Φιλολογικός αντιτουρκισμός διά του Σορολόπ(η)

του Άκη Γαβριηλίδη

To 2000, εκδόθηκε από την Εστία το κατοχικό ημερολόγιο του Γιώργου Ιωάννου (πλήρης τίτλος: Το Κατοχικό Ημερολόγιο Χωρίς Περικοπές, Εισαγωγή-Σχόλια-Επίμετρο της Αντιγόνης Βλαβιανού –μία περιγραφή κάπως βαρύγδουπη για ένα βιβλίο μόλις πάνω από τις 100 σελίδες μικρού σχήματος, στις οποίες περιλαμβάνονται οι σημειώσεις που είχε προσθέσει ο συγγραφέας στην πρώτη του δημοσίευση που επιμελήθηκε ο ίδιος πολλά χρόνια αργότερα από τη συγγραφή του).

Στο ημερολόγιο αυτό υπάρχει μία εγγραφή, την οποία βρήκα πολύ ενδεικτική για την άρνηση και το σνομπάρισμα που χαρακτηρίζει τους Έλληνες φιλολόγους απέναντι στην τουρκική γλώσσα και γραμματεία.

Το «Σάββατον 27 Νοεμβρίου 1943», ο τότε κατά κόσμον Γεώργιος Σορολόπης σημειώνει μεταξύ άλλων:

Πέθανε και ο κύριος Αξαραϊλόγλου = (λευκόν παλάτιον) –καθηγητής των γαλλικών- από φυματίωσι, αύριο η ώρα δέκα (10) προ μεσημβρίας θα γίνη η εκφορά αυτού.

Και τη δεκαετία του 70, ο τότε ήδη φιλόλογος, πεζογράφος και ερασιτέχνης λαογράφος Ιωάννου προσθέτει εδώ την όχι ιδιαίτερα βοηθητική σημείωση:

Ήταν καθηγητής μας των γαλλικών. Για άγνωστους λόγους, τον φωνάζαμε Λευκόν Παλάτιον.

Η επεξήγηση αυτή, όπως είναι φανερό, το μόνο που κάνει είναι να επαναλαμβάνει με ελαφρά διαφορετική διατύπωση το προς εξήγηση κείμενο, προσθέτοντας μόνο τη δήλωση περί αγνώστων λόγων. Η κατά τα άλλα λαλίστατη επιμελήτρια της έκδοσης, που στις δικές της σημειώσεις φροντίζει να μας ενημερώσει αναλυτικά ποιες λέξεις είναι υπογραμμισμένες, ποιες γράφονται με κεφαλαίο ή πού και γιατί χρησιμοποιούνται «στοιχεία Λειψίας», δεν κρίνει σκόπιμο να κάνει καμία παρέμβαση στο συγκεκριμένο σημείο.

Ωστόσο, δεν χρειάζεται καμία τρομερή γνώση ή έρευνα προκειμένου να ανακαλύψει κανείς αυτούς τους «άγνωστους λόγους»: το παρατσούκλι το οποίο είχαν δώσει οι μαθητές στον άτυχο καθηγητή γαλλικών, ήταν απλούστατα η κατά λέξη απόδοση του επωνύμου του. Όπως ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί από την κατάληξή του, το επώνυμο αυτό είναι τουρκικής προέλευσης. Αν ανοίξουμε λοιπόν ένα λεξικό, θα δούμε ότι ak στα τουρκικά σημαίνει «λευκό», ενώ sarai σημαίνει «ανάκτορο». Η δεύτερη λέξη άλλωστε έχει περάσει και αυτούσια στα ελληνικά, καθώς και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες· μέχρι και σε τίτλο όπερας του Μότσαρτ έχει περιληφθεί. Aksaraili λοιπόν είναι ο καταγόμενος από το Aksarai, προφανώς τοπωνύμιο, και Aksarailiοğlu o γιος του.

Η επιμελήτρια όμως, η οποία βρήκε το χρόνο να επικαλεστεί και να παραθέσει τον Μισέλ Μπυτόρ, τον Μωρίς Μπλανσό και τον Μαρσέλ Προυστ, δεν έκρινε σκόπιμο να αφιερώσει μισό λεπτό για να εξιχνιάσει το μόνο σοβαρό φιλολογικό πρόβλημα που εμφανίζεται στο κείμενο, και μάλιστα ένα φιλολογικό ερώτημα το οποίο θέτει, και αφήνει αναπάντητο, ο ίδιος ο συντάκτης.

Η παντελής αυτή αδιαφορία νομίζω ότι είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα –ένα από τα πολλά- για τον ευρωκεντρισμό, τον οριενταλισμό και το αυτο-αποικιακό βλέμμα της ελληνικής φιλολογικής πρακτικής.

sorolop

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: