Πώς οι Πόντιοι καπέλωσαν τους Έλληνες

του Άκη Γαβριηλίδη

Διαβάζοντας το λόγο όσων επιχειρούν να δικαιολογήσουν, ή να σχετικοποιήσουν, τη φασιστική επίθεση εναντίον του δήμαρχου της Θεσσαλονίκης την περασμένη εβδομάδα, στη βάση τού ότι «και αυτός προκάλεσε με τη δήλωσή του», ένα πράγμα –μεταξύ πολλών άλλων- που μου κάνει εντύπωση είναι ότι, σε αυτόν, διενεργείται συστηματικά μία υποκατάσταση.

Η δήλωση η οποία φέρεται να προκάλεσε τους φασίστες έλεγε επί λέξει: «χέστηκα αν ο Κεμάλ σκότωσε Έλληνες».

Όλοι όμως οι απολογητές των φασιστών, ακόμη και οι μη Πόντιοι, ισχυρίζονται ότι η δήλωση αυτή προσέβαλε και προκάλεσε τους Ποντίους –όχι τους Έλληνες γενικά. Πολλές φορές, η υποκατάσταση αυτή καταλαμβάνει και το ίδιο το κείμενο της αρχικής δήλωσης, η οποία παρατίθεται αλλαγμένη σε «χέστηκα αν ο Κεμάλ σκότωσε Έλληνες του Πόντου» (ή απλώς «Ποντίους»).

Συχνά, όπως στο παραπάνω δημοσίευμα, πρόκειται για σκόπιμη παραποίηση. Άλλες φορές όμως, κυρίως κατά την από στόμα σε στόμα μετάδοση, η διολίσθηση γίνεται «αυθόρμητα», χωρίς να το προσέχει καν ο ενδιαφερόμενος.

Αυτό δείχνει ότι πλέον, στη συλλογική συνείδηση, η ιδιότητα του Ποντίου έχει αμφιμονοσήμαντα ταυτιστεί με την ιδιότητα του θύματος (γενοκτονίας), της ηρωικής θυσίας, τόσο που το ένα σημαίνον μπορεί –αν όχι οφείλει- να παίρνει απροβλημάτιστα τη θέση του άλλου.

Ωστόσο, η Βουλή των Ελλήνων έχει αναγνωρίσει δύο ξεχωριστές γενοκτονίες, και έχει ορίσει δύο διαφορετικές ημερομηνίες εορτασμού τους: τη «γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος», η οποία τιμάται (όχι και πολύ ενθέρμως) στις 14 Σεπτεμβρίου, και τη «γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού» η οποία τιμάται (εν ανάγκη και με ξυλοδαρμούς) στις 19 Μαΐου. Οι δύο αυτές ημέρες καθιερώθηκαν με τέσσερα χρόνια διαφορά: το 1994 η μία και το 1998 η άλλη. Ωστόσο, στην κούρσα που ξεκίνησε τότε, η ποντιακή γενοκτονία άφησε χιλιόμετρα πίσω την ελληνική μολονότι ξεκίνησε με χάντικαπ.

Το γεγονός ότι στην κοινωνική/ γλωσσική χρήση επικράτησε συντριπτικά η δεύτερη ρίχνοντας στην αφάνεια την πρώτη, η οποία έμεινε ουσιαστικά μια γενοκτονία χωρίς απογόνους –ή, τουλάχιστον, χωρίς απογόνους που θίγονται από την αμφισβήτησή της- και χωρίς διεκδικητές, μπορεί να μας οδηγήσει να βγάλουμε μερικά συμπεράσματα.

Και πρώτα απ’ όλα, αρκεί από μόνο του για να διαψεύσει την υποτιθέμενη φυσικότητα με την οποία αναφέρονται όλοι στην «ποντιακή γενοκτονία» σαν να είναι ένα αδιαφιλονίκητο, αυτονόητο και γνωστό σε όλους γεγονός. Διότι δείχνει ότι «γεγονότα» υπάρχουν πολλά, αλλά οι κοινωνικές πρακτικές δεν προκύπτουν από «γεγονότα». Προκύπτουν από μια επιθυμία να οικειοποιηθούμε «γεγονότα» και να τα βάλουμε στο λόγο μας. Η αναφορά αυτή δεν είναι η κοινότοπη επανάληψη μιας εδραιωμένης αλήθειας· είναι μια πολιτική επιλογή ανάμεσα σε περισσότερες δυνατές.

