάλλον θα ανήκουν σε κάποια εκ των ακραίων τάξεων).

Για να μην μας μένει καμιά αμφιβολία, προστίθεται και η διευκρίνιση ότι όσοι ανήκουν στη μεσαία τάξη «ξέρουν και να φορούν γραβάτα».

Αν το δούμε έτσι, γίνεται σαφές ότι η μεσαία τάξη δεν είναι ένα κοινωνιολογικό δεδομένο, ένα εμπειρικά ορισμένο σύνολο ανθρώπων, αλλά μία φαντασιακή λογική συνάρθρωσης.

 

Ας υποθέσουμε ότι η σταθερά ή ο γνώμονας είναι ο οποιοσδήποτε άνθρωπος – λευκός –αρσενικός – ενήλικος – κάτοικος των πόλεων – ομιλητής  μιας τυποποιημένης ευρωπαϊκής γλώσσας – ετεροφυλόφιλος (ο Οδυσσέας του Τζόυς ή του Έζρα Πάουντ). Είναι προφανές ότι ο «άνθρωπος» έχει την πλειοψηφία, έστω και αν αριθμητικά είναι πιο ολιγάριθμος απ’ ό,τι τα κουνούπια, τα παιδιά, οι γυναίκες, οι Μαύροι, οι αγρότες, οι ομοφυλόφιλοι … κ.λπ. Και αυτό διότι εμφανίζεται δύο φορές: μία φορά στη σταθερά, μία στη μεταβλητή απ’ όπου αντλείται η σταθερά. Η πλειονότητα προϋποθέτει μία κατάσταση εξουσίας και επιβολής, και όχι το αντίστροφο[1].

 

Άρα, η ισχύς αυτού του φαντασιακού σχήματος υφίσταται μόνο για όσους/-ες οργανώνουν τη φαντασίωσή τους (δηλαδή τη ζωή τους) γύρω απ’ αυτό, και για όσο χρόνο συμβαίνει κάτι τέτοιο.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για women with ties

 

[1] Ντελέζ/ Γκουατταρί: Περί μειονοτήτων, γλωσσικών και άλλων.

 

Κλασσικό

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Γυναίκες έχει η μεσαία τάξη;

  1. Παράθεμα: Γυναίκες έχει η μεσαία τάξη; | Ώρα Κοινής Ανησυχίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.