Image result for ποντιακό καρναβάλι

Η βασική πηγή βεβαιότητας, και το έσχατο επιχείρημα, για το ότι «γενοκτονία τελέστηκε και είναι πρόκληση να αμφισβητείται», ήταν πάντα ότι «το αναγνώρισε η Βουλή των Ελλήνων, και συνιστά αντεθνική στάση να αμφισβητούμε μια κρατική απόφαση». Ωστόσο, πέραν της προφανούς αντίρρησης ότι η επιστημονική αλήθεια δεν είναι ζήτημα ψηφοφοριών, εν προκειμένω γεννάται και η ένσταση της εσωτερικής ασυνέπειας ενός τέτοιου ισχυρισμού: η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε δύο «γεγονότα», αλλά το ένα ουσιαστικά λησμονήθηκε· πάντως δεν είναι σε θέση να πυροδοτήσει ιερή αγανάκτηση ή άλλες συναισθηματικά φορτισμένες αντιδράσεις.

Αν αυτό είναι σε θέση να το κάνει μόνο η «ποντιακή γενοκτονία», αυτό οφείλεται στο ότι συνδέεται με ένα ιδιαίτερο καθεστώς απόλαυσης, όπως έχω εδώ και καιρό υποστηρίξει στο σχετικό βιβλίο μου. Η 19η Μαΐου έχει αποκρυσταλλωθεί ως η εθνική επέτειος του ποντιακού ψευδοκράτους· είναι πλέον μια πραγματική Pontian pride day, η κατεξοχήν μέρα επιβεβαίωσης της χωριστής ποντιακής υποκειμενικότητας σε (σχετική) αυτονομία από την ελληνική.

Ίσως έτσι να εξηγείται το μίσος και η ανταγωνιστική διάθεση απέναντι στο gay pride που διαδόθηκε ψευδώς ότι διεξαγόταν την ίδια μέρα, η αίσθηση ότι αυτό «προσβάλλει» τον άλλο εορτασμό και μειώνει τη σημασία του. Ή μάλλον, πρώτα απ’ όλα, η ίδια η διάδοση του αστικού αυτού μύθου.

Image result for ποντιακό καρναβάλι

 

5 comments
  1. Κωνσταντής said:

    Δεν είμαι σίγουρος ότι η «γενοκτονία» (στην πραγματικότητα πρόκειται για εθνοκάθαρση μέσω βίαιης εκδίωξης και όχι για γενοκτονία) του μικρασιατικού ελληνισμού «έπεσε στην αφάνεια» και ότι «δεν είναι σε θέση να πυροδοτήσει ιερή αγανάκτηση ή άλλες συναισθηματικά φορτισμένες αντιδράσεις». Ας μην ξεχνάμε την υστερία γύρω από τη Ρεπούση και την έκφραση «συνωστισμός» στα σχολικά εγχειρίδια.πριν από μερικά χρόνια.

    • Α.Γ. said:

      Αυτό που εννοούσα είναι ότι η όποια διάθεση για συναισθηματικές αντιδράσεις βαθμιαία απορροφήθηκε από τη μία γενοκτονία. Κανείς δεν μιλάει σήμερα για «γενοκτονία των Μικρασιατών Ελλήνων» (παρά μόνο το αγγλόφωνο λόμπυ στις σχετικές διεθνείς προσπάθειές του να εκμαιεύσει κάποιου είδους αναγνώριση από ξένους, για τους οποίους ο όρος «Πόντιοι» δεν λέει πολλά πράματα).
      Ακόμα και για την Ρεπούση, κυρίως Πόντιοι είχαν την πρωτοβουλία τότε, και της το φύλαξαν μανιάτικο για πολλά χρόνια μετά. Με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον προσφάτως αποβιώσαντα Χάρρυ Κλυνν.
      Π.χ.:
      https://hellenicrevenge.blogspot.com/2012/05/video_3466.html

  2. Tonie said:

    Πολυ καλή ανάλυση αλλα θα πρέπει να βάλεις μέσα νομίζω και την «δυναμική» που έχει ο «ποντιακός ελληνισμός» μέσα στο ελληνικό κράτος και ειδικά στην Βόρεια Ελλάδα. Δες πχ την άλλη μέρα που συγκεντρωνονται οι Πόντιοι (15 Αυγουστου στην Παναγία Σουμελα) πόσοι βουλευτές, υπουργοί κλπ πάνε για να συλλέξουν κανένα ψηφαλάκι. Ειδικά οι τελευταιοι γνωρίζουν πόσο κλειστη είναι η κοινωνία των Ποντίων κ γι αυτό μια απουσία των τοπικών αρχόντων θα μπορούσε να παρεξηγηθεί και να μειώσει την πολιτική τους επιρροή.
    Ακόμη, μεγάλο ρόλο παίζει κ πως πήραν θέσεις μέσα στον ελληνικό κράτος μετα τον Εμφύλιο, δλδ όσοι ήθελαν να βρουν μια δουλειά κλπ. εγιναν πιο εθνικοφρονες και από τους παλιους κατοίκους της Β. Ελλάδος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: